تعطیلات و آرامشی که در سفرها رنگ باخت

برگزیده سرمقاله​های روزنامه​های صبح دوشنبه

روزنامه​های صبح امروز ایران در سرمقاله​های خود به مهمترین مسائل روز کشور و جهان پرداخته​اند از جمله «میراث شوم بدهی ۲۵۰هزار میلیارد تومانی»،«شکوفه‌های پیروزی»،«اوباما، شریک جنایات جنگی صهیونیست ها»،«اعراب در خدمت اسرائیل»،«باید از تاریخ عبرت بگیریم»،«یک پرونده و 2 آزمون»،«ماجرای دنباله دار معوقات بانکی!»،«تعطیلات و آرامشی که در سفرها رنگ باخت»،«نشست فلسطین، فرصتی برای کمک به غزه»،«کارنامه دولت؛ در دوران‌گذار»،«نمره به خاطر کارهای نکرده»،«زمان توسعه بازار اوراق استقراضی (بدهی)»و... که برخی از آنها در زیر می​آید.

کد خبر: ۶۰۱۶۴

تاریخ: ۱۳ مرداد ۱۳۹۳ - ۰۹:۲۵

خراسان:میراث شوم بدهی ۲۵۰هزار میلیارد تومانی

«میراث شوم بدهی ۲۵۰هزار میلیارد تومانی»عنوان یادداشت روز روزنامه خراسان مهدی حسن زاده است که در آن می​​خوانید؛حتما ماجرای دزدی که نیمه شبی مقابل در مغازه ای نشسته بود و مشغول بریدن قفل در بود را شنیده اید و می دانید که این دزد در پاسخ به سوال رهگذری که پرسید چه می کنی گفت: «ساز می نوازم». فرد رهگذر پرسید:«پس چرا صدای آن درنمی آید؟» دزد پاسخ داد: «صدای آن فردا درخواهد آمد!» کجروی در عرصه اقتصاد هم به سان دزدی نیمه شب است که صدای آن روز بعد درمی آید و همگان می فهمند که نیمه شب گذشته چه اتفاقی افتاده است. شاید امروز همان فردایی باشد که باید صدای گوشخراش تخلفات و کجروی های اقتصادی دیروز را شنید. اواخر هفته گذشته وزیر اقتصاد در جلسه ای که مهمترین محور خبری آن برای عموم مردم حذف یارانه ۱۰میلیون پردرآمد بود، خبری اعلام کرد که در سایه خبر یارانه ای اش کمتر دیده شد و آن هم خبر بدهی ۲۵۰هزار میلیارد تومانی دولت بود. اگرچه نمی توان همه این بدهی را میراث دولت گذشته دانست اما بدون تردید دولت گذشته در کنار بی انضباطی های مالی دیگر، سهم قابل توجهی در این حجم گسترده بدهی دارد.

توجه به آثار زیانبار این بدهی گسترده بر اقتصاد کشور از این جهت ضروری است که بدهی دولت به بخش های مختلف بیش از این که آثار فوری داشته باشد اثرات میان مدت و بلندمدت مخربی بر اقتصاد کشور دارد. اگر سهم تحریم ها را در بروز رکود تورمی در اقتصاد ایران در حد یک تکانه و جرقه بدانیم (چنان که در بسته دولت برای خروج از رکود نیز چنین تحلیل شده است) یکی از عوامل زمینه ساز رکود قطعا بدهی دولت به بخش های مختلف از جمله پیمانکاران است. به گفته وزیر اقتصاد در حال حاضر بدهی دولت به پیمانکاران بین ۳۰ تا ۴۰هزار میلیارد تومان است. فارغ از این نکته ظریف که میزان دقیق بدهی دولت به پیمانکاران و در مجموع کل بدهی های دولت آن قدر غیردقیق و غیرشفاف است که به گفته نیلی مشاور اقتصادی رئیس جمهور یک ماه پیش هیئت دولت مصوب کرده است که یک دفتر در وزارت اقتصاد تشکیل شود تا حساب های دولت را نگه داشته و بدهی ها را دربیاورد، همین میزان بدهی اعلام شده دولت به پیمانکاران دومینویی از بدهی های پیمانکاران به سایر بخش ها و از جمله بانک ها را ایجاد کرده است. بر این اساس اگر بخش قابل توجهی از معوقات بانکی بخش خصوصی را ناشی از بدهی دولت به بخش خصوصی بدانیم پر بیراه نیست. اهمیت این بدهی گسترده برای بخش خصوصی نحیف اقتصاد ایران این است که دو مینویی از بدهی ها را به دنبال خود ایجاد می کند. چنان که پیمانکار طلبکار از دولت به دلیل استنکاف دولت از پرداخت بدهی خود به بخش های دیگر بدهکار می شود و نمی تواند مطالبات خود به دیگر بخش ها را بپردازد و این زنجیره بدهی ممکن است تا چند مرحله ادامه یابد و چندین واحد اقتصادی را درگیر کند و در پی آن موجی از رکود فعالیت های اقتصادی، بیکاری، ورشکستگی، افزایش چک های برگشتی و سایر پدیده های مخرب اقتصادی را به دنبال داشته باشد.

به همین ترتیب بدهی به تامین اجتماعی و صندوق بازنشستگی، موجب زیان دهی این مجموعه ها و کاهش تدریجی کیفیت خدمات ارائه شده توسط این بخش ها به بازنشستگان می شود. از سوی دیگر بانک ها نیز در پی بدهی های تادیه نشده دولت، با کاهش توان تسهیلات دهی مواجه می شوند و بر شدت رکود در اقتصاد کشور می افزایند. به این ترتیب لازم نیست برای درک چگونگی کاهش نرخ رشد اقتصادی به منفی 5.4 درصد و منفی 2.2 درصد در سال های ۹۱ و ۹۲ فقط به سراغ تحریم ها برویم، بلکه با نگاهی به اثر رکودی و مخرب بدهی های پرداخت نشده دولت بر اقتصاد می توان در کنار تحریم ها، برای این عامل نیز نقشی قابل تامل در بروز رکود قائل شد.

در هر صورت ضرورت توجه به ۳ نکته در این باره ضروری است:

۱ - عاملان بروز و تشدید این پدیده مخرب باید هم از منظر نخبگان اقتصاد و همچنین حتی از منظر قضایی و مسئولیت قانونی مدعی العموم مورد سوال و بازخواست قرار گیرند.

۲ - با ارائه یک برنامه زمان بندی شده این بدهی ها بازپرداخت شود تا موج گسترده بدهی های ایجاد شده پس از آن نیز که بسیاری از فعالان اقتصادی را بدهکار بانک ها یا سایر فعالان اقتصادی کرده است، محو شود.

۳ - تدابیر لازم برای اصلاح قوانین و تشدید نظارت بر عملکرد بودجه ای و مالی دولت به نحوی فراهم شود تا اجازه ندهد بدهی های دولت به بخش های مختلف از حد مجاز و منطقی فراتر رود.

کیهان:شکوفه های پیروزی

«شکوفه های پیروزی»عنوان یادداشت روز روزنامه کیهان به قلم حسین شمسیان است که در آن می​خوانید؛روزی که کاندولیزا رایس، وزیرخارجه دولت جرج بوش، با سرمستی و غرور ناشی از حمله نظامی به عراق و قدرت نمایی در منطقه خلیج فارس، از «تولد خاورمیانه جدید» سخن می گفت و ویرانی ها و تلفات انسانی این تجاوز آشکار را «درد زایمان» این تولد جدید قلمداد می کرد، در نظر بسیاری از تحلیل گران جهانی، کار تمام شده بود و آمریکا، در کوتاه ترین زمان ممکن، به اهداف خود در ایجاد خاورمیانه ای جدید، منطبق با خواست ها ونقشه هایش دست می یافت. اما امروز و با گذشت چند سال از آن رویا، رایس سخنان تازه ای می گوید. او به سران آمریکا و اسرائیل درباره وقوع قریب الوقوع یک بحران داخلی در کشورهایشان هشدار می دهد، از آنها می خواهد که یک موضوع را بسیار جدی بگیرند و در اثر جدی گرفتن آن موضوع، حمله اسرائیل به غزه را مهار کنند! اما آن موضوع چیست و چه چیزی او را اینچنین برآشفته و وادار به این سخنان کرده است؟

1- یک هفته قبل، دانشجویان دانشگاه های سراسر کشور، دیداری با رهبر معظم انقلاب داشتند. با اینکه هیچ کس از موضع نظام اسلامی و رهبر عزیز انقلاب در مسئله فلسطین بی اطلاع نیست، اما در آن دیدار حضرت آقا نکته ای را به صراحت بیان کردند که خواب غرب و اسرائیل را آشفته کرد و البته بارقه امید را در دل مظلومان فلسطین و ملت های حامی آنها زنده کرد. آن سخنان، این بود: «این جور نیست که اگر چنانچه دست قدرت در مقابل صهیونیست ها نشان ندهیم، آنها به کسی رحم کنند، ملاحظه کسی را بکنند، حق کسی را رعایت کنند، ابدا! تنها علاجی که تا قبل از نابودی این رژیم وجود دارد، عبارتست از اینکه فلسطینی ها بتوانند قدرتمندانه برخورد کنند... این اعتقاد ماست که کرانه باختری هم مثل غزه باید مسلح شود. دست قدرت لازم است. کسانی که علاقمند به سرنوشت فلسطینند، اگر می توانند کاری بکنند، کار این است، در آنجا هم باید مردم را مسلح کنند. قدرت داشته باشند و قدرت نمایی بکنند والا با برخورد رام و مطیع و سازشکارانه هیچ کاری به نفع فلسطینی ها انجام نخواهد گرفت...»

این سخنان، صریح ترین اعلام رسمی استراتژی جدید و فرمان شکل گیری آرایش جدید در منطقه ای بود که چند سال قبل، از نظر تحلیل گران، کارش تمام شده بود ولی اکنون ثابت شد که خاورمیانه- همان منطقه ای که نقشه آن در جلسات محرمانه آمریکا طراحی و اجرای آن به نوکران عربشان سپرده شده بود- از آنها فرمان نمی گیرد و شرایط منطقه، نه در اتاق فکرهای آنها، که در حسینیه امام خمینی(ره) ترسیم می شود.

2- چند روز بعد از آن سخنان حضرت آقا، سردار قاسم سلیمانی، در نامه ای تاریخی و بی نظیر، ضمن شماتت سران مرتجع و نوکرصفت کشورهای عربی، از حماسه پایداری و پایمردی مردم غزه و فرماندهان آنها تشکر کرد و به آنها از وعده نصرت الهی گفت و وعده کرد که خشم ملت های مسلمان «در وقت لازم» بر سر اسرائیل خواهد بارید. غربی ها، حاج قاسم را به خوبی می شناسند و می دانند که حضورش و نگاهش، چه قوت قلبی در عراق، سوریه و لبنان بوده و حرف او با حرف های دیپلماتیک وچندپهلوی برخی سیاسیون عرب فرق دارد. می دانند که همین چند روز قبل بود که یک مقام عالی رتبه ارتش عراق سرکوب و توقف پیشروی داعش را مرهون طراحی سلیمانی دانسته بود و گفته بود که سردار سلیمانی بود که توانست داعشی ها را از چندصدمتری حرم امامین عسگریین در سامرا، به وسط بیابان های سامرا عقب بنشاند و کاری کند که دست آنها به این حرم نرسد.

