در گفتگو با اکوبورس بررسی شد:

طلا و نفت جهانی چگونه بر شاخص بورس اوراق بهادار تهران اثر می گذارند؟

با وجود تاثیرات انکار ناپذیر تغییرات قیمت جهانی نفت بر بسیاری از متغیرهای اقتصاد کلان، به دلیل کوچک بودن بازار سرمایه ایران و تاخیر در اثرگذاری تغییرات قیمت نفت بر سودآوری و قیمت سهام شرکتها، شاخص قیمت سهام در بورس اوراق بهادار تهران واکنش محدودی در قبال تغییرات قیمت جهانی نفت داشته است.

کد خبر: ۶۳۲۸۱

تاریخ: ۰۹ مهر ۱۳۹۳ - ۰۹:۱۱

حمید سپهری کیا تحلیلگر ارشد موسسه مطالعات و پژوهش های اقتصاد ایرانیان در گفتگوی اختصاصی با اکوبورس عنوان کرد:

بورس اوراق بهادار، یک بازار متشکل و رسمی خرید و فروش سهام شرکتها بر اساس ضوابط و قوانین خاص است. عوامل زیادي در شکل گیري اطلاعات ودیدگاههاي طرفین بازار و قیمت سهام شرکتها موثر است. بخشی از این عوامل داخلی و بخشی نیز ناشی از وضعیت متغیرهایی در خارج از محدودهي اقتصاد داخلی است. در این میان، قیمت جهانی نفت به عنوان یک متغیر برونزاي قدرتمند، بسیاري از متغیرهاي اقتصاد کلان، از جمله شاخص قیمت سهام را میتواند تحت تاثیر قرار دهد. از سوي دیگر، قیمت جهانی طلا نیز به عنوان متغیري با اهمیت در بسیاري از تحولات پولی و مالی بین المللی است (اگر چه این نقش به مرور زمان تا حدودي تقلیل یافته است)

بازارهاي مالی یکی از اساسیترین بازارهاي هر کشور است. شرایط این بازارها به شدت بر بخشهاي واقعی اقتصاد تاثیر گذار است و به شدت از سایر بخشها تاثیر(نه لزوما در کوتاه مدت)میپذیرند. یکی از اجزاي مهم بازارهاي مالی، بورس اوراق بهادار است. بورس اوراق بهادار یک بازار متشکل و رسمی خرید و فروش سهام شرکتها تحت ضوابط و قوانین خاص است. یکی از وظایف این بازار کمک به عادلانه نمودن قیمت اوراق بهادار و سرعت بخشیدن به معاملات است.

بورس اوراق بهادار از سویی مرکز جمع آوري پس اندازها و نقدینگی بخش خصوصی به منظور تأمین مالی پروژههاي سرمایه گذاري بلند مدت است. از سویی دیگر، مرجع رسمی و مطمئنی براي سرمایه گذاري دارندگان پس اندازهاي راکد است. بازار بورس نه تنها از اقتصاد ملی، بلکه از اقتصاد جهانی نیز تاثیر میپذیرد. به عنوان مثال، بحران بزرگ دههي 1930 و رکود اغلب کشورهاي سرمایه داري از بورس اوراق بهادار نیویورك شروع شد. همچنین، بحران سال 1997 کشورهاي جنوب شرقی آسیا (که از بازارهاي مالی آن کشورها شروع شد)بر اقتصاد جهانی و از جمله بر اقتصاد ایران از طریق کاهش تقاضاي کشورهاي مزبور براي نفت خام و سقوط قیمت نفت تأثیر داشت. ملاحظه میشود که بین تحولات بورس و رکود و رونق اقتصادي رابطهي معناداري وجود دارد.

