تداوم زوال تنوع زیستی در جهان

نابودی ۸۵ درصد مساحت تالاب‌ها

رییس سازمان حفاظت محیط زیست ضمن اشاره به اینکه متاسفانه بررسی‌های اخیر در سطح جهانی نشان از تداوم زوال تنوع زیستی دارد، در پیامی به مناسبت روز جهانی تنوع زیستی نوشته است: بیشتر اقیانوس‌ها آلوده شده و حدود ۸۵ درصد مساحت تالاب‌ها از بین رفته است.

کد خبر: ۶۱۶۵۰۲

تاریخ: ۰۱ خرداد ۱۴۰۲ - ۱۴:۱۶

به گزارش ایران اکونومیست به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان حفاظت محیط زیست دکتر علی سلاجقه در پیام خود آورده است: امروزه تمام مولفه‌های اقتصادی، ایمنی، امنیت و حتی فرهنگی و اجتماعی مرتبط با محیط زیست اگر کاملا وابسته به تنوع زیستی نباشند حداقل موثر و متاثر از تنوع زیستی هستند. تجربه تلخ کووید ۱۹ به دنیا نشان داد که حتی کوچک‌ترین اجزای تنوع زیستی چگونه می‌تواند دنیا را با مخاطره جدی روبرو کند بنابراین حفاظت از تنوع زیستی در کلیه حوزه‌ها و سطوح خود اعم از اکوسیستم‌های خشکی و آبی، گونه‌ها و جمعیت‌ها و منابع ژنتیکی در راستای رسیدن به توسعه پایدار به موضوعی جدی و مهم برای جامعه جهانی تبدیل شده، به‌گونه‌ای که در حال حاضر بخش مهمی از موضوعات نشست‌ها، اجلاس‌ها و کنوانسیون‌های بین المللی را به خود اختصاص داده است.

وی می‌افزاید: با این همه متاسفانه بررسی‌های اخیر در سطح جهانی نشان از تداوم زوال تنوع زیستی دارد. شاخص جهانی سیاره زنده در سال ۲۰۲۰ نشان می‌دهد که طی سال‌های ۱۹۷۰ تا ۲۰۱۶ میلادی جمعیت پستانداران، پرندگان، دوزیستان، خزندگان و ماهی‌ها به‌طور میانگین ۶۸ درصد کاهش یافته است. حدود ۷۵ درصد از سطح فاقد یخ کره زمین دچار تغییرات قابل توجه شده  و بیشتر اقیانوس‌ها آلوده و حدود ۸۵ درصد مساحت تالاب‌ها از بین رفته است. به‌طور متوسط حدود ۲۵ درصد از گونه‌های جانوری و گیاهی ارزیابی شده در سطح جهان در معرض تهدید هستند که نشان می‌دهد در حال حاضر حدود یک میلیون گونه با خطر انقراض روبرو هستند. این عدد در مورد جمعیت مهره‌داران خشکی کشورمان بالغ بر ۸۶ گونه است.

رییس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه می‌دهد: ایران مرکز پیدایش بخش مهمی از ذخایر ژنتیکی ارزشمند جهان و مرکز اولیه و ثانویه تنوع گونه های مهم بیشماری از جمله گونه‌های گیاهی ارزشمند تجاری مانند گندم، سیب، زعفران، پسته، گل رز، انار، و گونه‌های گیاهی دارویی معطر بوده و به همان میزان از تنوع زیستی بسیار غنی برخوردار است. زیست بیش از ۲۰۰۰ مهره دار، بیش از  ۲۰ هزار بی‌مهره و  بیش از ۸۶۰۰ هزار گونه گیاهی و تعداد قابل توجهی گونه‌های انحصاری در ایران، بخش‌های مهمی از کشور را در کمربند نقاط داغ تنوع زیستی دنیا قرار داده است. اما این مواهب خدادی درعین ایجاد ظرفیت‌های عظیم زیستی، مسئولیت همه ما را در حفظ و حراست از آن دو چندان می کند چرا که با  چالش های جدی روبرواست.

