تبیین پیام غدیر یعنی «ولایت» در عصر حاضر یک ضرروت است

مسئول انجمن تاریخ پژوهان حوزه علمیه قم با تأکید بر این که مهم‌تر از برگزاری جشن عید غدیر، تبیین اهمیت پیام آن است، گفت: تعمیق باور به ولایت و التزام به آن در جامعه، پیام مهم عید غدیر است.

کد خبر: ۶۳۱۸۶۹

تاریخ: ۱۴ تير ۱۴۰۲ - ۰۹:۴۴

حجت‌الاسلام والمسلمین حمیدرضا مطهری -- در گفت‌وگو با ایران اکونومیست، درباره اینکه غدیر برای تمام زمان‌ها و ملت‌ها چه پیام کلیدی دارد، اظهار کرد: مهم‌ترین مفهوم نهفته در غدیر، موضوع ولایت است که پیامبر اکرم(ص) در خطبه غدیر به آن می‌پردازد اما تبیین مسأله غدیر و پیام کلیدی آن یعنی تبعیت از ولایت باید از جنبه‌ها و ابعاد مختلف مورد اهتمام جدی قرار گیرد.

وی ادامه داد: آیه ۶۷ سوره مبارکه مائده «یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ ۖ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ» به آیه ابلاغ معروف شده و نشان دهنده اهمیت واقعه غدیر است؛ چنان که خدای متعال در این آیه خطاب به پیامبر(ص) می‌فرماید: « ای پیغمبر، آنچه از خدا بر تو نازل شد (به خلق) برسان که اگر نرسانی تبلیغ رسالت و اداء وظیفه نکرده‌ای».

مسئول انجمن تاریخ پژوهان حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: نکته حائز اهمیت اینکه عبارت «یَا أَیُّهَا الرَّسُول» تنها در دو جای قرآن به کار رفته و این گونه به نظر می‌رسد که در هر دو مورد، پیامبر اکرم(ص) با توطئه‌های پیچیده و خطرناکی از سوی منافقان و دشمنان اسلام روبرو بوده و به اعتقاد مفسرین، گویا پروردگار عالم، با این خطاب می‌خواهد اراده و حس مسئولیت پیامبر(ص) را تقویت کند، به این معنا و مضمون که تو از طرف ما صاحب رسالت هستی و لذا باید در بیان حکم و انجام مأموریت، استقامت داشته باشی و جالب این که در هر دو مورد، آیه با مذمت شدید کفار و منافقین، به پایان می‌رسد.

عضو هیئت علمی گروه تاریخ و سیره اهل بیت(ع) پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی همچنین ادامه داد: وقتی پیامبر اعظم(ص) بعد از نزول این آیه، مردم را در آن منطقه خاص(برکه غدیر) جمع می‌کنند فارغ از این که چه تعدادی آن روز در محضر رسول خدا(ص) حضور داشتند که عدد و رقم در این باره محل بحث است، آنچه مهم است اینکه در اصل واقعه غدیر هیچ اختلافی وجود ندارد و لذا یکی از نکاتی که نه تنها شیعه، بلکه همه مسلمین باید به آن تأکید داشته باشند وقوع این مساله است، چنان که آن قدر روایات متواتر در این زمینه وجود دارد که هیچ مورخی در اصل این مساله تشکیکی نکرده یا در مقام انکار آن برنیامده است.

حجت‌الاسلام مطهری ادامه داد: در این خطبه مفصل، حضرت رسول(ص) پس از حمد و ستایش خدای متعال و اقرار به وحدانیت، به این عبارت می‌رسند که خداوند به من وحی فرموده که آن چیزی که به تو ابلاغ شده را بیان کن که اگر این کار را نکنی رسالت خویش را به پایان نرسانده‌ای و بعد خود حضرت خطاب به جمعیت تأکید می‌کنند من در آن چه بر من فرود آمده و به من دستور داده شده در حق شما کوتاهی نکرده‌ام.سپس، حضرت به این موضوع اشاره می‌کنند که جبرئیل سه بار بر من نازل شد و از سوی خدا دستور داد که در اینجا بایستم و همه مردم را آگاه کنم که علی بن ابیطالب(ع)، برادر، وصی و خلیفه و امام بعد از من برای امت است. باید توجه داشته باشیم که این‌ها عبارات دقیقی است و نشان دهنده آن چیزی است که پیامبر اکرم(ص) رسالتش مشروط به ابلاغ مساله ولایت شده است.

