سایه سنگین سیاست بر سر خودروسازی ایران

فایننشال تامیز تحریم های ایران را دلیل اصلی مشکلات صنعت خودروسازی می داند.

کد خبر: ۶۲۴۲۱۶

تاریخ: ۲۴ خرداد ۱۴۰۲ - ۰۹:۵۸

از دیدگاه  این روزنامه، خودروسازی در ایران بعد از تحریم های شدید آمریکا  هنگام خروج ترامپ از توافق هسته ای و بد عهدی چین با ایران  با چالش های جدی مواجه شد.

ریزش ارزش ریال و کاهش درآمدهای دولتی، کمبود گسترده نهاده های تولید و افزایش ناگهانی قیمت‌ها، موقعیتی ایجاد کرده است که به صنعت خودرو ضربه وارد شود. براساس آنچه در این گزارش آمده است، صنعت خودروی ایران بزرگ‌ترین بخش اقتصادی ایران پس از نفت و گاز است که از خوش‌بینی هایی که پس از توافق هسته ای ۲۰۱۵ به وجود آمد، بهره مند شد. در آن زمان شرکت‌های خودروساز خارجی، به ویژه خودروسازان فرانسوی، شروع به کاوش در بازار ایران کردند. تحریم ها از ۲۰۱۸، زمانی که دونالد ترامپ، رئیس جمهور وقت آمریکا قدرت را در دست گرفت و این کشور را از توافق برجام خارج کرد، دوباره با قدرت اعمال شد.

بازگشت تحریم های جهانی با مشکلاتی برای صنعت خودروی ایران که ۴‌درصد از تولید ناخالص داخلی کشور را تشکیل می‌دهد و حدود ۵۰۰‌هزار نفر در آن مشغول به کارند همراه شد. شرکت‌های فرانسوی که پس از توافق هسته ای وارد بازار ایران شده بودند، از آن خارج شدند. شرکت خودروسازی پژو قرارداد تولیدی به ارزش ۷۰۰میلیون یورو را لغو کرد؛ رنو نیز برنامه افزایش تولید تا ۳۵۰‌هزار خودرو در سال را کنار گذاشت. براساس گزارش فایننشال‌تایمز، صنعت خودروی ایران در ابتدا به دنبال جبران کمبود با تولید داخلی و واردات از چین بود. به گفته یکی از مدیران این صنعت، ایران همچنان به تولید برخی از مدل های پژو با تامین نیمی از قطعات از بازار چین ادامه می‌دهد. با این حال، خودروسازان هنوز نتوانسته اند با هزینه معقول به تقاضای بازار پاسخ دهند. تولید در ۲۰۱۷ به ۵/ ۱میلیون دستگاه رسید که یکی از بالاترین سطوح تاکنون بوده؛ اما از آن زمان میزان تولید به زیر یک‌میلیون در سال کاهش یافته است.

ارزان ترین مدل پژو ۲۰۶ تولید داخل که در یکی از نمایشگاه های تهران در ماه جاری به فروش رسیده، ۲/ ۵ میلیارد ریال (معادل ۱۰‌هزار و ۸۰۰دلار) قیمت داشته است که از نظر ریالی حدود ۱۵برابر بیشتر از ماه مه ۲۰۱۸ است که تحریم ها اعمال شد و ۵/ ۵برابر بیشتر از میانگین دستمزد سالانه کارگران در ایران است. فایننشال‌تایمز در این گزارش اشاره می‌کند که تهران در تلاش برای کاهش قیمت‌ها، ممنوعیت واردات خودرو را اصلاح کرده است. در ماه های اخیر مجوز واردات تعداد کمی خودروی جدید از چین صادر شده است و درحال حاضر بررسی مجوز واردات خودروهای دست‌دوم در دستور کار قرار دارد. صنعت دفاعی ایران برای تولید برخی از قطعات مانند ایربگ و واحدهای کنترل الکترونیکی وارد عمل شده است.

با این حال قیمت‌ها نیز طی دوماه گذشته با افزایش عرضه متعاقبا اندکی کاهش یافته است. در موقعیت عرضه محدود، افرادی که از ثروت کافی برخوردارند نیز ناچار به خرید مدل های قدیمی برندهای جهانی که با قیمت‌های نجومی به فروش می رسند، هستند. به‌عنوان مثال، در یکی از نمایشگاه های تهران مرسدس‌بنز ۲۰۰ کلاسE ساخت ۲۰۱۷ به قیمت ۱۷۰میلیارد ریال فروخته شده است که حدود شش‌برابر قیمت این مدل ساخت امسال در بازارهای غربی است. قیمت‌های نجومی مختص خودروهای جدید نیست، بلکه خودروهای خارجی کارکرده نیز در ایران نسبت به بازار جهانی قیمت‌های بالاتری دارند. به گفته تحلیلگران، برخی از ایرانیان ترجیح می‌دهند خودرویی را خریداری کنند که در گذر زمان ارزش خود را حفظ کند و به این وسیله به دنبال راهی برای محافظت از پس انداز خود در برابر تورم ۴۹درصدی هستند. ریال ایران در سال گذشته بیش از یک سوم ارزش خود را از دست داده است.

بسیاری پس انداز خود را در حساب های بانکی ویژه ای که دولت برای حمایت از صنایع داخلی از جمله بخش خودرو ایجاد کرده است، قرار می‌دهند. پس‌انداز‌کنندگان برای خرید محصول مورد نظر ثبت نام می‌کنند و متقاضیان برنده به صورت تصادفی به سبک قرعه کشی انتخاب می شوند. به‌صورت کلی مشخص نیست که مشتریان باید تا چه مدت منتظر بمانند تا بتوانند از تولیدکننده داخلی مانند ایران خودرو یا سایپا خودرویی را خریداری کنند یا تحویل بگیرند. در شرایط فعلی سیاست بر اقتصاد سایه انداخته است. صنعت خودرو تنها در صورتی می تواند پیشرفت کند که بتواند تولید را به فراتر از مرزهای ایران گسترش دهد و چنین امری نیازمند تغییر نگرش در سیاست خارجی است.

منبع: دنیای‌اقتصاد