3- سخنان رهبر معظم انقلاب و نامه ای که سردار سلیمانی به تاسی از فرمانده اش نوشت، باعث شد که رایس در گفتگو با یو اس ای تودی، نتواند نگرانی اش را پنهان کند: «اسرائیل و آمریکا باید منتظر بحران «داخلی» همچون جنبش وال استریت باشند. سخنان اخیر رهبر ایران درباره مسلح شدن منطقه، هشداری بسیار جدی است. سپاه پاسداران ایران در نقش آفرینی در کشورهای مخالف خویش، قدرت فوق العاده ای دارد، باید اسرائیل را در حمله به غزه مهار کرد!»

غرب از چند چیز نگران است و امروز برای رفع نگرانی خود به تکاپو افتاده است:
الف: آنها سال ها برای حفظ و تقویت اسرائیل و ساختن چهره ای موجه از این رژیم پلید و شیطانی در جهان کوشیده اند و امروز شاهد تظاهرات ده ها هزار نفری در آمریکا و قلب اروپا و دیگر نقاط گیتی هستند و این یعنی اسرائیل اگر تا دیروز به زور تبلیغات وسیع رسانه های غرب، ماهیت این رژیم جعلی و سفاک بر مردم جهان پوشیده بود امروز در افکار عمومی جهان ماهیت ضدبشری و نامشروع آن برملا شده است همین دیروز بود که اکونومیست نوشت: «اسرائیل دیگر نمی تواند برروی افکار عمومی اروپا حساب کند و دولتمردان غربی هم مجبور به تبعیت از آرای مردم خواهند شد.»

ب: همین چند روز جنگ، سرمایه گذاری غرب در حدود 2 دهه گذشته را نابود کرده است! آنها بیش از بیست سال است با پی بردن به نقش اسلام در بیداری و قیام مردم مسلمان، سعی در ایجاد نسخه بدل های دروغین از اسلام کرده اند و برای نیل به این هدف، 2 راه شیطانی را در پیش گرفته اند نخست آنکه آنها بیش از بیست سال است گروه های مسلح خشن و وحشی را با عنوان زیبا و مقدس «جهاد» به جان مردم مسلمان انداخته اند گروه هایی که با تفکرات وهابی و سلفی، از برخی کشورهای عرب مرتجع همچون عربستان و قطر تغذیه شده و در هر مقطع، خدمات فراوانی به اهداف آمریکا کرده اند. از اسامه بن لادن و گروه القاعده تا بوکوحرام در نیجریه و این آخری «داعش» که به اذعان و اقرار یک مقام بلند پایه امنیتی آمریکا، نسخه 7 (ورژن هفتم) القاعده است! این گروه ها از یک سو اسلام هراسی و تنفر از اسلام را در میان جهانیان منتشر کردند و از دیگر سو با جنگ داخلی و برادرکشی، سعی در انحراف افکار و انرژی ها و نیروهای مسلمین از مسئله اصلی یعنی اسرائیل نمودند. امروز و پس از 29 روز از آغاز جنگ اسرائیل علیه مردم غزه، هر2 کارکرد این گروه ها باطل شده است! تصاویر وحشتناک جنایات صهیونیست ها، در رسانه های جهان، جای سر بریدن های داعش را گرفته و مردم جهان فهمیده اند که باید از این قوم وحشی و شرور ترسید نه از مسلمانانی که مظلومانه آماج این حملاتند و دیگر اینکه بازار مفتی های دربار آل سعود را که تلاش می کردند این گروه های وحشی را مجاهد! معرفی کنند کساد کرده و این پرسش را در اذهان برخی از فریب خوردگان ساده لوح پیش کشیدکه اگر اینها مجاهد بودند، امروز باید به کمک مردم غزه می رفتند و می دانیم که هیچیک از گروه های وهابی و سلفی کمترین التفاتی به این مردم بی پناه ندارند! و این یعنی پایان ژست مجاهد بودن القاعده و داعش و بوکوحرام و هر اسم ننگین دیگری که با وحشیگری ادعای مسلمانی و مجاهد بودن دارد.

اما روش دوم آمریکا در نسخه بدل سازی، اسلام آمریکایی است که نمونه های آن اسلام عربستان و شیوخ خائن خلیج فارس یا اسلام ترکیه است. آنها سال ها کوشیدند این کشورها و روش مسلمانی آنها را بعنوان الگوی زیست مسلمانی معرفی کنند و جمهوری اسلامی را افراطی و خشن و درحال ستیز با دنیا جا بزنند! امروز که مفتی های وهابی، رسماً راهپیمایی علیه اسرائیل را حرام اعلام می کنند، تشت رسوایی و دروغین بودن این اسلام هم از بالای بام به زمین افتاده و سال ها سرمایه گذاری غرب برای محبوب و مفید جلوه دادن این مدل اسلام، به فنا رفته است.

ج: برای آمریکا، حفظ هیمنه و ابهت اسرائیل بسیار مهم و استراتژیک است. با اینکه افسانه شکست ناپذیری ارتش اسرائیل در جنگ های 33 روزه و 22 روزه فرو ریخته بود اما تکرار آن برای سومین بار برای آمریکا بسیار شکننده و تلخ است. آنها با مانور شدید خبری، سعی در مخفی نگه داشتن تلفات سربازان سفاک اسرائیل دارند. اما حقیقت پنهان نمی ماند و چه ساکنان مناطق اشغالی و چه مردم جهان از آن باخبر می شوند. روز قبل بود که الشرق الاوسط به استناد اطلاعات محرمانه از منابع امنیتی اسرائیل، تعداد سربازان صهیونیست را که در 27 روز جنگ به هلاکت رسیده اند 497نفر اعلام کرده بود! سوراخ بودن گنبد آهنین با میلیاردها دلار سرمایه گذاری و به اسارت درآمدن کودک کش های جانی هم باید به این فهرست افزوده شود. اینها کافیست که قبول کنیم رژیم صهیونیستی آن غول شکست ناپذیری که نمایش داده می شد نیست!

ترس از تغییر آرایش منطقه و موازنه به ضرر آمریکا و به سود جبهه متحدان ایران اسلامی و همین 3 علت، علت های کافی و قابل قبولی است که بپذیریم رایس و دیگر دولتمردان غرب برای مهار حمله به غزه و کنترل اوضاع به تکاپو بیفتند و به دنبال راه فرار آبرومندی بگردند.

در این بین ممکن است عده ای با دیدن صحنه های دردناک و غم انگیز کشته و زخمی شدن چند هزار نفر از مردم مظلوم غزه دشمن را پیروز میدان دانسته و همه چیز را از دست رفته بدانند! که باید گفت با آنکه این غم بزرگ و غمی جانکاه و مصیبتی عظیم است، اما بهای آزادی و غلبه بر دشمن تا دندان مسلح، بیش از اینهاست و ملت ایران که امروز بر بام عزت و استقلال ایستاده، همین مسیر را با سختی ها و تلخی هایی به مراتب بیشتر طی کرده و پشت سر گذاشته و امام راحل این تجربه بزرگ را راهگشا برای همه ملل مستضعف و مظلوم عالم می دانند آنجا که فرمودند: «تجربه انقلاب اسلامی در ایران با خونبهای هزاران شهید و مجروح و خراب شدن منزل ها و به آتش کشیده شدن خرمن های کشاورزان و کشته شدن بسیاری در بمب گذاری ها و اسیر شدن فرزندان انقلاب و اسلام به دست دژخیمان بعث عراق و هزاران گونه تهدید و فشار اقتصادی و جانی به دست آمده است. ملت ایران تجربه پیروزی بر کفر جهانی را در خراب شدن منازل خود بر سر کودکان در خواب به دست آورده و با فداکاری ها و مجاهدات، انقلاب و کشور خود را بیمه کرده است و ما به تمام جهان تجربه هایمان را صادر می کنیم و نتیجه مبارزه و دفاع با ستمگران را بدون کوچکترین چشمداشتی، به مبارزان راه حق انتقال می دهیم و مسلماً محصول صدور این تجربه ها، جز شکوفه های پیروزی و استقلال و پیاده شدن احکام اسلام برای ملت های دربند نیست.»

جمهوری اسلامی:اوباما، شریک جنایات جنگی صهیونیست ها

«اوباما، شریک جنایات جنگی صهیونیست ها»عنوان سرمقاله روزنامه جمهوری اسلامی است که در آن می​خوانید؛نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی روز گذشته از دولت باراک اوباما به دلیل حمایت های همه جانبه از تل آویو در کشتار ملت فلسطین، تقدیر و تمجید کرد. آمریکا در تازه ترین اقدام، یک کمک 225 میلیون دلاری برای تقویت برنامه موسوم به سامانه دفاع موشکی رژیم صهیونیستی تحویل تل آویو داد. طبق گزارش کنگره آمریکا، واشنگتن در ماههای اخیر، بیش از 700 میلیون دلار برای مصارف نظامی رژیم صهیونیستی هزینه کرده که با احتساب رقم جدید، این کمک ها به مرز یک میلیارد دلار می رسد. این مبالغ، علاوه بر کمک 3 میلیارد دلاری سالانه است که آمریکا به رژیم صهیونیستی می پردازد.

در همین حال یک مقام نظامی آمریکا تاکید کرد واشنگتن، به رژیم صهیونیستی اجازه داد از انبار مهمات متعلق به آمریکا که در خاک فلسطین اشغالی قرار دارد استفاده کند. به گفته این مقام آمریکایی، انبار مذکور حاوی موشک، خودروهای زرهی و مهمات توپخانه است که از هفته گذشته در اختیار ارتش صهیونیستی قرار گرفت.

آمریکا در طول جنگ 33 روزه رژیم صهیونیستی علیه لبنان در سال 1385 نیز به تل آویو اجازه داد از این انبار تسلیحاتی استفاده کند.

این حمایت های گسترده نظامی آمریکا از رژیم صهیونیستی درحالی صورت می گیرد که صهیونیست ها دیوانه وار به جان ملت بی دفاع فلسطین افتاده اند و هزاران نفر از فلسطینی ها را در جنگی نابرابر، ناجوانمردانه به خاک و خون کشیده اند. به گفته منابع پزشکی فلسطینی ها، شمار شهدای فلسطین تا روز گذشته از مرز 1800 نفر گذشت. بیش از 10 هزار نفر مجروح و معلول شده اند و هزاران خانه، مدرسه، مسجد، دانشگاه، بیمارستان و کلیسا با خاک یکسان گردیده اند.
جنبش حماس در واکنش به اعطای کمک های نظامی و پولی جدید آمریکا به رژیم صهیونیستی آنرا محکوم کرد و واشنگتن را شریک در کشتار کودکان غزه دانست.

با نگاهی واقع بینانه باید گفت حمایت های آمریکا از رژیم صهیونیستی عامل اصلی جنایات این رژیم در 66 سال موجودیت این رژیم بوده است.

آمریکا در کمک های عظیم مالی و نظامی خود به رژیم صهیونیستی حد و مرزی نمی شناسد و هیچ شرطی هم برای این کمک ها قائل نمی شود. این حمایت های گسترده با پشتیبانی کامل دیپلماتیک و رسانه ای، رژیم صهیونیستی را به رژیمی خونخوار و اشغالگر تبدیل کرده است.

