بیشتر مهاجران ایرانی جزو افراد برجسته علمی، ورزشی و اقتصادی هستند

رئیس اندیشکده چرخه نوآوری و عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر با بیان اینکه جمعیت مهاجران جمهوری اسلامی ایران را در کمترین حالت یعنی حدود هشت درصد و در حالت حداکثری حدود ۱۰ درصد جمعیت کشور است، خاطرنشان کرد: این میزان از متوسط جهانی بالاتر است، اما نگرانی اصلی در این است که در دنیا اکثر مهاجران افراد معمولی و کارگر و از کشور ما بیشترین نفرات، افراد برجسته علمی، ورزشی و اقتصادی هستند.

کد خبر: ۶۱۸۰۰۷

تاریخ: ۰۵ خرداد ۱۴۰۲ - ۱۷:۰۵

به گزارش ایران اکونومیست، دکتر حسین سالار آملی، رئیس اندیشکده چرخه نوآوری و عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر در ششمین نشست دوازدهمین کنفرانس الگوی اسلامی با عنوان «مسئولیت نخبگان در تحقق ظرفیت‌های علم و فناوری الگو»، گفت: براساس گزارشات رسمی سازمان ملل متحد، برآورد شده است که حدود ۲۸۱ میلیون نفر به عنوان مهاجر در دنیا زندگی می‌کنند که ۳.۶ درصد جمعیت دنیا را تشکیل می‌دهند.

دکتری سالارآملی با بیان اینکه این افراد عمدتا برای مقاصد اقتصادی از جمله یافتن کار مهاجرت می‌کنند، اظهار کرد: میزان ارز ارسالی به کشور مادری، هر سال حدود ۷۰۰ میلیارد دلار برآورد شده است.

وی جمعیت مهاجران جمهوری اسلامی ایران را در کمترین حالت یعنی حدود هشت درصد و در حالت حداکثری حدود ۱۰ درصد جمعیت کشور برشمرد و یادآور شد: این میزان از متوسط جهانی بالاتر است، اما نگرانی اصلی در این است که در دنیا اکثر مهاجران افراد معمولی و کارگر و از کشور ما بیشترین نفرات، افراد برجسته علمی، ورزشی و اقتصادی هستند.

رئیس اندیشکده چرخه نوآوری الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت ادامه داد: موضوع مطرح دیگر ارسال ارز توسط مهاجران دنیا به کشور مادری است، اما مهاجران ایرانی برعکس است و عمدتا ارز از کشور خارج می‌کنند.

وی خاطرنشان کرد: امروزه کریدورهای مهاجرتی در دنیا شکل گرفته است که مهمترین آن کریدور مهاجرتی مکزیک به آمریکا با ۱۰ میلیون نفر، سوریه به ترکیه با حدود ۴ میلیون نفر،  هند به امارات با ۳.۵ میلیون نفر را می‌توان نام برد. در این خصوص جمهوری اسلامی ایران هم از یک کریدور مهاجر پذیری از افغانستان با حدود ۴ میلیون مهاجر دارد.

دکتر سالارآملی افزود: از سوی دیگر بر اساس گزارش مهاجرت جهانی منتشر شده در سازمان ملل متحد، حدود ۷۰ درصد مهاجرت‌ها در دنیا مقطعی و مدت‌دار است و مهاجران پس از یک دوره تحصیل یا اشتغال، به کشور مادری خود بر می‌گردند. حال یا با توشه مالی و یا با توشه‌های تخصصی است.

وی یکی از مهمترین بسترهای مهاجرت از ایران را نوسانات و تکان‌های شدید در تحولات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی عنوان کرد و گفت: کمتر کشوری وجود دارد که شاهد این تحولات پی در پی و گسترده در طول دو نسل اخیر باشد.

پیشران‌های پیشرفت علم  و دانش

دکتر محمدرضا محمدی‌زاده استاد فیزیک دانشگاه تهران و عضو اندیشکده علم  الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت از دیگر مقاله دهندگان این نشست با بیان اینکه بشر با سه انقلاب اساسی "کشاورزی"، "صنعتی" و "اقتصاد دانش بنیان" روبرو بوده است، افزود: هم اکنون بیش از دو دهه است که سومین انقلاب، یعنی عصر اقتصاد دانش‌بنیـان آغاز شده است؛ عصری که در آن کاربرد دانش، مهمترین عامل تولید است و بیش از هر عامل دیگری پیش‌برنــده صنایــع و پایه‌گـذار پیشـرفت‌های اقتصـادی است.

