هر آنچه باید در مورد اختلال طیف اوتیسم یا Autism Spectrum Disorder بدانید

شاید شما هم افرادی را در اجتماع دیده‌اید که عجیب‌وغریب رفتار می‌کنند و ارتباط چشمی محدودی دارند. این افراد نوعی اختلال رشدی دارند که بر رفتار، ارتباط و تعامل آن‌ها تاثیر می‌گذارد. این اختلال با نام اختلال طیف اوتیسم یا Autism Spectrum Disorder شناخته می‌شود.

کد خبر: ۶۲۲۲۷۸

تاریخ: ۱۷ خرداد ۱۴۰۲ - ۱۶:۱۰

اختلال طیف اوتیسم در سال‌های اولیه زندگی به‌راحتی قابل تشخیص است. هر چه زودتر این اختلال توسط متخصص تشخیص داده شود، فرد مبتلا درمان بهتری خواهد داشت. ما را در این مقاله همراهی کنید تا بیشتر با اختلال طیف اوتیسم، علل، علائم، تشخیص و راه‌کارهای درمانی آن آشنا شوید.

اختلال طیف اوتیسم چیست؟

اختلال طیف اوتیسم یا (ASD) نوعی ناتوانی عصبی_رشدی در مغز است که بر نحوه‌ی رفتار، یادگیری، تعاملات اجتماعی و ارتباطی او تاثیر می‌گذارد. ASD نوعی اختلال رشدی به‌حساب می‌آید؛ زیرا علائم و نشانه‌های آن در همان 2 سال اول زندگی ظاهر می‌شوند.

افرادی که درگیر اختلال طیف اوتیسم هستند در زمینه‌ی ارتباط كلامي و غيركلامی، مهارت‌های شناختی، فعاليت‌هاي سرگرم‌كننده، روابط و رفتارهای اجتماعي با مشکل اساسی مواجه هستند. این بیماری را می‌توان در هر سنی تشخیص داد؛ اما تشخیص به‌موقع و زودهنگام آن به بازتوانی این افراد کمک شایانی می‌کند.

طبقه‌بندیِ اختلالات طیف اوتیسم

اختلالات طیف اتیسم در گذشته به‌صورت جداگانه دسته‌بندی می‌شد؛ اما با تغییر DSM_5، چند اختلال رشدی فراگیر دیگر نیز در محدوده‌ی اختلال طیف اوتیسم در نظر گرفته شد. این طبقه‌بندی شامل اختلالات زیر است:

·سندرم آسپرگر(Aspergers syndrome): این کودکان معمولا هوش نرمالی دارند و گاهی حتی باهوش‌تر از حد نرمال هستند؛ اما با مشکلات اجتماعی جدی رو‌به‌رو هستند. این افراد مشکلات کمتری در آموزش و گفتار دارند؛ اما در پردازش و درک زبان مشکل دارند.

·اختلال اوتیسم (Autistic disorder): اکثر افراد با شنیدن نام اوتیسم، چهره‌یِ این افراد در ذهنشان متصور می‌شود.

·اختلال از هم گسیختگی کودکی (Childhood disintegrative disorder): این اختلال بسیار نادر است. این کودکان تا 3 سال اول زندگی، رشد طبیعی دارند و پس از آن مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی را از دست می‌دهند.

·اختلال فراگیر رشد یا اختلال نافذ رشد (Pervasive developmental disorder): زمانی که کودک در زمینه مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی مشکل دارد؛ اما در زیرگروه‌های دیگر قرار نمی‌گیرد، در این دسته‌بندی، قرار داده می‌شود. این زیرگروه به نام اختلال اوتیسم آتیپیک یا PDD نیز شناخته می‌شود.

علت اختلال طیف اوتیسم

با وجود تحقیقات فراوان هنوز علت اصلی اختلال طیف اوتیسم مشخص نشده است؛ اما با توجه به همین پژوهش‌ها، هم ژنتیک و هم محیط در ابتلای فرد موثر تشخیص داده شده است.

·ژنتیک: طبق این نظریه ژن‌های مختلفی در اختلال طیف اوتیسم نقش دارند. در برخی موارد تغییرات ژنتیکی(جهش) و ارثی احتمال خطر اختلال طیف اوتیسم را بالا می‌برد. در برخی دیگر نیز جهش‌های خودبه‌خودی در بروز آن نقش دارند.