مقامات آمریکایی در طول سه هفته جنایت صهیونیست ها علیه مردم غزه، نه تنها انتقادی از این جنایات و رفتارهای ضدانسانی نکرده اند بلکه وقیحانه اقدامات رژیم صهیونیستی را "دفاع از خود" خوانده و از آن طرفداری کرده اند.

جانبداری بی شرمانه از جانیان صهیونیست درحالی صورت می گیرد که جنایات تکان دهنده نظامیان صهیونیست در غزه، اعتراضات جهانی را باعث شده و حتی در شهرهای آمریکا نیز تظاهراتی در محکومیت اعمال رژیم صهیونیستی برگزار شده و مردم آمریکا با صراحت اعلام می کنند دولت حق ندارد مالیاتی را که از ما می گیرد برای کشتار مردم غزه هزینه کند.
جانبداری بی چون و چرا و همه جانبه دولت آمریکا از رژیم صهیونیستی، تاکنون هزینه های سنگین حیثیتی برای آمریکا?ی ها به دنبال داشته و این کشور را به شریک جرم صهیونیستها در کشتار فلسطینی ها تبدیل کرده و بی آبرو ساخته است.

اگرچه بسیاری از دولتها به دلیل ملاحظات، از ابراز این موضوع که آمریکا شریک قتل عام فلسطینی هاست ابا دارند ولی ملت های جهان، دولتمردان آمریکا را نیز همچون رژیم صهیونیستی مجرم می دانند که دستشان به خون زنان و کودکان فلسطینی آغشته است و این را در تظاهرات گسترده ای که در هفته های گذشته برگزار کردند اعلام نمودند.

دولتمردان آمریکا به دلیل وابستگی به شبکه صهیونیستی در داخل آمریکا به طور ذلیلانه و برده وار در خدمت رژیم صهیونیستی قرار دارند و در این خوش خدمتی، و سرسپردگی حد و مرزی نمی شناسند. حتی اگر این حمایت ها، به بهای بی اعتبار ساختن کل مردم آمریکا منجر شود.

لابی قدرتمند صهیونیسم در داخل آمریکا، ابتکار عمل در تعیین دولتمردان و ترسیم سیاست های این کشور به خصوص سیاست خارجی را دردست دارد و این شبکه با تبلیغات گسترده تلاش کرده است در جامعه آمریکا چنین القا کند که منافع آمریکا و رژیم صهیونیستی یکسان است.

این رسانه های وابسته به صهیونیسم برای افکار عمومی آمریکا چنین استدلال می کنند که رژیم صهیونیستی یک رژیم دموکراتیک و حامی ارزش های غربی است که در میان دشمنان محاصره شده و باید حمایت شود و لازم است همواره از لحاظ نظامی، بر دیگر همسایگانش برتری داشته باشد.

این رسانه ها با ایجاد فضای جهت دهی شده و سانسور، فلسطینی ها را که صاحب اصلی سرزمین فلسطین هستند گروهی بیگانه و تروریست معرفی می کنند که مستحق سرکوب هستند. در جریان فجایع اخیر در غزه نیز، این رسانه ها قتل عام فلسطینی ها را سانسور و حملات راکتی فلسطینی ها را بزرگنمایی کردند که هزاران آمریکایی در اعتراض به این پوشش جعلی رویدادهای غزه علیه رسانه های آمریکا دست به تظاهرات زدند. آمریکایی ها در عین حال که حامی اصلی رژیم صهیونیستی در ارتکاب جنایاتش علیه ملت های منطقه از جمله مردم بی دفاع و مظلوم فلسطین هستند مزورانه می کوشند خود را در نقش یک میانجی که طالب صلح در منطقه است نشان دهند. این سیاست و رفتار سالوسانه متأسفانه از سوی برخی حکام منطقه نیز همراهی می شود و این دولتهای وابسته و مرعوب، ملت ها را به پذیرش آن تشویق می کنند.

نفوذ آمریکا در مجامع بین المللی به ویژه در سازمان ملل یکی دیگر از عواملی است که باعث بی خاصیت شدن این مجامع و ناتوانی آنها در برخورد باصهیونیست های جنایتکار و کوتاهی در احقاق حقوق ملت فلسطین شده است.

رژیم صهیونیستی به پشت گرمی آمریکا، تاکنون پشیزی برای مصوبات و خواسته های سازمان ملل ارزش قائل نشده و قواعد و قوانین این مجامع را زیر پا نهاده و تقریباً تمام قطعنامه های الزام آور سازمان ملل را وتو کرده و آنها را از اجرایی شدن بازداشته است.

با اینحال یک واقعیت مسلم وجود دارد که رژیم صهیونیستی و آمریکا نمی توانند آنرا نادیده بگیرند، و آن اینکه تمامی این تلاش ها نتوانسته است موجودیت رژیم صهیونیستی را تثبیت کند و بقای صهیونیست ها را تضمین نماید. در جنایت اخیر نیز با وجود حملات جنون آمیز صهیونیست ها تحت حمایت واشنگتن، شکست این رژیم محتوم است و هیچ تردیدی وجود ندارد که طرف پیروز این نبرد نابرابر، کودکان و شهروندان فلسطینی هستند که به ناحق خونشان ریخته می شود ولی دست از پایداری و استقامت بر نمی دارند.

این دور از جنایت صهیونیست ها نیز پایانی به جز شکست خفت بار برای صهیونیست ها و بی آبرویی و شکست حیثیتی بیشتر آمریکایی ها نخواهد داشت. به اذعان بسیاری از سازمان های بین المللی، اقدامات رژیم صهیونیستی در غزه مصداق بارز جنایت جنگی است و شخص "اوباما" رئیس جمهور آمریکا به دلیل حمایت های همه جانبه عملی و لفظی از این جنایت جنگی و تروریسم دولتی، اکنون نزد ملت های سراسر جهان و حتی نزد ملت خود منفورترین رئیس جمهور آمریکاست و باید به عنوان شریک در جنایت جنگی و حمایت از تروریسم دولتی محاکمه و مجازات شود.

رسالت:باید از تاریخ عبرت بگیریم

«باید از تاریخ عبرت بگیریم»عنوان سرمقاله روزنامه رسالت به قلم محمد کاظم انبارلویی است که در آن می​خوانید؛"باید از تاریخ عبرت بگیریم." این جمله، تکیه کلام بنیان گذار جمهوری اسلامی حضرت امام خمینی از تاریخ مشروطیت و جریان شهادت جانگذاز مرحوم آیت الله شهید شیخ فضل الله نوری است. (1) این روزها سالروز صدور فرمان مشروطیت و نیز سالگشت شهادت آیت الله شیخ فضل الله نوری است. کسی که با شجاعت و هوشمندی در برابر انحراف از مسیر مردمی و الهی مشروطیت ایستاد و با نثار جان خود جلوی جریان ضد دین و ضد مردم و ضد منافع و مصالح ملی، فداکارانه ایستاد و نگذاشت پرچم استیلای غرب زدگی در ایران به حالت اهتزاز بماند. تاریخ مشروطه را باید از زوایه دید امام خمینی (ره) نگریست. امام همواره با تاسف، از اختلاف بین علما و روحانیون در صدر مشروطه یاد کرده است و از انگلستان به عنوان یک توطئه گر که می خواست قوانین غربی را جایگزین احکام اسلام در جریان مشروطه کند، نام می برد. (2)

امام (ره) در این مورد می فرماید: "یک نقشه ای بود و نگذاشت مشروطه آن طوری که علمای بزرگ طرحش را ریخته بودند عملی شود. مرحوم حاج شیخ فضل الله نوری را به خاطر اینکه می گفت؛ مشروطه باید مشروعه باشد و آن مشروطه ای که از غرب و شرق به ما برسد قبول نداریم، در همین تهران دار زدند و مردم هم پای آن رقصیدند یا کف زدند!" (3)

مرحوم حاج شیخ فضل الله نوری از شاگردان درجه اول میرزا محمدحسن شیرازی و از مجتهدین تراز اول و از پیشوایان مردمی نهضت مشروطه بود. چه شد که او را در تهران به دار آویختند و فداکاری ها و زحمات او را در نهضت مشروطه نادیده گرفتند؟

امام (ره) در پاسخ به این پرسش که چه کسی شیخ فضل الله نوری را اعدام کرد؟ می فرماید: "شیخ فضل الله مجاهد مجتهد دارای مقامات عالیه را یک دادگاه درست کردند و یک نفر منحرف روحانی نما او را محاکمه کرد و در میدان توپخانه تهران به دار کشیدند.(4) شما می دانید چه کسی مرحوم شیخ فضل الله نوری را محاکمه کرد، یک معمم زنجانی، یک ملای زنجانی محاکمه کرد و حکم قتل او را صادر کرد. وقتی معمم، ملا، مهذب نباشد فسادش از همه بیشتر است." (5)

این ملای زنجانی که بود؟ تاریخ می گوید او شیخ ابراهیم زنجانی از اعضای جمعیت فراماسون در ایران و نماینده سه دوره مجلس شورای ملی بود. آیت الله شهید شیخ فضل الله نوری به حکم او به دار آویخته شد.او همان کسی بود که در جریان اولتیماتوم معروف روسیه، رای به پذیرش آن داد!

امام (ره) در واکاوی این حادثه ننگین در تاریخ معاصر می فرماید: "یک عده ای نمی خواستند در این کشور، اسلام قوه داشته باشد.... نقشه این بود برای اینکه اسلام را منعزل کنند و کردند و از آن به بعد دیگر نتوانست مشروطه یک مشروطه ای باشد که علمای نجف می خواستند. حتی قضیه مرحوم شیخ فضل الله نوری را در نجف هم یک جور بدی منعکس کردند که آنجا هم صدایی از آن در نیامد. جوّی درست کردند... این جّو اسباب این شد که آقا شیخ فضل الله را با دست بعضی از روحانیون محکوم کردند و بعد آوردند وسط میدان به دار کشیدند و شکست دادند اسلام را. مردم غفلت داشتند، حتی علما هم غفلت داشتند." (6)

امام (ره) نتیجه این غفلت را قدرت گرفتن عناصر غرب گرا و وابسته بیگانگان در ایران می دانست و به عنوان نمونه می فرمودند: "امثال تقی زاده ها که در ایران قدرت داشته اند. او گفته بود؛ باید سر تا پامان انگلیسی باشد تا آدم شویم. او آدم شدن را به کلاه و کفش و لباس و بزک امثال ذلک می دانست." (7)

هوشمندی امام در تحلیل تاریخ مشروطه و رجال شناسی او در این عصر باعث شد در نهضت اسلامی که به همت او بر پا شد جلوی غفلت مردم و روحانیون و نیز جلوی وطن فروشی عناصر روشنفکر و غرب زده را بگیرد و در قضیه شورش لیبرال ها علیه جمهوریت و اسلامیت نظام بایستد. البته این ایستادگی در سایه آگاهی علما و مراجع و دانشمندان اسلامی هزینه های سنگینی داشت و شهدایی چون بهشتی ها، باهنرها و شهدای محراب و هزاران نفر از مردم انقلابی ایران که به دست منافقین به شهادت رسیدند، از جمله این هزینه های سنگین بود.