سلاجقه تاثیرپذیری شدید تنوع زیستی کشور از تغییرات اقلیمی، چالش‌های منطقه‌ای و فرامرزی به‌ویژه در مدیریت منابع آبی، ریزگردها، تالاب‌های مرزی و مشترک و اثرات آن‌ها بر تنوع زیستی کشور، وجود ناامنی و جنگ افروزی‌های متوالی در منطقه توسط کشورهای خارج از منطقه و به تبع آن گسترش فقر، نابودی زیستگاه‌ها و زوال تنوع زیستی،‌عدم اجرای تعهدات کشورهای توسعه یافته در راستای اهداف اصلی کنوانسیون تنوع زیستی در تضمین تسهیم عادلانه منافع حاصل از بهره برداری، تحریم‌های غیرقانونی اعمال شده بر کشور توسط یک کشور غیر عضو کنوانسیون تنوع زیستی (ایالت متحده امریکا) و اثرات آن بر برنامه‌های حفاظتی،‌ بی‌توجهی به ارزش‌های محیط زیستی و تنوع زیستی در اجرای پروژه‌ها و چرای بی‌رویه دام، تغییر کاربری اراضی، تبدیل زیستگاه‌ها، وفور سلاح و شکار غیر مجاز و ضعف قوانین و مقررات از جمله این چالش‌ها ذکر می‌کند.

وی اضافه می‌کند: کشور ایران به عنوان یک کشور شاخص از نظر تنوع زیستی و نیز متعهد به کنوانسیون تنوع زیستی، با توجه به مفاد جدید چارچوب جهانی تصویب شده در پانزدهمین نشست متعاهدین در سال ۲۰۲۲ در مونترال کانادا (چارچوب کونمینگ-مونترال) - که تاکید بر کاهش انقراض گونه‌ها و حفظ زیستگاه‌ها دارد - مسئولیت ملی و جهانی خطیری بر دوش دارد و با تکیه بر توان علمی و فنی داخلی و ارتباطات علمی با مراجع بین‌المللی، نسبت به نگهداشت و حفاظت از ذخایر تنوع زیستی ارزشمند خود اقدام خواهد کرد. کمااینکه تاکنون اقدامات ارزشمندی کرده است. از جمله آن‌ها می‌توان به افزایش مناطق چهارگانه تحت مدیریت به عنوان "مناطق حفاظت شده" که تضمین کننده حفاظت موثرتر از گونه‌های ساکن در این مناطق به‌ویژه مناطق دارای اهمیت ویژه برای تنوع زیستی و خدمات اکوسیستم است اشاره کرد.  در حال حاضر ۳۰۹ منطقه در چهار رده حفاظتی با مساحتی بالغ بر ۱۹ میلیون هکتار و سطح پوشش ۱۱.۶ درصد مساحت کشور تحت حفاظت و مدیریت مستقیم سازمان حفاظت محیط زیست است.

رییس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه می‌دهد: از جمله اقدامات دیگر نیز تدوین ضوابط و قوانین و مقررات مورد نیاز برای گسترش کمی و کیفی حوزه تاثیر برنامه‌های حفاظتی، تدوین و اجرای برنامه‌های عمل مدیریت گونه‌های در معرض تهدید کشور، برنامه ریزی جدی برای توسعه حفاظت مشارکتی با نهادها، موسسات و افراد حقیقی و حقوقی علاقه‌مند و ذی نفعان است.

وی در پایان تصریح کرد: از دیگر اقدامات نیز می‌توان به پایش وضعیت گونه‌ها و به‌روز رسانی وضعیت حفاظتی آن‌ها، کنترل و مدیریت گونه‌های مهاجم و بیگانه و تهیه و اجرای طرح‌های مدیریت زیست بومی تالاب‌های کشور به عنوان اقدامی موثر برای حفظ تنوع زیستی وابسته به تالاب‌ها اشاره کرد که امیدواریم با عزم و مشارکت همگانی ایرانی آباد و توسعه یافته  و در عین حال غنی از منابع زیستی و طبیعی به آیندگان خود عرضه کنیم.