·فاکتورهای محیطی: در حال حاضر محققان عوامل محیطی را بررسی می‌کنند که آیا عواملی مانند عفونت‌های ویروسی، داروها، عوارض دوران بارداری و آلاینده‌های هوا در شکل‌گیری این اختلال چقدر نقش دارند.

عوامل خطرناکی که ریسک ابتلا به اختلال طیف اوتیسم را بالا می‌برد

در حال حاضر تعداد کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم روبه افزایش است، البته این افزایش شاید به دلیل تشخیص بهتر، تغییر معیارهای تشخیصی و یا هر دو مورد باشد. برخی عوامل خطرناکی که احتمال ابتلای کودک را بالا می‌برد، شامل موارد زیر است:

جنسیت فرزند: پسران 4 برابر بیشتر از دختران در معرض ابتلا به این اختلال هستند.

سابقه‌یِ خانوادگی: در خانواده‌هایی که فرزند مبتلا به اختلال طیف اوتیسم وجود دارد، احتمال این‌که فرزند دیگری نیز با این اختلال متولد شود، بالا است. از طرف دیگر اگر در سابقه‌یِ خانوادگی والدین فردی اوتیسمی وجود داشت، احتمال و خطر تولد فرزندی با اختلال طیف اوتیسم وجود دارد.

سایر اختلالات: کودکانی که در همان اوایل زندگی با شرایط پزشکی خاصی دست‌و‌پنجه نرم کرده‌اند، احتمال ابتلا به این اختلال در آن‌ها وجود دارد.

نوزادان بسیار نارس: نوزادانی که زودتر از هفته 26 در دوران بارداری به دنیا آمده‌اند.

سن والدین:بین سن والدین و تولد چنین فرزندانی ارتباط وجود دارد.

علائم و نشانه‌های اختلال طیف اوتیسم

فهرست زیر معیارهای DSM_5 است که برای تشخیص اختلال طیف اوتیسم بیان شده است.

·نقص در برقراری روابط اجتماعی

زمانی که این کودکان را صدا می‌کنید، پاسخ نمی‌دهند و به نظر می‌آید که گاهی انگار صدای شما را نمی‌شنوند.

این افراد در مقابل لمس‌شدن و در آغوش‌گرفته‌شدن مقاومت می‌کنند. به نظر می‌آید که مایلند تنهایی بازی کنند و در دنیای خود باقی بمانند.

ارتباط چشمی ضعیفی دارند و حالت چهره و زبان بدن او با کلماتش متناسب نیست.

معمولا صحبت نمی‌کنند یا پس از گذشت زمانی و با تاخیر صحبت می‌کنند. در برخی موارد توانایی پیشین در بیان کلمات یا جملات را از دست داده‌اند.

معمولا وارد مکالمه‌ با کسی نمی‌شوند. مکالمه را اغلب برای درخواست یا برچسب‌گذاری شروع می‌کنند.

صحبت‌هایشان لحن یا ریتم غیرعادی دارد.

کلمات یا عبارات را کلمه‌به‌کلمه و جداگانه تکرار می‌کنند.

به نظر می‌آید که سوالات یا دستورالعمل‌های ساده را درک نمی‌کنند.

عواطف یا احساساتش را نمی‌تواند بیان کند و احساسات و عواطف دیگران را درک نمی‌کند.

به اشیا اشاره نمی‌کنند.

تعامل اجتماعی نامناسبی دارند.

در تشخیص نشانه‌های غیرکلامی دیگران همچون زبان بدن، حالات چهره، وضعیت بدن یا لحن صدای دیگران مشکل دارند.

الگوهای رفتاری تکراری و محدود

حرکات تکراری همانند تکان‌دادن خود، چرخیدن یا تکان دادن دست را انجام می‌دهند.

کلمات یا عبارات (رفتاری به نام اکولالیا یا(Echolalia را تکرار می‌کنند.

فعالیت‌های پرخطری را انجام می‌دهند که سبب آسیب‌رساندن به خودشان می‌شود. گازگرفتن یا ضربه‌زدن به سر از نمونه این فعالیت‌ها است.

مشکلات هماهنگی و الگوهای حرکتی عجیبی در این کودکان دیده می‌شود؛ بر روی انگشتان پا راه‌رفتن از نمونه این رفتارها است.

به نور، صدا یا لمس حساسیت نشان می‌دهند؛ اما گاهی به درد یا دما واکنش نشان نمی‌دهند.

بازی‌های تقلیدی یا ساختگی را انجام نمی‌دهند.

روی شی یا فعالیتی به‌صورت غیرطبیعی متمرکز می‌شوند.

