۱۱ فناوری و راهبرد مهم برای رفع چالش آب

تعریف ماموریت‌هایی برای مراکز دانشگاهی و علمی

در سند توسعه فناوری‌های آب که از سوی محققان دانشگاه شریف و با همکاری معاونت علمی ریاست‌جمهوری تدوین شده است، ۱۱ حوزه فناوری در حوزه آب معرفی شده و آنها با تعریف ماموریت‌هایی برای بخش‌های دانشگاهی و علمی، امیدوارند در برنامه هفتم توسعه به زیر ساخت‌های این فناوری‌ها توجه شود.

کد خبر: ۶۳۸۱۷۷

تاریخ: ۰۴ مرداد ۱۴۰۲ - ۱۰:۲۵

علی‌اصغر اعلم‌الهدی، رئیس اسبق انستیتو آب و انرژی دانشگاه شریف در گفت‌وگو با ایران اکونومیست، با اشاره به تدوین سند توسعه فناوری‌های آب، گفت: این سند با همکاری ستاد آب و خشکسالی معاونت علمی ریاست‌جمهوری در سال ۹۰ تهیه شد.

وی خاطر نشان کرد: طبق این سند قرار بود تا سال۹۴ چهار اولویت فناوری در این زمینه شامل "نمک‌زدایی از آب دریا"، "تعادل بخشی آب‌های زیر زمینی"، "مدیریت پیش‌بینی سیل و خشکسالی" و "ارتقای بهره‌وری آب کشاورزی" احصاء شود.

بر اساس این سند، ۱۴۸ فناوری راهبردی و ارتباط هر فناوری با راهبرد و سیاست مربوط به آن، ارائه و در نهایت این فناوری‌ها در ۱۱ گروه اصلی فناوری به شرح جدول ذیل طبقه‌بندی و اولویت‌گذاری شده است:

ردیف

فناوری‌های راهبردی حوزه آب

۱

فناوری‌های نوین آموزشی و ظرفیت‌سازی

۲

فناوری‌های مدیریت اطلاعات

۳

فناوری‌های شبکه و ارتباطات

۴

فناوری‌های مدیریتی

۵

فناوری‌های شبیه‌ساز

۶

فناوری‌های تصمیم‌ساز

۷

فناوری‌های مدیرت ارزش

۸

فناوری‌های ارتقای بهره‌وری آب

۹

فناوری‌های ابزار دقیق

۱۰

فناوری‌های اکتشاف،‌ استحصال، حفاظت و بهره‌برداری

۱۱

فناوری‌های انرژی‌های نو و پاک

این سند همچنین به چالش‌های موجود در حوزه آب پرداخته که از جمله آن می‌توان به این موارد اشاره کرد:

* حکمرانی آب و ظرفیت‌سازی
* آمایش سرزمین و آب
* مدیریت تقاضا و عرضه آب
* حقوق و دیپلماسی آب
* مدیریت خطرپذیری و بحران آب
* حفاظت از منابع و بهره‌برداری از آب‌های نامتعارف
* ابعاد اقتصادی آب
* آب و محیط زیست
* مدرن‌سازی سامانه‌ها و تاسیسات آبی
* آب و انرژی

بر اساس رهنمودهای چشم‌انداز ۲۲ ساله کشور و دیگر اسناد بالادستی مرتبط، جمهوری اسلامی ایران در بخش فناوری حوزه آب، با بهره‌گیری و برخورداری از مدیریت دانش‌محور، ظرفیت‌های مغزافزاری، نرم‌افزاری، سخت‌افزاری و نیز مشارکت مؤثر نقش‌آفرینان در زمینه بسط و توسعه دانش و فناوری‌های نوین در صنعت آب سرآمد در منطقه خواهد بود.

براین اساس، برای تحقق آرمان‌های زیر تلاش خواهد شد:

برخورداری از امنیت آبی، امنیت غذایی، امنیت اجتماعی و سیاسی، بهداشت و سلامت جسمی و روانی آحاد جامعه، محیط زیست پایدار و دسترسی عادلانه به آب سالم و کافی.

برخورداری از علم و فناوری‌های نوین و روزآمد در زمینه‌های مختلف مدیریت آب نظیر حکمرانی مدبرانه آب و ظرفیت‌سازی، حقوق و دیپلماسی، آمایش سرزمین و امنیت آبی، اقتصاد آب، مدیریت کلان منابع و مصارف آب، حفاظت و بهره‌برداری از منابع آب، آب‌های نامتعارف و مرزی، مدیریت خطرپذیری و بحران‌های اقلیمی و زیست محیطی، توسعه سامانه‌های مدرن آب و آبیاری.

