راه خودرویی وزیر جدید صنعت

در جلسه رای اعتماد به وزیر جدید صنعت، آقای علی آبادی برنامه واضح و دقیقی را در مورد صنعت خودرو اعلام نکرد.

کد خبر: ۶۲۴۲۱۷

تاریخ: ۲۴ خرداد ۱۴۰۲ - ۱۰:۱۸

با وجود این که مجلس همیشه مسائل خودرو را در جلسات استیضاح و رای اعتماد وزیران صنعت مطرح می کردند اما چرا   نمایندگان از وزیر جدید نخواستند که برنامه خودرویی خود را تشریح کند؟

بایکوت خودرو در بهارستان

اعضای خانه ملت از فاطمی امین خواستار برنامه ای دقیق در حوزه خودرو بودند. این در شرایطی است که با گذشت نزدیک به دوسال، نمایندگان با ادعای بی‌کفایتی فاطمی‌امین در ساماندهی صنعت و بازار خودرو وی را مورد استیضاح قرار دادند. حال علی آبادی به‌عنوان وزیر پیشنهادی صمت روز گذشته در بهارستان در مقابل نمایندگان قرار گرفت و برنامه های خود را در حوزه های مختلف تشریح کرد. با این حال به نظر می رسید که نمایندگان مجلس این بار حساسیتی روی حوزه خودرو نداشتند و سوالات زیادی در این مورد از علی‌آبادی نشد. خود علی آبادی نیز ظاهرا برنامه ای در این حوزه نداشت و به برخی توضیحات کلی اکتفا کرد و تنها وعده داد که «طرح جامع خودرو» در حال تدوین است و جزئیاتی نیز از این طرح ارائه نداد.

پرسش اساسی اینجاست که چطور نمایندگان مجلس وزیر سابق را تنها به دلایل خودرویی استیضاح می‌کنند و بیشتر جلسه استیضاح نیز به نقد عملکرد وی در حوزه خودرو می گذرد و به همین دلایل نیز او را کنار می گذارند؛ اما برای انتخاب جایگزین وی حساسیتی روی حوزه خودرو نداشته‌اند و حتی از وی نمی خواهند که برنامه های خود را برای صنعت و بازار خودرو تشریح کند؟ تنها نگاهی به نطق های انجام‌شده در جلسه رای اعتماد به علی آبادی نشان می‌دهد که اتفاقا بیشتر نمایندگانی که نطق کردند، نه در مقام پرسش از علی آبادی، بلکه در مقام تایید و موافقت با او بودند.

این رویه عجیب را حتی در مورد نمایندگانی که بیشترین تاکید را روی حوزه خودرو داشتند نیز می‌توان دید. نمایندگانی که هر روز برای یکی از مشکلات صنعت خودرو سخنرانی، مصاحبه یا مناظره می کردند، از علی آبادی در مورد آنچه قرار است در حوزه خودروی کشور رخ دهد، پرسشی نداشتند. مساله قابل‌توجه دیگر اینکه هیچ‌یک از نمایندگان به بی تجربگی علی آبادی در حوزه خودرو اشاره نکردند. اما این موضوع یکی از نمایندگان را به اعتراض واداشت.

جلال محمودزاده، در این باره در بخشی از نطق خود گفت: «هر وزیری که قبلا برای تصدی وزارت صنعت، معدن و تجارت معرفی می شد، ابتدا در برنامه های خود، ساماندهی خودروسازی داخلی را به‌دقت ذکر کرده؛ اما بعد از انتخاب در دام مافیای خودروسازی افتاده است. چرا شما در برنامه های خود اشاره ای به این موضوع نکردید و از کجا مطمئن باشیم که شما نیز در دام مافیای خودروسازی گرفتار نمی شوید.» همان‌طور که محمودزاده اشاره کرده، علی آبادی در مورد هرچیزی سخن گفت، به‌جز خودرو و هرچه هم در این زمینه گفت توضیحی کلی بود. حال باید نمایندگان پاسخ دهند که چرا برنامه دقیق خودرویی از علی آبادی نخواسته اند و چرا کلی گویی های وی در این زمینه برای آنها قانع کننده بوده است؟