حال ببینیم چگونه می توان از تاریخ معاصر عبرت گرفت و دچار غفلت تاریخی که امام (ره) بارها به آن متذکر شدند، دچار نشد؟

بی تردید برای تحقق جمهوریت نظام رقابتی بین احزاب، گروه ها حتی علما و مراجع عالی مقام وجود دارد. این طبیعی است و باید هم باشد و باعث رشد و نمو حرکت های سیاسی است. اما این رقابت باید اولا در چارچوب گفتمان انقلاب اسلامی باشد و ثانیا نقد درون گفتمانی مبتنی بر احترام به عقاید و نظرات و پرهیز از برخوردهای غیراخلاقی باشد. در حقیقت باید گفت؛ اگر دُز رقابت در نقد و رقابت درون گفتمان انقلاب را انقلابیون تنظیم نکنند، سفارت های خارجی بویژه سفارت انگلیس در تنظیم دُز آن مهارت دارند و دیدیم با کوک دُز رقابت ها در نهضت مشروطه و نهضت ملی چه به سر این کشور آوردند.

در جریان رقابت های انتخاباتی سال 88 در ایام انتخابات ریاست جمهوری متاسفانه برخی علما و احزاب و گروه ها به بیراهه رفتند و خواست های خود را در چارچوب قوانین و مقررات حقوقی انقلاب اسلامی دنبال نکردند و اجازه دادند انگلیسی ها و آمریکایی ها دُز رقابت را در ایران تنظیم کنند، آنها به جای اینکه صدای جمهوری اسلامی را ارگان مواضع خود قرار دهند، از صدای بی بی سی و صدای آمریکا را برای بیان مواضع خود استفاده کردند و حتی اجازه ندادند انگلیسی ها و آمریکایی ها این زحمت را تقبل نمایند، افرادی را از تهران فرستادند و رسما برنامه های آنها را اجرا کردند. یک وقت ما چشم باز کردیم، دیدیم وزیر ارشاد دولت اصلاحات سر از بی بی سی درآورده و ملت را دارد ارشاد سیاسی می کند! او رهبری ارکستر سمفونیک ضدانقلاب علیه آرمان های امام و اسلام را در بی بی سی با حکم اعلام نشده ملکه انگلیس پذیرفته و به آن هم افتخار می کند و هراز چندی از این آنتن، مردم را به فیض می رساند. یک دفعه چشم باز کردیم، دیدیم از گوگوش تا سروش گرفته تا ملوس و منوچ در مقابل انقلاب صف کشیده اند و عده ای روسیاه سیاسی هم در داخل، این صف را تکریم و تعظیم می کنند و حاضر نیستند دامن خود را یک سانت از این نجاسات سیاسی کنار بکشند.

امام خمینی(ره) گویی حوادث 30 سال آینده کشور را پیش بینی کرده بود و این روزهای سیاه را می دیدند. لذا یک وقتی فرموده بودند:"ما باید از این تاریخ عبرت بگیریم که مبادا یک وقتی در بین شما آقایان روحانیون بیفتند اشخاصی یا در بین مردم وسوسه کنند و خدای ناخواسته آن امری که در مشروطه اتفاق افتاد، در ایران اتفاق بیفتد... ممکن است که اگر اشخاص هوشمند تنبه ندهند و بیدار نشوند، این انتخابات موجب این شود که دو دستگی های زیادی ایجاد شود. این همان مسئله مشروطه است البته تبلیغ هیچ مانعی ندارد، لکن مثل مشروطه نشود. آن طور نشود که هرکدام دیگری را بکوبند و آنکه دشمن ما می خواهد خطوط مختلفه را در انتخابات عمل کند... عبرت بگیرید از آنجا، اگر مثل او بشود، آنهایی که مخالف با اسلام و جمهوری اسلامی هستند و بازیگر هستند آنها می آیند قبضه می کنند. این توطئه را که می خواهند به اسم خطوط مختلفه، یک دسته را طرفدار یک جبهه بکنند و یک دسته را طرفدار یک جبهه دیگر کنند، در صورتی که خود آنها با هم اختلاف ندارند، یک وقت این طور نشود که مردم را به جان هم بیندازند، این برای طرفداری از فلان شخصیت و آن برای طرفداری از فلان شخصیت، در صورتی که همه اش توهمی بیشتر نیست."(8)

در فتنه سال 88 دقیقا یک جریان سیاسی دچار غفلت سیاسی شد و حوادثی رخ داد که ذکر آن موی را بر تن آدم سیخ می کند. عناصری که روزگاری خدماتی به کشور داشتند و به همراهی با امام افتخار می کردند به خاطر "حب جاه" چنگال خونین خود را به سروصورت جمهوریت و اسلامیت کشیدند، تا مرز شعار "مرگ بر اصل ولایت فقیه" پیش رفتند و در عاشورای سال 88حتی از حمله به دسته های عزاداری و هتک شعائر الهی عاشورا و کربلا دریغ نکردند!! و جالب است هنوز هم روی موضع خود ایستاده اند و عده ای غافل و ابله هم از آنها حمایت می کنند.

تصویر قامت استوار شهید شیخ فضل الله نوری در میدان توپخانه تهران که به دست منافقین مستبد بر سر دار رفت، به انقلابیون و دینداران هشدار می دهد؛ هشیار باشید، از تاریخ عبرت بگیرید، در رقابت ها و منازعات داخلی، پای اجانب را به دخالت در سرنوشت ملت و کشور باز نکنید، آنها خوب می دانند یک انقلاب را به دست خود انقلابیون چگونه سرنگون کنند.

پی نوشتها:

1- بیانات امام خمینی (ره) 13/7/62 و 9/2/63
2- تاریخ معاصر ایران از دیدگاه امام خمینی صفحه 61
3- بیانات امام خمینی 13/7/62
4- بیانات امام خمینی 27/8/59
5- بیانات امام خمینی 27/9/59
6- بیانات امام خمینی 26/9/62
7- بیانات امام خمینی 17/12/60
8- بیانات امام خمینی 13/7/62

قدس:همه ظرفیتها برای فلسطین

«همه ظرفیتها برای فلسطین»عنوان یادداشت روز روزنامه قدس به قلم د کتر محسن پیرهاد ی است که در آن می​خوانید؛امروز نشست وزیران خارجه «کمیته فلسطین عد م تعهد » د ر تهران د ر حالی برگزار می شود که 28 روز از حمله رژیم صهیونیستی به غزه گذشته و حد ود د و هزار نفر از ساکنان بزرگترین زند ان جهان به شهاد ت رسید ه اند .

افزون بر این، مرد م غزه تاکنون حد ود 9 هزار نفر نیز زخمی د اد ه اند که متأسفانه بیشتر آنها زنان و کود کان بود ه و تقریباً بیشتر آنها غیر نظامی و غیر مسلح بود ه اند و این همه د ر سایه حمایت د ولتهایی انجام شد ه که چند ی پیش د ر یک خبر مضحک از پیچ خورد ن پای سرباز نظامی صهیونیست د ر رسانه های خود خبر د اد ه و آن را محکوم کرد ند .

البته مقاومت هم بد ون د ستاورد نبود ه و توانسته با تعطیلی بزرگترین فرود گاه اسراییل؛ یعنی «بن گوریون» اقتصاد خسته رژیم صهیونیستی را که بشد ت به کمکهای آمریکا وابسته است، بیمار کند . نظامیان گرد انهای قسام همچنین حد ود یکصد نفر از سربازان ارتش اسراییل را به هلاکت رساند ه و حد ود 300 نفر را راهی بیمارستانها کرد ه اند . رژیم صهیونیستی زخمی از یک جنگ بد ون د ستاورد به هر سو می زند تا جنگ را به پایان برساند ، ولی حماس آتش بس را د ر صورتی که منافع مرد م غزه را تأمین نکند ، به رسمیت نمی شناسد .
اکنون آمریکا، مصر، ترکیه و برخی د یگر از کشورهای منطقه به عنوان میانجی وارد عمل شد ه اند تا شاید سبب آتش بس شوند ، اما حماس می د اند که اکنون د ست برتر را د ارد و حاضر نیست زیر بار آتش بس های تحمیلی برود .

رژیم صهیونیستی تاکنون بیش از 15 میلیارد د لار به طور مستقیم متحمل ضرر شد ه و تعطیلی بخشهای مختلف اقتصاد ی آن ضررهای پنهان زیاد ی را به این کشور جعلی وارد کرد ه است. این فشارها آنقد ر زیاد است که کسی مثل برژینسکی به یکی از خبرنگاران آمریکایی گفته است کار اسراییل تمام است و حد اکثر طی 10 سال آیند ه نابود خواهد شد .

امروز شخصیتهای بسیاری د ر عالم فرهنگ و سیاست جنایتهای رژیم اشغالگر را محکوم می کنند و د ر سراسر د نیا و کشورهایی مانند آمریکا، یونان، فرانسه، اسپانیا، آلمان و ... خشم مرد م علیه رژیم صهیونیستی د ر قالب راهپیمایی های گوناگون بروز یافته و سراسر اینترنت پر است از جنایتهای این رژیم و این د رحالی است که همه تلاش رسانه های غربی که بسیار هم قد رتمند هستند ، بی تأثیر ماند ه و شبکه های اجتماعی و مرد می بسیار با نفوذتر عمل کرد ه اند .

افزون بر اینها باید فضای ایجاد شد ه علیه تروریستهای منطقه را هم به موارد شکست اسراییل اضافه کرد . تروریستهای د اعش و امثال آنها که د اعیه تشکیل خلافت اسلامی د ارند ، امروز با این پرسش جد ی از سوی افکار عمومی مواجه شد ه اند که اگر می خواهید با د شمنان اسلام بجنگید ، چرا د ر فلسطین نیستید ؟

همین پرسش و امثال اینها جو روانی منفی علیه د اعش را تشد ید کرد ه است.
اما د ر این میان با کمال تأسف باید از کمرنگ بود ن اعتراضها د ر برخی کشورهای عربی ابراز نگرانی کرد و بخصوص خبرهایی مبنی بر استفاد ه از پایگاه های نظامی یکی از کشورهای عربی برای کمک تسلیحاتی آمریکا به رژیم صهیونیستی، بسیار نگران کنند ه است. از آن بد تر برخی فتواهای عجیب از سوی برخی مفتیان نیز جالب است . د ر یکی از موارد یکی از آنها برگزاری تجمع ها علیه اسراییل را حرام اعلام کرد ه است و جالب آنکه کمترین اعتراضها هم به د لیل همراهی نکرد ن برخی د ولتهای به اصطلاح اسلامی د ر همین کشورها صورت می گیرد .

البته برخی ها به اظهار نظرهای رسانه ای اقد ام می کنند ، اما پشت صحنه اخباری به گوش می رسد که موضوع د یگری را اعلام می کند و آن همراهی برخی ها با رژیم صهیونیستی برای کشتار د ر غزه است تا آنجا که یکی از مقامهای اسراییلی از همراهی برخی کشورهای عربی تشکر کرد ه بود .

امروز د ر کشورمان نشستی برگزار می شود که د ر اد امه تروئیکای مجالس اسلامی باید آن را ارزیابی کرد . آن نشست توسط مجلس برگزار شد و این یکی توسط د ولت و این نشان می د هد ، عزم جمهوری اسلامی ایران برای استفاد ه از ظرفیتهای د یپلماتیک خود بسیار جد ی است و می کوشد به هر ترتیب کشورهای مختلف جهان را از جنایتهای د ر حال انجام د ر غزه آگاه کرد ه و اجازه ند هد مسأله ای به این بزرگی به فراموشی سپرد ه شد ه یا به حاشیه رفته و یا اسیر تبلیغات رسانه های غربی شود .