توانایی در جایگزینی رویکرد مدیریت خطرپذیری در زمینه آب، انرژی، محیط زیست و مخاطرات آب و هوایی به جای رویکرد مدیریت بحران با بهره‌مندی از فناوری‌های روزآمد و نوین به منظور کاهش حداکثری خسارات و بهینه‌سازی مصرف منابع ملی.

برخورداری از امنیت پایدار غذایی در سایه امنیت آبی از طریق بهره‌گیری و توسعه فناوری‌های نوین روزآمد و بومی شده متناسب با شرایط اجتماعی، طبیعی و اقتصادی کشور.

توانایی در تعادل‌بخشی بین منابع و مصارف در بخش‌های مختلف و اولویت‌گذاری بر بهره‌برداری بهینه از آب‌های مرزی و مشترک.

در همین راستا برنامه زمان‌بندی این سند به این شرح بوده است:

اولویت اول: فناوری مدیریتی، فناوری تصمیم‌سازی و فناوری‌های استحصال، حفاظت و بهره‌برداری، ارتقای بهره‌وری و تعادل بخشی

اولویت دوم: فناوری مدیریت اطلاعات، فناوری شبیه‌ساز

اولویت سوم: فناوری‌های مدیریت ارزش، ابزار دقیق، انرژی‌های نوین و پاک، فناوری‌های آموزشی و ظرفیت‌سازی و شبکه و ارتباطات

همچنین محققان دانشگاه شریف به منظور معرفی و نهادینه‌سازی بندهای این سند اقدام به برگزاری دو سمپوزیوم در خصوص نقش دانشگاهیان در اجرای برنامه توسعه‌ای کشور در حوزه آب کردند و در طی آن ماموریت‌هایی را برای دستگاه‌های مرتبط با آب تعریف کردند.

نقش دانشگاه‌ها و مراکز علمی

*استفاده از ظرفیت دانشجویان تحصیلات تکمیلی و اعضای هیات علمی برای تعریف و انجام پایان‌نامه‌ها و تهیه رساله‌های دکتری در زمینه‌های مرتبط با صنعت نمک‌زدایی و تکمیل و ترمیم اجزای فناوری‌های مرتبط.

*تدوین درخت فناوری و تشریح انواع فناوری‌های مورد استفاده در صنعت نمک‌زدایی و پایش و رصد توسعه فناوری‌ها در سطوح ملی و بین‌المللی و *جهت‌دهی دانشگاه‌ها و مراکز علمی برای دستیابی به جایگاه قابل قبول در تولید علم و توسعه فناوری‌های مرتبط.

*تعامل مثبت با تولیدکنندگان داخلی و بهره‌برداران و همکاری در زمینه افزایش کیفیت تجهیزات تولیدی و توسعه بهره‌وری تاسیسات موجود با انجام فعالیت‌های بومی‌سازی فناوری، مهندسی مجدد و پژوهش‌های کاربردی.

*همکاری در تهیه موافقت‌نامه بین سازندگان تجهیزات صنعتی ایران و انجمن شرکت‌های خصوصی سرمایه‌گذار آب شیرین‌کن برای تولید تجهیزات صنعتی، قطعات و ادوات موردنیاز.

*رصد فناوری‌های جدید و دستاوردهای صنعت نمک‌زدایی و اطلاع‌رسانی به صنایع داخلی، بهره‌برداران و علاقه‌مندان و ترویج فناوری‌های متناسب با شرایط اقلیمی، محیط زیستی، ظرفیت سرمایه‌گذاری و سطح توسعه فنی و اجرایی صنایع داخلی از طریق برگزاری نشست‌ها، اجرای دوره‌های تخصصی و کارگاه‌های آموزشی و درج در درگاه نمک‌زدایی.

انجمن شرکت‌های خصوصی سرمایه‌گذار آب‌شیرین‌کن

از انجمن شرکت‌های خصوصی سرمایه‌گذار آب‌شیرین‌کن انتظار می‌رود اقدامات زیر را با همکاری دانشگاه‌ها و مراکز علمی در خصوص اجرای تبصره بند الف ذیل ماده ۳۶ به انجام رسانند:

*انجمن در زمینه تعریف فرصت‌های مطالعاتی برای اعضای هیات علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی در صنایع موجود برای تسهیل انتقال فناوری اقدام کند.

*مشارکت در تعریف و انجام پروژه‌های پژوهشی و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های ترویجی، توسعه زیرساخت‌های فناوری‌های نمک‌زدایی ازقبیل تجهیز آزمایشگاه‌ها، ساخت و نصب سامانه‌های پایلوتی و تامین لوازم و ادوات لازم.

*این محققان امیدوارند در برنامه هفتم توسعه که در اختیار نمایندگان مجلس است، به توسعه فناوری‌های مرتبط با آب و همچنین اجرایی‌سازی سند توسعه فناوری‌های آب مورد توجه بیشتری قرار گیرد.