راه خودرویی وزیر جدید

همان‌طور که اشاره شد، وزیر جدید صنعت، معدن و تجارت برنامه دقیقی در مورد خودرو نداشت؛ اما برخی کلیدواژه هایی را مورد استفاده قرار داد که محل ابهام بوده و باید به صورت دقیق به آن پرداخته شود. برای مثال علی آبادی مدعی شد که «طرح جامع خودرو» در حال تدوین است؛ کلیدواژه ای که البته وجوه چالش‌برانگیزی را نیز در دل خود دارد. صحبت از طرح جامع خودرو در روزی که قرار است رای اعتماد به علی آبادی داده شود، می تواند حاوی دو معنا باشد. سابقه نشان می‌دهد که طرح جامع خودرو عموما به معنای زیر و بم کردن همه راه های رفته در این حوزه است.

در واقع یکی از موارد مشکل ساز طی سال‌های گذشته در صنعت و بازار خودرو این بود که هر دولت و حتی هر وزیری که روی کار می آمد، با نادیده‌گرفتن همه تجربیات گذشته و همه راه های رفته سعی می کرد خود از ابتدا چرخ را اختراع کند. بنابراین ترومای تصمیمات قبلی تا حدی مخاطب را نسبت به طرح های جامع خودرو بدبین کرده است. حال ممکن است که منظور علی آبادی نیز از این طرح همین موضوع باشد و وی سعی کند در تمام سیاست های قبلی تجدیدنظر کند یا اینکه منظور وی این بوده که با تغییر در جزئیات همان راه های قبلی در تولید، عرضه و واردات خودرو را در پیش خواهد گرفت. برای مثال ممکن است علی آبادی بخواهد کل تیم مدیریتی وزارت صمت را تغییر دهد و افراد دیگری را جایگزین کند.

در این صورت مدت زمان قابل‌توجهی برای آزمون و خطای مدیران جدید صرف خواهد شد. ولی در مقابل، علی آبادی می تواند همان سیاست های قبلی در مورد خودرو را با تغییر جزئیاتی در پیش بگیرد. برای مثال می تواند همان برنامه رشد تولید را داشته باشد؛ اما بگوید تولید یک‌میلیون و ۷۰۰‌هزار دستگاه خودرو عملیاتی نیست و بهتر است هدف گذاری سال‌جاری را روی یک‌میلیون و ۵۰۰‌هزار دستگاه قرار دهیم. اما آنچه مسلم است این است که علی آبادی به‌جای برنامه جامع خودرو باید هرچه زودتر موضع و برنامه خود را در مورد واردات خودرو، عرضه یکپارچه، هدف گذاری تولید، واگذاری خودروسازی ها، واردات خودروهای کارکرده و... مشخص کند. البته وی در مصاحبه ای با خبرگزاری خانه‌ملت گفته است که مخالف قیمت‌گذاری دستوری است؛ اما به قیمت‌گذاری دستوری صنعت خودرو اشاره ای نکرده و در یک گزاره کلی مخالفت خود را بیان کرده است.

علی آبادی در بخش دیگری از صحبت های خود تاکید کرده است که دولت باید تصدی گری خود در صنعت خودرو را کاهش دهد. این مورد یکی دیگر از کلی گویی هایی وزیر جدید صمت در جلسه رای اعتماد بود. کاهش تصدی گری دولت در صنعت خودرو در سال‌های گذشته جزو شعارهای همه دولت ها بوده است. در دولت حسن روحانی و زمانی که رضا رحمانی سکان دار وزارت صمت بود، یک برنامه سه‌مرحله ای برای نیل به این هدف داده شد که شامل فروش اموال مازاد خودروسازی ها، فروش شرکت‌های تابعه و واگذاری شرکت‌های اصلی می شد.