امید است، این گونه جلسات د ر همه کشورهای نگران نسبت به مرد م فلسطین صورت گیرد و سایر ملتهای جهان هم بتوانند صد ای خود را به گوش جهانیان رساند ه و از قد رت رسانه و د یپلماسی د ولتی و عمومی بخوبی بهره ببرند .

سیاست روز:عراب در خدمت اسرائیل

«عراب در خدمت اسرائیل»عنوان سرمقاله روزنامه سیاست روز به قلم علی اشرفی است که در آن می​خوانید؛حدود ۳۰ سال قبل وقتی نزار قبانی شعر «سمفونی جنوب» را درباره فلسطین و امام و انقلاب و مقاومت جنوب لبنان منتشر کرد، کاملا از اعراب قطع امید کرده بود و از آنان انتظار عمل نداشت. وی در فرازی خطاب به مقاومت جنوب لبنان گفته بود:
از اعراب امروز، انتظاری جز
«حرف» مدار!
از اعراب امروز، جز «نامه های عاشقانه»!
چشم دیگری مدار

اما امروز وضعیت جهان عرب و نسبت آن با جنبش آزادی فلسطین، از این حد هم بیشتر تنزل کرده و اساسا مسئله فلسطین از حوزه حساسیت دولت های عربی خارج شده است تا جایی که در روزهای اخیر، شیمون پرز رئیس جمهور اسرائیل رسما اعلام کرده است که «این جنگ یک ویژگی مشخص دارد؛ جهان عرب دیگر در برابر اسرائیل نیست».

در گذشته و در هنگامه تشکیل دولت جعلی اسرائیل در سرزمین فلسطین، اعراب غیرتمندی مانند جمال عبدالناصر در مصر و حافظ اسد در سوریه حاکم بودند که حاضر به جنگ با صهیونیست ها بودند تا از فلسطین حمایت کنند. مردم در سراسر کشورهای عربی، از آن میزان عرق عربی و غیرت دینی برخوردار بودند که در مقابل اسرائیل بایستند و از موجودیت و سرزمین فلسطین دفاع کنند اما امروز وضعیت کشورهای عربی و نهضت های درونی آن به گونه ای است که هیچ امیدی به شکل گیری مقاومت سراسری علیه جنایات صهیونیسم جهانی و دولت اسرائیل نمی رود.

متاسفانه بسیاری از سران کشورهای عربی مانند عربستان و قطر و اردن، به سوی سازش با اسرائیل رفته و تعارض اعراب و اسرائیل را کاملا به زیان منافع خود ارزیابی می کنند. آنان درصددند همسو با آمریکا، انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی را به عنوان تعارض اصلی خود به مردم معرفی کنند و خطر ظهور دولت های شیعی در ایران و عراق را از اسرائیل هم بیشتر جلوه دهند. آنان بر جهل مردم خود سوار شده و با تکیه بر درآمد نفت و ایجاد رفاه نسبی، سیاست های همراهی با اسرائیل را به پیش می برند. برخی از آنها در حد به رسمیت شناختن رژیم غاصب فلسطین هم پیش رفته اند. برخی از کشورهای عربی هم در نتیجه آنچه به عنوان بهار عربی نامیده شد، کاملا به هم پاشیده اند و از ثبات لازم برای اقدام فراملی به سود مردم فلسطین برخوردار نیستند. اکنون مصر با حکومت نظامی از نوع دوران حسنی مبارک اداره می شود و لیبی و سوریه و عراق گرفتار جنگ داخلی هستند و طبعا بقیه کشورهای عربی هم قادر به شکل دادن یک جبهه کارآمد علیه اسرائیل نیستند. در واقع مهمترین کشورهای عربی اساسا احساس تعارض با اسرائیل ندارند و بقیه هم درگیر منازعات داخلی هستند و الباقی هم در حدی نیستند که بتوانند کاری از پیش ببرند.

این واقعیت تلخ همان است که پرز گفته و آن عدم مقابله جهان عرب با اسرائیل است. رجوع به واکنش های سران کشورهای عربی در قبال کشتار مردم غزه نشان می دهد که ارتجاع عرب اینک تنها به حرف و نامه های عاشقانه بسنده نمی کند بلکه تا آنجا با اسرائیل احساس همسویی دارد که مقامات امنیتی و نظامی رژیم اشغالگر قدس را به جنگ علیه فلسطینیان و خلع سلاح حماس و مقاومت و تقویت جریان سازشکار در درون فلسطین تشویق و ترغیب می کند. اسرائیل در طول حیات پر از جنایات خود، تا این میزان از حمایت سران کشورهای عربی برخوردار نبوده است.

وطن امروز:تحلیل جمعیت شناختی کشتار کودکان غزه

«تحلیل جمعیت شناختی کشتار کودکان غزه»عنوان یادداشت روز روزنامه وطن امروز است که در آن می​خوانید؛با پخش مکرر ویدئوی مربوط به سخنرانی نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی در حضور هیلاری کلینتون، وزیر خارجه سابق آمریکا، از صدا و سیما، دفاع سرسختانه جلاد اسرائیلی از کشتار کودکان و زنان بی دفاع غزه، بار دیگر مورد نفرت افکار عمومی قرار گرفت بویژه خطاب او به حاضران مبنی بر اینکه «ما مجبوریم و امیدواریم درک کنید» راز جنایات اخیر اسرائیل در غزه را برملا کرده است. رازی که البته سال هاست برملا شده و آن انگیزه وجودی رژیم اشغالگر قدس برای نسل کشی فلسطینیان است.حتی دبیرکل سازمان ملل نیز با همه قیود آمریکایی- اسرائیلی که بر دست و پا و زبانش دارد در پیام دیروز خود به تل آویو بی اختیار خواستار «توقف نسل کشی در غزه» شد.

در واقع در آن سخنرانی هدف نتانیاهو تنها ایجاد رعب و وحشت در بین مردم غزه برای خالی کردن پشت حماس و مقاومت اسلامی نبود بلکه رئیس دولت یهودی داشت هدف اصلی صهیونیست ها از حمله به مناطق مسکونی، مساجد، بیمارستان ها و مدارس غزه را در لفافه بیان می کرد که همان هدف غده سرطانی اسرائیل از روز نخست بوده است یعنی نسل کشی اعراب فلسطینی ساکن این سرزمین یا کوچاندن آنها. در این مقاله سعی شده با استفاده از منابع اطلاعاتی رسمی دلایل «جمعیت شناختی کشتار مردم غزه» بویژه کودکان و زنان که ضامن بقای نسل این مردم هستند، تحلیل شود.

1- کشتار کودکان در غزه چگونه حادثه ای است؟ به بیان دیگر چه چیزی در کشتار کودکان فلسطینی وجود دارد که دولت شوم اسرائیل به رغم آگاهی از حساسیت عواطف عمومی نسبت به این موضوع، دست بردارش نیست؟ بمباران مستقیم مدرسه ها، کمپ های سازمان ملل، خانه های مسکونی و محل بازی کودکان- چنان که اخیرا در ساحل غزه رخ داد- تنها دلالت بر آن دارد که کشتار کودکان فلسطینی از جانب اسرائیل نه از سر استثنا و تصادف، بلکه بی پرده پوشی به عنوان یک راهبرد اتخاذ شده است.

2- دقیقا به سبب همین حساسیت عاطفی نسبت به کشتار کودکان، این موضوع کمتر مورد تحلیل قرار گرفته است. هر نوبت انتشار آمار کودکان شهید فلسطینی، موجی از خشم، تاثر، اعتراض و استناد به آیین نامه های حقوق بشری را در پی دارد. این واکنش عاطفی، طبیعی و اجتناب ناپذیر است، اما تا به حال نتوانسته است ماشین کشتار کودکان را از حرکت بازایستاند.

3- ما، مخالفان تجاوزهای اسرائیل، مرتکب یک اشتباه می شویم. اشتباه ما این است که با فرض کردن اسرائیل به عنوان شیطان پلید، به عنوان شر مطلق، از هرگونه تحلیل علّی رفتار دولت اسرائیل صرفنظر می کنیم، چرا که از پیش می دانیم شیطان را برای پلیدی نیاز به دلیلی نیست، چرا که می دانیم شر خودگسترنده است و غایت شر چیزی جز نفس شرارت نیست اما برای تحلیل درست مساله فلسطین و اسرائیل باید از ساحت اسطوره، این پهنه رازآلود، به ساحت سیاست، عرصه نزاع های توصیف پذیر، رحل اقامت افکنیم.

4- میانگین سن جمعیت اسرائیل 30 سال است در حالی که میانگین سن در غزه تنها 17 سال است. براساس مطالعه ای که دانشگاه حیفا انجام داده است، در سال 2013 بدون احتساب مهاجران آفریقایی و کارگران خارجی، یهودیان 2/52 درصد از جمعیت فلسطین را تشکیل می دادند که این عدد تا سال 2034 به 4/46 درصد خواهد رسید. در همین مطالعه که با نام «جمعیت شناختی اسرائیل از 2013 تا 2034»منتشر شده است، داده های جمعیت شناختی، ناباورانه با حذف جمعیت غزه تحلیل شده است.

با صرفنظر کردن از جمعیت غزه، جمعیت یهودیان 61درصد از جمعیت ساکنان فلسطین را در سال 2013 به خود اختصاص می دهد و تا سال 2034 جمعیت آنها به 8/55 درصد کاهش خواهد یافت. آشکار است که با حذف جمعیت غزه، یهودیان، تا سال 2034 هنوز میان ساکنان فلسطین، اکثریت مطلق را خواهند داشت. به یاد داشته باشیم که جمعیت یک میلیون و 800 هزارنفری مردم غزه به طور میانگین 13 سال از جمعیت اسرائیلیان جوان تر است.

5- روند رشد جمعیت در فلسطین، منجر به سرنگونی خود به خود دولت اسرائیل به صورت تدریجی خواهد شد. 20 سال دیگر نه تنها یهودیان ساکن فلسطین، اکثریت عددی خود را از دست خواهند داد، بلکه در صورت وقوع هر شکلی از درگیری، توان مبارزه با جمعیت جوان همسایه خود را نخواهند داشت. در پرتو این داده های جمعیت شناختی، کشتار کودکان فلسطینی جنگی است که دولت اسرائیل 20 سال زودتر از موعد آغاز کرده است.

کشتار کودکان به هیچ وجه تصادفی نیست، بلکه برای محافظه کاران راست کیش اسرائیلی، راهبرد بلندمدتی است که وجوه سیاسی و نظامی دارد.

6- می توان از پیش دید که کشتار کودکان فلسطینی خاصه در غزه بزودی و به آسانی متوقف نخواهد شد و به تعویق افتادن آن به معنای پایان یافتن آن نیست. اعتراض به وجوه حقوق بشری این کشتار هرچند ضروری است اما تغییری در راهبردهای نظامی و سیاسی اسرائیل ایجاد نخواهد کرد. ما اکنون نمی توانیم تجویزی عملی برای توقف کشتار کودکان فلسطینی به دست دهیم، اما شاید راه ورود به تحلیل علّی این روند را یافته باشیم.