بررسی عوامل تاثیر گذار بر قیمت سهام:

اولین و مهمترین عامل موثر بر تصمیم گیری سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار، شاخص قیمت سهام است. از این رو، آگاهی از عوامل مؤثر بر قیمت سهام با اهمیت است. به طور طبیعی، عوامل زیادی در شکل گیری اطلاعات و دیدگاههای طرفین بازار و نهایتا قیمت سهام شرکتها موثر هستند. بخشی از این عوامل داخلی و بخشی نیز ناشی از وضعیت متغیرهایی در خارج از محدودهی اقتصاد داخلی است. بر این اساس، عوامل مؤثر بر قیمت سهام به عوامل داخلی و عوامل بیرونی قابل طبقه‌بندی است:

1) عوامل داخلی در برگیرندهی عوامل موثر بر قیمت سهام در ارتباط با سود، (EPS) عملیات و تصمیمات شرکت است. این عوامل شامل عایدی هر سهم افزایش سرمایه ی تجزیه، (P/E)  نسبت قیمت بر درآمد، (DPS) تقسیمی هر سهم سهام و عوامل درون شرکتی دیگر است.

2) عوامل بیرونی شامل عوامل خارج از اختیارات مدیریت شرکت است که به گونهای فعالیت شرکت را تحت تأثیر قرار میدهند. این عوامل آن دسته از وقایع، حوادث و تصمیمات خارج از شرکت و موثر بر قیمت سهام است. در حالت کلی این عوامل به دو بخش زیر قابل تقسیم است.

الف) عوامل سیاسی مانند جنگ، صلح، قطع رابطه سیاسی و اقتصادی با دیگر کشورها، تغییر ارکان سیاسی و روی کار آمدن احزاب سیاسی رقیب است.

ب) عوامل اقتصادی که رونق و رکود اقتصادی بورس را به شدت متأثر می سازد، به طوری که در دورهی رونق اقتصادی، با افزایش سرمایه گذاری در سهام شرکتهای دارای رشد، قیمت سهام آن‌ها افزایش خواهد یافت و در وضعیت رکود، کاهش قیمت سهام شرکتها را در پی خواهد داشت؛ زیرا در این شرایط، سرمایهگذاری در دارایی مالی با درآمد ثابت به سرمایه گذاری در سهام عادی برتری دارد.

شاخص قیمت جهانی نفت و طلا از مهمترین شاخصهای تأثیرگذار بر عوامل اقتصادی و عوامل سیاسی در هر کشور است. قیمت جهانی نفت به عنوان یک متغیر برونزای قدرتمند، تحت تاثیر قرار دهندهی بسیاری از متغیرهای اقتصاد کلان، از جمله شاخص قیمت سهام است. از سویی دیگر، قیمت جهانی طلا نیز به عنوان متغیری با اهمیت، معرف بسیاری از تحولات پولی و مالی بین المللی است؛  اگر چه این نقش به مرور زمان تا حدودی تقلیل یافته است. تبیین چنین رابطهای راهنمای سیاست گذاران در جهت گیریهای سیاستهای پولی و ارزی است.

جمع بندی:

با توجه به شناخت اغلب خانوارها از سرمایه گذاری در زمینهی طلا نسبت به سایر بازارهای سرمایه، سرمایه گذاری در طلا به عنوان یک رقیب جدی برای بازار سرمایه است. بر این اساس واکنش شاخص قیمت سهام در بورس اوراق بهادار تهران نسبت به تغییرات قیمت جهانی طلا شدیدتر از تغییرات قیمت جهانی نفت است. بنابراین بر اساس تغییرات شاخص قیمت جهانی طلا، تغییرات شاخص قیمت سهام بورس اوراق بهادار تهران قابل پیش بینی است. تحلیل تغییرات مورد انتظار برای جذب هر چه بیشتر پس‌اندازها و نقدینگی بخش خصوصی به منظور تأمین مالی پروژههای سرمایه گذاری بلند مدت و کمک به افزایش رشد اقتصادی کشور مفید است. این نتایج بر اساس تخمین معادلات پیش بینی شاخص قیمت بازار بورس و تحلیل پیش بینی مرکب انجام شده است.