رسانه و هنر دو ابزار مهم برای بیان پیام غدیر

وی افزود: البته تبیین خطبه غدیر، حاوی نکات متعددی است اما اجمالاً این مساله مهم است که پیامبر اسلام(ص) فرمود خداوند «امیرالمؤمنین علی(ع) را برای شما ولی و امام نصب کرده که اطاعت از ایشان بر همه اعم از انصار و مهاجرین و تابعین واجب است و در این زمینه بین عرب و عجم و صغیر و کبیر و آزاد و برده فرقی نیست، چه آن که تأکید بر همه مردم در این خطبه نشان دهنده وجوب اطاعت از ولایت امیرالمؤمنین(ع) به عنوان جانشین خاتم الانبیا(ص) است».

حجت‌الاسلام مطهری یادآور شد: رسول‌الله(ص) در همین خطبه همچنین تأکید می‌کند که علی (ع) برترین مردم بعد از من در بین همه زنان و مردان است و خداوند از طریق جبرئیل به من خبر داده که هر کسی که با علی(ع) ستیز و جدال کند و ولایت او را گردن ننهد، نفرین الهی تا روز قیامت نصیب او خواهد شد و همه این‌ها نشان‌دهنده جایگاه ولایت امیرالمؤمنین(ع) است و در آخر فرمایشات‌شان، پیامبر اکرم(ص) دست علی(ع) را بالا می‌گیرند و به همه می‌گویند که جانشین بعد از من علی(ع) است.

مسئول انجمن تاریخ پژوهان حوزه علمیه قم بیان کرد: از دیگر نکات کلیدی این خطبه آن است که پیامبر(ص) تأکید می‌کند به خدا قسم باطن و تفسیر آیات قرآن را همین کسی می‌گوید که دست او را بالا آورده‌ام و بعد عبارت مهم "من کنت مولاه فهذا علی مولاه" را بیان می‌دارند و می‌گویند که وصایت و ولایتی که درباره ایشان بیان می‌دارم از ناحیه خدا ابلاغ شده و از من خودم چیزی نمی‌گویم.

این نویسنده و پژوهشگر تاریخ و سیره اهل‌بیت(ع) با طرح این سوال که در عصر حاضر ما در قبال خطبه غدیر چه وظیفه‌ای داریم؟، گفت: ما باید غدیر را به عنوان عید بزرگ اسلامی در جامعه نهادینه کنیم. مساله مهم‌تر تأکید بر تبیین پیام غدیر است؛ چه آن که پیام غدیر صرفاً برگزاری جشن و سرور نیست بلکه مساله ولایت و تبیین اهمیت آن حائز اهمیت است، البته ما روایات متعددی داریم که شیعیان و محبین و همه مسلمین باید این روز بزرگ را به عنوان عیدالله الاکبر گرامی داشته و محافل جشن و شادی به واسطه آن برگزار کنند و لذا غرض این است که ما باور به ولایت و التزام به آن را در جامعه تعمیق ببخشیم که این پیام اصلی عید غدیر است.

وی در پایان گفت: بعد از این واقعه، خدای متعال می‌فرماید که امروز، روزی است که دین کامل شده و روز اتمام نعمت است و تأکید می‌کند که بعد از این، کفار از دین شما نااُمید شدند و مهم این است که این مباحث به طور دقیق در سطح جامعه تبیین شده و به این شبهات پاسخ داده شود که در این رابطه باید از ظرفیت ابزارهای به روز یعنی رسانه و هنر به طور جدی بهره‌برداری کنیم.