منابع:
https://www.facebook.com/oliveleavesCommunity
theibtaurisblog.com
http://web.hevra.haifa.ac.il/~ch-strategy/images/publications/pdf/Demography_2013.pdf

جوان:یک پرونده و 2 آزمون

«یک پرونده و 2 آزمون»عنوان یادداشت روز روزنامه جوان به قلم عباس حاجی نجاری است که در آن می​خوانید؛11 مرداد را در روزشمار فعالیت های قوه قضائیه ایران باید یکی از روزهای سرنوشت ساز به حساب آورد، چرا که در این روز رسیدگی به یکی از پرونده های جنجالی و پرحاشیه تاریخ انقلاب در شعبه 28 دادگاه انقلاب اسلامی آغاز شده است که به متهم اصلی آن اتهامات متعدد اقتصادی و... وارد شده است. اگر چه کیفرخواست 120 صفحه ای متهم اصلی این پرونده یعنی مهدی هاشمی بهرمانی نشان از حجم عظیم اتهامات مطرح شده در آن دارد اما آنچه این پرونده را مهم کرده است، این اتهامات نیست، چرا که پرونده های بسیار سنگین تر از این پرونده با موضوعات مختلف سیاسی، اقتصادی و امنیتی در دستگاه قضایی مورد رسیدگی قرار گرفته و احکام بسیار سنگینی نیز برای متهمان آن صادر شده است، اما آنچه که این پرونده را مهم کرده و تاکنون رسیدگی به آن به تأخیر افتاده است، تنها نقص پرونده نبوده و نیست، بلکه از یک سو انتساب متهم اصلی پرونده به یکی از شخصیت های نظام یعنی آقای هاشمی رفسنجانی است و از سوی دیگر وجود این شبهه است که آیا به رغم این انتساب، دستگاه قضایی کشور موفق خواهد شد که عدالت اسلامی را در مورد این متهم به اجرا درآورد یا خیر، چرا که اذعان چند روز قبل آقای غلامحسین اسماعیلی رئیس دادگستری تهران، مبنی بر اینکه در روند رسیدگی به پرونده مهدی هاشمی قوه قضائیه با فشار های زیادی از سوی برخی صاحبان قدرت مواجه بود، اما در مقابل همه این فشار ها ایستادگی کرد، نشان از فشار سنگین بر قوه قضائیه در این پرونده دارد.

در این زمینه اشاره به چند نکته ضروری است:
1- رسیدگی به پرونده مذکور یک بار دیگر در تاریخ 15 اردیبهشت سال 92 (در آستانه انتخابات یازدهم ریاست جمهوری) در شعبه اول دادگاه انقلاب اسلامی به ریاست قاضی سراج آغاز شده بود که در آن زمان اعلام گردید که پرونده به دلیل ایرادات قضایی و برای رفع نقص به دادسرای امنیت بازگردانده شد و اکنون بعد از گذشت 454 روز رسیدگی به آن در شعبه 28 به ریاست قاضی مقیسه آغاز شده است.

2- موضوع تغییر قاضی پرونده یکی از نکاتی بود که با انتقاد شدید متهم و وکلا و منسوبان وی همراه شد. چرایی این تغییر اگر چه به لحاظ قانونی به مسئولیت جدید قاضی سراج در سازمان بازرسی کل کشور باز می گردد، اما دلیل واکنش های شتابزده متهم و وکلا نسبت به این تغییر ممکن است به قاطعیت قاضی مقیسه در رسیدگی به پرونده های مشابه باز گردد که از همین آغاز نشانه های آن ظاهر شده است.

3- در زمینه نوع واکنش متهم و وکلای این پرونده جسارت علیزاده طباطبایی وکیل آن به جایی رسیده بود که به گزارش سایت کلمه در تاریخ 11/4/93 و همزمان با اعتراض به تغییر قاضی، مدعی جعلی بودن مستندات کیفرخواست می شود که از سوی مقامات امنیتی و وزارت اطلاعات ارائه شده بود. نامبرده حتی در مصاحبه ای دیگر تلاش کرده اتهامات اقتصادی وی را ناچیز و موضوع پرونده را بیشتر سیاسی جلوه دهد.

4- اگر چه در شرایطی که هنوز دادگاه در فاز اول بررسی یعنی قرائت کیفرخواست قرار دارد، قضاوت در مورد پرونده (همچون وکیل متهم) ظلم به دستگاه قضا و قاضی آن است که باید در محیطی آرام و فارغ از حاشیه به قضاوت بنشیند، اما نوع واکنش وکلا در مورد دادگاه، کیفرخواست در طی دو هفته گذشته و همچنین جلوگیری از حضور تبلیغاتی خواهر و برادر متهم در جلسات دادگاه نشان دهنده برخورد قاطع و قانونی قاضی پرونده است و نشان داد که وی قادر است از حاشیه سازی ها پیرامون آن جلوگیری کند.

5- در حالی که روند رسیدگی به یکی از پرونده های بین المللی متهم (پرونده استات اویل) که به ماجرای دریافت رشوه از آن شرکت نروژی در ماجرای انعقاد قرارداد ساخت فازهای شش، هفت و هشت پارس جنوبی باز می گردد به پایان رسید و احکام رشوه دهندگان در اروپا و امریکا صادر و اجرا شده است، اما به گزارش دویچه وله متهم روز قبل از رفتن به دادگاه در یادداشتی که از اینترنت منتشر کرده مدعی می شود که این دادگاه فرصتی شده تا مردم دروغگو را بشناسند. بعد از جلسه اول دادگاه نیز در صفحه فیس بوک خود با ادعای اینکه «امروز پی بردم که با یک دستگاه عریض و طویل اطلاعاتی مواجه هستیم که رسانه مکتوب، اینترنتی و تصویری دارد » سعی کرده است با جریان سازی در شبکه های اجتماعی دادگاه را تحت تأثیر قرار دهد.
6- اما به رغم ابعاد و حاشیه های این پرونده، رسیدگی به آن از یک سو آزمونی برای قوه قضائیه است که با رسیدگی قاطعانه و عادلانه به اتهامات متهم می تواند به نقطه درخشانی در تاریخ عملکرد این قوه تبدیل شود و بسیاری از شبهات بحق و نا بحقی را که علیه این قوه در سال های اخیر مطرح شده خنثی کند و نشان دهد در جمهوری اسلامی که پرچمدار تشکیل نظامی عادلانه و مبتنی بر ارزش های اسلامی است هیچ کسی حتی شخصیت ها و منسوبین آنها در رسیدگی قضایی مصونیت ندارند و نمادی باشد از انتظاری که رهبر معظم انقلاب از این قوه در تضمین و تحقق اقامه حق و عدل داشته و دارند.

7- اما آزمون دوم این پرونده به انتساب خانوادگی متهم و جایگاه آقای هاشمی رفسنجانی در گذشته و حال انقلاب اسلامی باز می گردد. فارغ از نتیجه دادگاه، همین طرح اتهامات برای مهدی هاشمی، محکومیت فائزه هاشمی و طی دوران محکومیت در زندان که در همان دوران زندان نیز از غائله آفرینی علیه نظام کوتاهی نکرد و طرح پرونده فاطمه هاشمی و... نشان دهنده این است که متأسفانه حرمت جایگاه و شخصیت رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام توسط فرزندان و منسوبین ایشان حفظ نشده و عملاً نه تنها شخصیت ایشان هزینه می شود، بلکه به نوعی «انقلاب» نیز در حال هزینه شدن است و این نکته ای است که بارها حضرت امام و مقام معظم رهبری نسبت به آن هشدار داده و می دهند و البته در زندگی خصوصی خود به آن پایبند بوده و هستند. امید است این دادگاه و نتیجه آن نقطه پایانی بر حرمت شکنی منسوبین شخصیت ها باشد و عملاً دیگر کسی تصور نکند که در جمهوری اسلامی دارای حاشیه امن است، اگرچه ممکن است این رفتار اینها مطلوب ضدانقلاب و دشمنان نظام اسلامی باشد!

حمایت:ماجرای دنباله دار معوقات بانکی!

«ماجرای دنباله دار معوقات بانکی!»عنوان یادداشت روز روزنامه حمایت به قلم دکتر عادل پیغامی است که در آن می​خوانید؛
اخیرا مرکز پژوهش های مجلس گزارش جدیدی درباره معوقات بانک ها منتشر کرده است که بر اساس آن، معوقات تسهیلات غیرجاری بانک ها در مجموع 87 هزار میلیارد تومان اعلام شده است. طبق این گزارش بدهکاران بانکی بالای 100 میلیارد تومان 61 نفر هستند که با 15 هزار میلیارد تومان بدهی، 19 درصد کل بدهکاران تسهیلات غیرجاری را شامل می شوند. همچنین 110 نفر نیز بین 50 تا 100 میلیارد تومان بدهی دارند که در مجموع با 7500 میلیارد تومان، 9 درصد بدهکاران را تشکیل می دهند. تحلیل علل و زمینه های پدید آمدن معضل معوقات بانکی از اهداف این نوشتار است که در ادامه به آن پرداخته خواهد شد. تفاوت نرخ سود بانکی با میزان تورم، ضعف در نظارت پیشینی بانک ها، تلاش بدهکاران برای ثبت اموال خود به نام دیگران، نبود اعتبارسنجی برای مشتریان و تهدید به اعلام ورشکستگی از جانب برخی بدهکاران از مهم ترین راه های وجود حجم انبوه معوقات بانکی اعلام شده است.

اما به نظر می رسد در این میان تفاوت سود بانکی با میزان تورم از اهمیت بالاتری برخوردار باشد. نرخ واقعی بهره بانکی در ایران منفی است، چرا که نرخ سود بانکی منهای تورم، نرخ واقعی بهره بانکی را نشان می دهد. به عنوان نمونه اگر نرخ سود بانکی اعلام شده 28 درصد و نرخ تورم 40 درصد باشد، نرخ سود واقعی بانک ها منفی 12 درصد است. وقتی نرخ سود بانکی منفی باشد، مفهومش این است که قرض دهنده متضرر خواهد شد و قرض گیرنده سود می کند. در این شرایط همه خواهان دریافت وام از نهادهای بانکی و مالی هستند. هر چه مبلغ وام و همچنین دوره بازپرداخت آن بیشتر باشد، سود بیشتری عاید وام گیرنده خواهد شد. در شرایط نرخ بهره منفی، به دریافت کننده وام، گویا جایزه و یارانه هم داده می شود.

در سیستم های متعارف دنیا معمولا از وام گیرنده نرخی به عنوان سود و بهره دریافت می شود حتی درصدی هم مالیات اخذ می شود. اما برخلاف این روند معمول در دنیا، در ایران حتی به نوعی یارانه نیز به وام گیرنده نیز اعطا می شود. متاسفانه در این روند حتی مسابقه به راه افتاده؛ به طوری که افراد داراتر و کسانی که از فرصت ها و رانت ها نیز برخوردارند از مبالغ و وام های بیشتری بهره مند می شوند و افرادی که از چنین امکانی محرومند از دریافت وام نیز بهره مند نمی شوند. این معضل البته به دلیل ضعف و سستی پایه های سیستم بانکی در ایران است. طبیعی است که در این شرایط دریافت کنندگان وام ها نیز هیچ انگیزه ای برای برگرداندن وام ندارند. در حالی که باید از دریافت کننده وام مالیات اخذ شود. این عامل بی تردید از مطلوبیت بیش از حد دریافت وام خواهد کاست و دریافت کننده وام را مجبور خواهد کرد که وام را در سررسیدش بازپرداخت کند. برای چنین وضعیتی در دنیا، هم نرخ دیرکرد و هم مالیات مضاعف وضع شده است.