ترجیحات غذایی خاصی دارند.

رفتارهای غیرعادی دارند و برخی رفتارها را تکرار می‌کنند.

oنسبت به تغییرات جزئی واکنش ناراحت می‌شوند.

گاهی مشکلات خواب و تحریک‌پذیری را تجربه می‌کنند.

در ریاضیات، علوم، موسیقی یا هنر عالی هستند.

بعضی از کودکان با بزرگ‌ترشدن و بالغ‌شدن، ارتباط بهتری با اطرافیان پیدا می‌کنند و علائم کمتر را نشان می‌دهند. حتی در برخی از کودکان که اختلال درجه و شدت کمتری دارد می‌توانند تقریباً یک زندگی عادی را تجربه کنند؛ اما در برخی از کودکان به‌حدی شدید است که حتی با گذشت زمان و آموزش‌های لازم با مهارت‌های زبانی و اجتماعی باز هم مشکل خواهند داشت. این کودکان با ورود به دوره‌ی نوجوانی با مشکلات رفتاری و عاطفی جدی‌تری رو‌به‌رو خواهند شد.

زمان مراجعه به پزشک برای تشخیص

نوزادان عادی از زمان تولد رشد می‌کنند و گاهی مراحل رشدی را طبق جدول زمان‌بندی شده طی نمی‌کنند. کودکانی که مبتلا به اختلال طیف اوتیسم هستند بعضی از نشانه‌ها و علائم این اختلال را پیش از 2 سالگی به‌وضوح نشان می‌دهند.

اگر نگرانی بابت رشد فرزند خود دارید و بابت این بیماری به فرزندتان مشکوک هستید، می‌توانید این دغدغه‌ی ذهنی خود را با بهترین روانپزشک تهران و بهترین روان‌شناسان، از طریق وب‌سایت درمانکده در میان بگذارید. در این سایت پزشکی نه‌تنها در این زمینه با متخصصان حرفه‌ای در ارتباط هستید بلکه در حوزه‌هایی همچون زیبایی با بهترین دکتر پوست تهران هم در تماس خواهید بود.

توجه کنید که علائم اختلال طیف اوتیسم معمولا در همان اوایل رشد کودک مشخص است. اگر تاخیرهای در مهارت‌های زبانی و تعاملات اجتماعی مشاهده کردید، باید به این متخصصان مراجعه کنید تا بررسی کاملی را بر فرزندتان انجام دهند.

علائمی که با دیدن آن‌ها باید به پزشک متخصص مراجعه کنید، شامل موارد زیر است:

اگر تا 6 ماهگی لبخند اجتماعی ندارد و به لبخند شما پاسخ نمی‌دهد.

اگر تا 9 ماهگی به حالات چهره شما جواب نمی‌دهد یا صدا یا حالات چهره شما را تقلید نمی‌کند.

اگر تا 12 ماهگی رفتارهایی همچون غرغر‌کردن ندارد.

تا 16 ماهگی با تک کلمه حرف نمی‌زند.

اگر تا 24 ماهگی عبارات دو کلمه‌ای را نمی‌گوید.

به‌طور کل هیچ درمان موثری برای اختلال طیف اوتیسم وجود ندارد؛ اما با چندین مداخله حرفه‌ای می‌توان چالش‌های این بیماری را کاهش داد و عملکرد کودکان را بهبود بخشید. این اقدامات شامل موارد زیر است:

·تحلیل رفتارها

·آموزش‌های مهارت‌های اجتماعی

·گفتار‌درمانی

·کاردرمانی

·آموزش والدین

·خدمات آموزشی ویژه

·دارودرمانی

سخن پایانی

اختلال طیف اوتیسم نوعی اختلال رشدی به‌حساب می‌آید که در 4 دسته کلی طبقه‌بندی می‌شود. احتمال وقوع این اختلال در پسران 4 برابر دختران است. با وجود تحقیقات فراوان هنوز علت اصلیِ اختلال طیف اوتیسم مشخص نشده است. در واقع هیچ راه کاملا مشخصی برای پیشگیری وجود ندارد؛ اما با تشخیص زود‌هنگام و مداخلات مفید و موثر می‌توان رفتارها، مهارت‌ها و رشد زبانیِ این کودکان را بهبود بخشید. در وب‌سایت درمانکده با کمک متخصصان حرفه‌ای و مجرب می‌توانید به تشخیص و درمان این کودکان سرعت ببخشید.

رپورتاژ