در دوره فاطمی امین نیز این موضوع بسیار جدی پیش رفت. نشست های پیاپی در دانشگاه های مختلف برای یافتن راهی کم آسیب در جهت واگذاری خودروسازی ها برگزار شد و حتی این مورد یکی از فرامین هشت گانه ابراهیم رئیسی برای صنعت خودرو بود. بنابراین طرح موضوع کاهش تصدی گری دولت در صنعت خودرو بدون ارائه راه‌حل و برنامه ، موضوعی است که در این گزارش از آن به‌عنوان توضیح واضحات یاد کردیم.

موضوع واردات خودروهای نو و کارکرده اما یکی از مواردی بود که دو نماینده مخالف علی آبادی از آن یاد کردند. جلیل رحیمی جهان‌آبادی به عنوان یکی از مخالفان وزیر جدید صمت گفت: «در حال حاضر مصوب شده که ۱۷۶‌درصد سود بازرگانی از خودرو گرفته می‌شود و شما می گویید موافق واردات خودرو هستید؛ اما سابقه شما نشان می‌دهد زمانی که سمتی داشتید، مانع واردات لکوموتیو به کشور شدید. پس چه برنامه ای برای واردات خودرو با عوارض ۱۷۶‌درصد دارید؟» سیدغنی نظری خانقاه، نماینده مخالف دیگری بود که در این باره گفت: «آیا شما هم در برابر واردات خودرو مقاومت خواهید کرد و آیا برنامه ای برای مصوبه روز گذشته مجلس شورای اسلامی در خصوص واردات خودروهای کارکرده دارید؟

شما باید برنامه منسجمی برای خودروهای کارکرده وارداتی داشته باشید و از این امر ترسی نداشته باشید.» با این حال، آنچه علی آبادی در مورد واردات خودرو گفت این بود که باید «واردات هوشمند خودرو» انجام شود. کلیدواژه ای دیگر که می تواند معانی مختلفی داشته باشد. واردات هوشمند می تواند به این معنی باشد که نگاه وزیر جدید صمت به واردات خودرو از دریچه تولید است. یعنی وی سعی خواهد کرد محدودیت‌هایی برای واردات قائل شود که خطری برای خودروسازان داخلی نداشته باشد. در شرایطی که واردات خودرو بعد از بیش از چهارسال ممنوعیت هنوز با کندی و موانع همراه است، چنین نگاهی کاملا می تواند واردات خودرو را تحت‌تاثیر قرار دهد. اما اگر به آنچه علی آبادی آن را واردات هوشمندانه خودرو می نامد از منظر دیگری نگاه کنیم، می تواند به معنای اصلاح روندهای واردات و رفع موانع آن باشد.

علی‌آبادی در بخش دیگری از صحبت های خود تاکید کرده است که «می توان مشکل خودرو را با توجه به راهکارهای عالمانه و هوشمندانه در تعامل با دنیا برطرف کرد.» وعده تعامل با دنیا در حوزه خودرو در صورتی از طرف وزیر پیشنهادی صمت ارائه می‌شود که از اساس این موضوع کاملا تحت‌تاثیر روابط بین‌المللی و سیاسی بوده و به هیچ عنوان جزو اختیارات وزیر صمت نیست. در واقع این تحریم ها و مشکلاتی مانند عدم‌پذیرش FATF است که جلوی هرگونه تعامل با دنیا در صنعت خودرو را گرفته است و هیچ‌یک از این مشکلات در وزارت صمت ریشه ندارد که این وزارتخانه بخواهد وعده رفع آنها را بدهد. موضوع تولید خودروهای برقی نیز از طرف وزیر جدید صمت مطرح شد که با توجه به سابقه وی در مپنا انتظار می‌رود رویکرد جدیدی در این مورد داشته باشد و به نوعی می توان گفت که این موضوع نقطه قوت علی آبادی در تصدی وزارت صمت است.

منبع: دنیای‌‌اقتصاد