اما در ایران به دلیل وجود تورم، عدم بازپرداخت وام بیشتر به سود خواهد بود. در این شرایط اگر کسی وامش را در موعد مقرر بازپرداخت کند باید تعجب کرد. چراکه دنیای اقتصاد دنیای تعارفات نیست بلکه دنیای نفع شخصی است. در هر صورت این جریان از زمینه ای به نام نرخ بهره منفی نشأت می گیرد که در این روند با ملحقات و شروط مکملی مثل فقدان حضور جدی بانک مرکزی و نهادهای حکمران بانکی و پولی نیز همراه و تشدید می شود. چاره کار، صفر کردن نرخ بهره بانکی و بازگشت به اقتصاد غیر ربوی و اسلامی است. امروزه در اقتصاد ایران در شرایطی به سر می بریم که گویا نهادی به نام بانک مرکزی در معنای حقیقی آن وجود ندارد بلکه بیشتر با تابلوی بانک مرکزی مواجه هستیم. شاهد مثال این ادعا مصاحبه ها و مواضع رئیس کل بانک مرکزی است که به صراحت اعلام کرده است که بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار نسبت به جریانات مالی و بانکی و نهادهای حاضر در این عرصه حکمرانی لازم را ندارد. از همین رو این معوقات نتیجه چنین شرایطی خواهد بود. البته درست است که عمده ترین معوقات بانکی مربوط به دانه درشت ها است اما بخشی از این معوقات نیز مربوط به وام های خرد نیز می شود.

همه در این سیکل معیوب، انگیزه بازپرداخت وام را ندارند. تعلل بانک ها در وصول مطالبات و معوقات بانکی هم این احتمال را تقویت می کند که بانک ها نیز از عدم وصول معوقات بانکی منتقع می شوند. به نظر می رسد بانک ها از چنین اقدامی دلایل اقتصادی و غیراقتصادی خاص خود را دارند. گاهی هیئت های مدیره بانک ها به علت کلان بودن مبلغ، از پیگیری بازپرداخت وام منصرف می شوند چراکه وثیقه های محکم و قابل اعتنایی از وام گیرنده نگرفته اند. لذا انگیزه ای برای پیگیری بازپرداخت وام ندارند لذا از هرگونه استمهال، تغییر شرایط بازپرداخت و تبدیل وام ها به وام های جدید استقبال می کنند. آمارهای دقیق و موثق در این خصوص وجود دارد که در صورت انکار به وقت مقتضی منتشر خواهد شد.

اما راهکار چیست؟ درخصوص راهکارهای بازگشت معوقات بانکی باید گفت در مباحث اقتصاد پولی مبحثی به نام مکانیسم انتشار پول و اعتبار وجود دارد. در این زمینه بانک مرکزی باید مکانیسم را رصد کند و خود را بر روند آن حاکم نماید. درحال حاضر مقررات بانکی ما بسیار ناقص است. لذا از داشتن بانک مرکزی به معنای حقیقی کلمه محروم هستیم. سال ها بانک ها خود را با مباحث فقهی بازپرداخت معوقات بانکی مشغول کرده اند. همین موضوع عامل مغفول ماندن اصل مسئله شده است. متأسفانه بانک ها با این توجیه که به لحاظ فقهی امکان اخد جریمه به علت تأخیر در پرداخت دین وجود ندارد مسئله را خاتمه یافته اعلام می کنند. کما اینکه به این بند فقهی نیز در روند جاری بانک ها عمل نمی شود و جریمه تأخیر دین را اخذ می کنند. باید گفت بانک ها یا نمی خواهند بدانند یا اینکه نمی دانند که امکان بازگرداندن مطالبات از طرق دیگر نیز وجود دارد.

واقعیت این است که نرخ عدم بازگشت پول به سیستم بانکی بالاست چراکه هزینه ای بر آن مترتب نیست. باید با استفاده از مجموعه ابزارهای پولی و تنبیهی عدم بازگشت پول به بانک را پر هزینه کند. حتی می توان آن را جرم اعلام کرد. باید هزینه های اقتصادی و غیراقتصادی وقوع جرم را بالا برد. در این زمینه سوالات مهمی وجود دارد: از جمله اینکه چرا سیستم بانکی نمی خواهد بر مقوله اعتبارسنجی مشتریان مستقر شود؟ چرا سیستم بانکی نمی خواهد قانون مبارزه با پولشویی را اجرا کند؟ یکی از پاسخ ها در مقابل این سوالات این است که واقعا در ایران سیستم بانکی به معنای حقیقی دارای اشکالات جدی است. اینها بیانگر وجود بیماری مزمن اقتصادی در ساختار اقتصاد کشور است.

آفرینش:پشت رُل و جای خالی اخلاق

«پشت رُل و جای خالی اخلاق»عنوان سرمقاله روزنامه آفرینش به قلم زهرا کیان بخت است که در آن می​خوانید؛حوادث رانندگی یکی از مهمترین دلایل مرگ و میر و نقص عضو در ایران به شمار می روند. تا جایی که همان طور که پیش تر اعلام شده بود میزان کشته شدگان سالانه حوادث رانندگی در ایران، بیش از شهدای جنگ هشت ساله ایران و عراق به شمار می روند.

مقایسه ای که جای تامل و تفکر بسیاری دارد و یا آمار دیگری که قبلا منتشر شده بود و طبق آن در ده ماهه اول سال 90 ، تعداد کشته شدگان حوادث جاده ای، 17 هزار نفر اعلام شده بود. درحالی که رقم کشته شدگان جنگ بوسنی که از آن با عنوان یک جنایت علیه بشریت یاد می شود 11 هزار نفر بوده است. با توجه به وضعیت رانندگی در کشورمان و رقم بالای وقوع حوادث دلخراش در آن، به نظر می رسد بسیار بیش از آنچه فکرش را بکنیم، نیازمند تغییر و تحولات اساسی در این زمینه هستیم.

به طور کلی، این آمار باورنکردنی از حوادث رانندگی در ایران دلایل متعددی دارد که از آن جمله می توان به مواردی از قبیل؛ ایمن نبودن راه ها و عدم وجود جاده های استاندارد، استاندارد پایین خودروهای تولید داخل، خطا و بی احتیاطی و بی دقتی عوامل انسانی و... اشاره کرد. به علاوه مسائلی همچون کمبود امکانات و خدمات اضطراری و فوری همچون خدمات درمانی، آتش نشانی و پلیس از دلایل جان سپردن بسیاری از قربانیان حوادث رانندگی پیش از رسیدن به بیمارستان هستند. این ها از جمله دلایل اصلی هستند که دیگر به پای ثابت علل وقوع حوادث رانندگی در کشورمان تبدیل شده اند.

در این میان، یکی از مولفه هایی که فقدان آن، بسیار در حوزه رانندگی در جامعه مان حس می شود و در بسیاری از موارد، خود، یکی از عوامل بروز و ظهور حوادث دلخراش رانندگی می باشد، جای خالی اخلاق و عدم پیوند آن با فرهنگ رانندگی است که نتیجه آن، خیابان هایی مملو از خشونت های ریز و درشت رفتاری در هنگام رانندگی است تا جایی که، افراد در آن، با کم ترین گذشتی در برابر انسان های دیگر، بیگانه اند. درواقع این عدم توجه به مسائل اخلاقی در رانندگی آن قدر برای مان تکرار شده که به نوعی به عادت تبدیل شده است. عادتی که چهره نازیبایی از رانندگی در جامعه مان می سازد.

انگار دیگر عادت کرده ایم وقتی ماشین جلویی مان به هر دلیلی، برای چند ثانیه ی کوتاه، توقف کرد، دستمان را آن قدر روی بوق بگذاریم که فرد توقف کننده، از ایستادن خود پشیمان شود و یا با این کار، جرقه ی یک دعوا و درگیری حداقل زبانی را شعله ور کنیم.

عادت کرده ایم در هنگام عبور از خط عابر پیاده، به جای توقف و کم کردن سرعت برای رعایت حقوق عابران، پایمان را روی گاز بگذاریم و آن قدر با سرعت از خط عابر رد شویم که عابر بیچاره از ترس جان، در جای خود میخکوب شود و آن قدر صبر کند تا شمار اتومبیل هایی که این گونه بی توجه به حق تقدم وی، از روی خط عابر رد می شوند، کم بشود تا بتواند خود را به آن طرف خیابان برساند.

البته آن طرف قضیه هم صادق است. انگار عادت کرده ایم وقتی چراغ رانندگی سبز شد، بی توجه به رانندگانی که برای چند لحظه در پشت چراغ قرمز منتظر سبز شدن چراغ؛ مانده اند، تلاش کنیم از خیابان رد شویم و حقوق رانندگان را در این مساله نادیده بگیریم. نکته جالب این قضیه نیز این جاست که مایی که بدون غلو، در طول شبانه روز، چندان هم از وقت و زمان استفاده خوبی نمی کنیم و اصولا اوقات مرده و بدون استفاده و مفیدمان، آن قدرها هم کم نیست، ناگهان در حین رانندگی، آن چند ثانیه ی توقف اتومبیل جلویی به نظرمان بسیار حیاتی می آید و به هیچ وجه حاضر به گذشت و کمی صبر و شکیبایی به خرج دادن و مدارا نیستیم. با وجود این موارد که همواره در طول شبانه روز شاهدش هستیم نمره رانندگی در کشورمان چند است؟ اخلاق، گذشت، صبر، لبخند و مواردی از این قبیل که مدت هاست با مساله رانندگی و پشت رُل نشینی در جامعه مان خداحافظی کرده اند، مواردی هستند که اکنون به شدت هر چه تمام تر نیازمند حضور و وجودشان در این عرصه هستیم.

مردم سالاری:تعطیلات و آرامشی که در سفرها رنگ باخت

«تعطیلات و آرامشی که در سفرها رنگ باخت»عنوان سرمقاله روزنامه مردم سالاری به قلم حمیدرضا شکوهی است که در آن می​خوانید؛تعطیلات چند روزه هفته گذشته، تعطیلاتی بود که بیش از پیش نشان داد تا چه میزان تفریح مردم برای مسوولان حایز اهمیت است. البته طبیعی است که وقتی سخن از مسوولان به میان می آید صرفا منظور مسوولان دولت فعلی نیست و دولت های قبلی نیز هر یک در بخشی از این بی تفاوتی به طرق مختلف سهیم هستند. اینکه گفته می شود در آمارهای بین المللی، ایران دومین کشور غمگین جهان است، شاید در ظاهر بر اساس آمارهای کمی، خیلی قابل اثبات نباشد، اما وقتی از این منظر به وضعیت زندگی مردم در ایران بنگریم که در عین فشارهای مختلف اقتصادی که بر آنها وارد می شود و بویژه در یک دهه اخیر که این فشارهای استرس زا چند برابر شده، محملی برای تخلیه این فشارها و استرس ها از طرق راحت و کم هزینه پیش روی خود نمی بینند، اینگونه آمارهای بین المللی ملموس تر به نظر می رسد. مصداق بارزش تعطیلات هفته گذشته بود که سیلی از ترافیک خودروها را راهی جاده های اصلی کشور بویژه محورهای شمالی که از معدود مقاصد تفریحی کم هزینه برای مردم است کرد و موجی از استرس، عصبانیت، ناراحتی و فشار روانی حاصل از ترافیک های چندین ساعته را در تعطیلاتی پدید آورد که قرار بود موجب آرامش خاطر و تمدد اعصاب و راحتی روان و آسایش مردم شود.