وی عامل اصلی تولید در اقتصاد را دانش‌محــور، دانش و نوآوری عنوان کرد و ادامه داد: تولید دانش فرآیندی بسیار پرهزینه است. در واقع، برای تولید دانش با محدودیت‌های بسیاری روبرو هستیم. این محدودیت‌ها شامل محدودیت‌های مالی و انسانی است. حـال سوال مهمـی کـه در اینجــا به وجود می‌آید، آن اســت کــه با فرض انتخــاب دانــش در حوزه‌ای خاص، چگونه می‌توان آن را رشد و توسعه داد و پیشران‌ها چــه مواردی هستند؟

دکتر محمدی‌زاده اظهار کرد: با ظهور قدرت‌های بین‌المللی، با علم جدیدی همچون چین که تقریبا در همه زمینه‌های علمی فعال هستند، شناخت پیشران‌های اصلی و واقعی، قدم اول جهاد علمی است. اگر در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، شهامت انتخاب پیشران‌ها و تمرکز بر آنها را نداشته باشیم، در زمینه‌های متنوعی فعالیت انجام خواهد شد بی آنکه در هیچ کدام در دنیا پیشگام باشیم.

به گفته، وی در لبه علم و فناوری حرکت نکردن در دنیای امروز هم عرض نابودی است.

آینده علوم انسانی اسلامی در ایران

دکتر سیدمحمدتقی موحد ابطحی، استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و عضو اندیشکده معنویت مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت نیز در این نشست با اشاره به اجرای مطالعاتی در زمینه آینده علوم انسانی در کشور، گفت: اگر نخستین همایش جهانی در باب تعلیم و تربیت اسلامی در سال ۱۹۷۷ در شهر مکه را آغاز جنبش اسلامی سازی علوم در جهان اسلام و پیروزی انقلاب اسلامی را نقطه عطف جریان علوم انسانی اسلامی در ایران بدانیم، می‌توان با بررسی روند کمی و کیفی اقدامات انجام شده در این چهار دهه، آینده علوم انسانی اسلامی در جهان اسلام و به خصوص در ایران را تا حدودی پیش‌بینی کرد.

وی یکی از شاخص‌های رشد علوم انسانی را افزایش تعداد شخصیت‌های علمی و تأثیرگذار در جامعه اسلامی دانست که در زمینه اسلامی سازی علوم فعالیت می‌کنند و ادامه داد:  غیر از "سید محمد نقیب العطاس" و "اسماعیل راجی فاروقی" که پیشگامان این حوزه بودند، می‌توان از شخصیت‌هایی همچون، عبدالحمید ابوسلیمان(شاگرد فاروقی و اولین رئیس دانشگاه بین‌المللی اسلامی مالزی)، طه جابر علوانی(رئیس پیشین مرکز جهانی اندیشه اسلامی و پیرو جریان فکری فاروقی)، محمد کمال حسن (رئیس پیشین دانشگاه بین‌المللی اسلامی مالزی)، ضیاءالدین سردار(رهبر جریان اجمالیون)، وان محمد نور، لویی صافی، ابراهیم رجب، مونا ابوالفضل، شیخ ادریس، سید علی اشرف نام برد.

دکتر موحد ابطحی یادآور شد: در ایران نیز با مروری بر تاریخ تاسیس مراکز آموزشی و پژوهشی حوزوی و دانشگاهی که به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در زمینه علوم انسانی اسلامی فعالیت می‌کنند، می‌توان گفت کمیت این نوع مراکز رو به افزایش است که از آن جمله می‌توان به شورای عالی انقلاب فرهنگی، فرهنگستان علوم اسلامی، دفتر همکاری حوزه و دانشگاه که پس از مراحلی به پژوهشگاه حوزه و دانشگاه تبدیل شد و دانشگاه امام صادق(ع) اشاره کرد.

استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی اضافه کرد: همچنین تعداد شخصیت‌های علمی حوزوی و دانشگاهی و مسئولان ارشد نظام که در عرصه علوم انسانی اسلامی تأثیرگذار هستند، در حال افزایش است. در آغاز باید از مقام معظم رهبری یاد کرد که در سال‌های اخیر بیشترین همت را برای پیشبرد ایده علوم انسانی اسلامی داشته‌اند و در ادامه از اساتید حوزوی می‌توان به آیت‌الله مصباح یزدی، آیت‌الله جوادی آملی، آیت‌الله اعرافی، آیت‌الله رشاد اشاره کرد.

به گفته وی، خلاهای معرفتی و نهادی در زمینه تحقق ایده علوم انسانی اسلامی، با گذشت زمان شناسایی شده و جبران شده است.

اثر مدیریت تعارض منافع بر پیشرفت مراکز علمی و فناوری

دکتر جواد تقی‌زاده فیروزجایی، عضو هیئت‌علمی پژوهشکده فیزیک پژوهشگاه دانش‌های بنیادی گفت: مساله مدیریت تعارض منافع در نهادهای علمی و فناورانه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا پیشرفت علمی و صنعتی کشور روی آن استوار است و بدنه اصلی نخبگان کشور در آن قرار دارند.

وی افزود: در سال‌های گذشته اخبار زیادی از مفاسد اقتصادی در ارگان‌های کشور مطرح شده است، اخبار از حقوق نجومی، املاک نجومی، فساد در پیش‌خرید خودرو، فسادهای امضاهای طلایی، فساد فروش نفت و غیره، این فسادها نه‌تنها آثار سوء اقتصادی دارند، بلکه آثار اجتماعی و سیاسی آن نیز کم نیست. به‌طوری‌که ریشه بخشی از تجمعات و اغتشاشات پاییز ۱۴۰۱ را می‌توان این فسادها تلقی کرد که با چاشنی سیاه‌نمایی و بزرگ‌نمایی رسانه‌های بیگانه همراه بوده است.

این عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه دانش‌های بنیادی خاطرنشان کرد: مسئله سوء مدیریت تعارض منافع سبب می‌شود که یک ارگان بازدهی اقتصادی، کارایی و یا کارکردی که برای آن تعریف شده را نداشته باشد و از اعتماد عمومی به آن ارگان کاسته می‌شود. این مسئله مشخصاً در بند ۴۸ بخش تدابیر سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت است که می‌گوید «ارتقای نظارت رسمی، مردمی و رسانه‌ای بر ارکان و اجزای نظام و پیشگیری از تداخل منافع شخصیت حقیقی و حقوقی مسئولان و کارکنان حکومت و برخورد بدون تبعیض با مفسدان به‌ویژه در سطوح مدیریتی» آمده است.

بحران‌های اجتماعی در ایران

دکتر امین نواختی‌مقدم عضو هیئت‌علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه محقق اردبیلی در نشست مسئولیت نخبگان در تحقق ظرفیت‌های علم و فناوری الگو با تاکید بر اینکه دانش وآموزش، رکن اصلی توسعه و توسعه‌نیافتگی جوامع به‌دلیل عدم‌ سرمایه‌گذاری آموزشی است، افزود: نظام آموزش و پرورش به عنوان نهاد فرهنگی- اجتماعی، نقش اساسی و سرنوشت‌ساز در تربیت نیروی انسانی و تولید سرمایه اجتماعی و فرهنگی در فرایند رشد و تعالی کشور ایفا می‌کند، به‌گونه‌ای که آینده کشور را می‌توان در سیمای نظام آموزش و پرورش آن مشاهده کرد. توسعه فرهنگی با توسعه آموزش و پروش ارتباط همه جانبه دارد.

وی اظهار کرد: در هر نظام تربیتی، پویایی در این‌ است‌ که بتواند اصول، روش‌ها و کارکردهای خودش را از حالت ایستا خارج کند و بتواند خواسته‌هایش را متناسب با دگرگونی‌های محیطی، شاداب و زنده نگه دارد.

دکتر نواختی‌مقدم خاطرنشان کرد: در این راستا باید ملاک‌ها و معیارهای دینی در کودکان و نوجوانان نهادینه شود و به رفتارهای آنان جهت بدهد. اما به‌ سبب مشکلات نهادی در این‌ سیستم نه تنها نتوانسته کارکرد خود را ایفا کند از تاثیرگذاری بر سایر نهادها هم ناتوان مانده است.