اینکه مردم ساعت ها در ترافیک های جاده های منتهی به شمال کشور ماندند، موضوعی نیست که بتوان آن را صرفا با مرتبط کردن با بی سابقه بودن موج سفرها یا درخواست از مردم برای مدیریت سفر، به فراموشی سپرد یا صورت مساله مربوطه را حل کرد. وقتی از روز دوشنبه گذشته، یعنی یک روز پیش از آغاز تعطیلات رسمی، تا روز یکشنبه (دیروز) که دو روز از پایان تعطیلات سپری شده، محورهای مواصلاتی شمال کشور در تمام مدت، زیر بار ترافیک سنگین بوده، دیگر از کدام مدیریت در سفر می توان صحبت کرد؟ تقریبا تمام مسافران شمال کشور، چه در زمان رفت و چه در زمان برگشت، دو تا چهار برابر زمان معمول را در ترافیک جاده ها سپری کردند و در چنین شرایطی صحبت از مدیریت زمان سفر بیشتر به یک شوخی شبیه است.

ارائه طرح هایی همچون افزایش دوره های تعطیلی، اضافه کردن تعطیلات زمستانی یا تقسیم کردن تعطیلات در طول سال نیز اغلب طرح هایی خام است که حق بدیهی مردم در سفر رفتن در هر زمان را نادیده می گیرد و در غیر این صورت باز هم نمی تواند مانع از ترافیک جاده ها شود چراکه طبیعی است اغلب مردم در زمان های خاصی مثل تعطیلات نوروز یا تعطیلات عید فطر تمایل به سفر دارند. حال بگذریم از این موضوع که حضراتی که تعطیلات عید فطر را به دو روز افزایش دادند اصلا فکر کرده بودند که این تعطیلات را مردم چگونه باید سپری کنند یا فقط هدفشان پررنگ کردن تعطیلات عید فطر در مقابل سایر اعیاد بود؟! مسوولانی که در تمام دولتهای پس از پایان جنگ، برای توسعه زیرساخت های جاده ای کشور تلاش نکردند، اکنون باید پاسخگو باشند. هنوز محورهای مواصلاتی تهران به سمت شمال کشور، همان محورهایی است که بیش از نیم قرن از احداث آن گذشته است. جاده چالوس که به غیر از چند کیلومتر ابتدایی آن از سمت چالوس، تغییری نکرده است و با وجود سپری شدن 18 سال از آغاز ساخت آن، هنوز پیشرفت محسوسی نداشته است. جاده هراز هم وضعی شبیه به جاده چالوس و حتی بدتر از آن دارد و هر دو تقریبا همانند 80 سال پیش هستند. جاده فیروزکوه در اغلب نقاط تعریض شده، اما دو برابر شدن حجم این جاده، پاسخگوی ده ها برابر شدن حجم خودروهای عبوری از آن نیست؛ کمااینکه سایر محورهای مواصلاتی استان تهران به مازندران هم چنین هستند.

آزادراه تهران – رشت هم همچون سایر پروژه های افتتاح شده در دولت احمدی نژاد، نصفه کاره توسط شخص او و با حضور او افتتاح شد و نقطه اصلی آن که تونل بین منجیل و رودبار است، به امان خود رها شد تا ساعت ها از وقت مردم در داخل شهرهای منجیل و رودبار تلف شود و عملا هزینه های صرف شده برای احداث این آزادراه بی فایده بماند. کسانی که در این مسیر سفر کرده اند می دانند که در زمان تعطیلات، فاصله ای را که در صورت تکمیل آزادراه می توانستند فقط در 5 دقیقه طی کنند، در مدت زمانی بین یک تا سه ساعت طی می کنند. ضمن اینکه یک آزادراه کوچک چهاربانده به عنوان تنها محور ارتباطی تهران با استانهای گیلان و اردبیل به هیچ وجه پاسخگوی سیل ترددها نیست و نشان از میل شدید مسوولان ساخت این پروژه برای افتتاح آن بدون هیچگونه آینده نگری دارد.

وضعیت جاده های شمال کشور، مصداق بارزی، نه فقط از توجه دولتها به محورهای مواصلاتی به سمت مهمترین تفریحگاه مردم تهران و سایر شهرهای مرکزی کشور حکایت می کند، بلکه اهمیت تامین زیرساخت های مناسب برای تفریح مردم را از منظر مسوولان نشان می دهد؛ اهمیتی که این روزها مشخص شد وجود نداشته؛ چرا که اصولا برخی دوست دارند مردم ایران با تفریح غریبه باشند. از وضع امکانات بین راهی برای سفر، هتل ها یا حتی توالت های عمومی می گذریم که تنها مشقت سفر را برای مردم بیشتر می کند. از آن گذشته، مگر مردمی که در شهرهای خود می مانند و به شمال کشور نمی روند، چه امکاناتی برای تفریح و شادی دارند؟ وضع تفرجگاه های تهران، از دربند و درکه تا کن و چیتگر، که همه تفرجگاه های قدیمی مردم تهران هستند، به خوبی گویای اوضاع است: ترافیکی که در تعطیلات قفل می شود، جای پارکی که پیدا نمی شود و اعصابی که از مردم زایل می شود.

وضعیت شهربازی ها هم که اسف بار است. بزرگترین شهربازی تهران سال ها پیش خراب شد و هیچ جایگزینی برایش پیدا نشد و شهربازی پارک ارم هم که باسابقه ترین شهربازی پایتخت بود، چند ماه پیش سه دختر جوان را به جرم اینکه می خواستند ساعاتی شاد باشند برای سال ها و شاید یک عمر زمین گیر کرد. برگزاری کنسرت های موسیقی با ده ها گیر امنیتی سلیقه ای بر مبنای قوانین نانوشته همراه است و باقی تفریحات هم ... بگذاریم و بگذریم. با این اوضاع اقتصادی، اغلب مردم پول ندارند که به سفر خارج بروند و تعطیلات را در کشور خود سپری می کنند اما برای این مردم چه زیرساخت هایی تامین کرده ایم؟ مردمی که برای سفر، نه فقط ترافیک سرسام آور جاده ها، بلکه ازدحام سرویس های بهداشتی اندک بین راهی را هم باید تحمل کنند تا علی رغم همه این کمبودهایی که موجب می شود مردم با اعصابی ناراحت از سفری که قرار بود موجب آرامش خاطرشان شود برگردند، مسوولان یا از افزایش آمار گردشگران در تعطیلات عید فطر سخن بگویند بدون اینکه خودشان نقشی در افزایش این سفرها یا تاثیری در بهبود خدمات رسانی به مردم داشته باشند، یا اینکه کاهش تصادفات جاده ای را اعلام کنند، بدون آنکه به این موضوع بیندیشند که در این همه ازدحام و ترافیک خودروها، آیا اصولا می توان انتظار تصادفی سنگین را داشت؟

و سخن آخر با دولتی است که نام تدبیر و امید به خود گرفته و می تواند گره گشای این مشکلات باشد. آقای روحانی! مردم به تفریح و آرامش و سفر نیاز دارند تا به آینده «امید» داشته باشند. یک سال گذشت؛ لطفا در سه سال باقیمانده، کمی به فکر تامین زیرساخت های تفریح و گردش و سفر مردم باشید تا دیگر نام مردم ایران در رده های آخر غمگین ترین مردم دنیا نباشد.

آرمان:نشست فلسطین، فرصتی برای کمک به غزه

«نشست فلسطین، فرصتی برای کمک به غزه»عنوان یادداشت روز روزنامه آرمان به قلم محمد کرمی راد است که در آن می​خوانید؛

نشست وزیران خارجه کشورهای عضو کمیته فلسطین جنبش عدم تعهد امروز در تهران برگزار خواهد شد. ایران در شرایطی میزبان این نشست است که از یک سو، ریاست جنبش غیرمتعهدها را بر عهده دارد و از سوی دیگر می تواند از امتیاز کنفرانس اسلامی به ویژه کمیته تحریم رژیم جعلی اسرائیل استفاده کند. کشورهای اسلامی همواره برای غلبه بر دشمنان باید با هم متحد باشند و در تضعیف رژیم صهیونیستی به ویژه در ابعاد اقتصادی آن تحرک نشان دهند؛ متاسفانه کالاهای این رژیم جنایتکار در بسیاری از کشورهای اسلامی ارائه و به فروش می رسد که این کشورها کمترین توجهی به این موضوع ندارند بنابراین به نظر می رسد باید سمت و سوی این نشست، آگاهی بخشی و تصمیم جمعی برای تحریم کالاهای رژیم صهیونیستی برای ضربه به اقتصاد آنها باشد. مردم غزه بیش از 10سال است که در محاصره و تحریم به سر می برند و این رژیم جنایتکار در آنجا به کودک کشی مشغول است و حتی اجازه نمی دهد دارو و امکانات اولیه زندگی برای مردم مظلوم و بی پناه غزه ارسال شود. جای بسی تاسف است که برخی کشورهای اروپایی هم از این جنایات حمایت می کنند.

در چنین شرایطی کشورهای اسلامی باید اختلافات را کنار گذاشته و با هم متحد شوند. باید توجه داشته باشند مسلمانانی در یک گوشه جهان برادران مسلمان خود را به کمک فرامی خوانند. در روایات اسلامی و احادیث دینی آمده است که باید به مردم مظلوم و ستمدیده کمک کرد. ایران در همین راستا باید مدارک و اسناد جنایات رژیم صهیونیستی را به جهانیان عرضه و زمینه را برای همدلی و همراهی کشورهای اسلامی برای کمک به مردم فلسطین آماده سازد. فیسبوک به عنوان یک وسیله ارتباطی به تازگی اخبار مربوط به غزه را حذف می کند که این اقدام نشان از عمق جنایاتی دارد که صورت می گیرد.

جمهوری اسلامی باید از فرصت نشستی که روز دوشنبه برگزار می شود استفاده کرده و کشورها را مجاب به همراهی با مردم غزه کند. متاسفانه کشور مصر هم یاری رساندن به رژیم صهیونیستی را انتخاب کرده و در حالی که گذرگاه رفح را برای رساندن کمک به مردم غزه بسته است اما فرودگاه برای فرار و خروج نیروهای مصری باز است. کشور مصر به رژیم صهیونیستی کمک می دهد چرا که می خواهد برای گفت وگوی صلح میزبان شود و در زمانی که حتی جان کری آماده حضور در این مذاکره بود اما جهاد اسلامی و حماس قبول نکردند.

مصر در جهت احیای رژیم صهیونیستی گام برمی دارد و از سوی دیگر عربستان برای حمله به مقاومت به رژیم صهیونیستی کمک می کند و دلار می دهد. بسیاری از کشورهای اسلامی که داعیه اسلامی بودن دارند، باید متوجه این موضوعات باشند. وزارت خارجه ایران و رئیس جمهوری کشورمان باید این مسائل را به کشورهای دیگر تفهیم کنند تا کشورهای اسلامی بتوانند بخشی از آلام و زخم های بر پیکره مردم فلسطین را ترمیم کنند.

شرق:کارنامه دولت؛ در دوران گذار

«کارنامه دولت؛ در دوران گذار»عنوان سرمقاله روزنامه شرق به قلم احمد شیرزاد است که در آن می​خوانید؛امروز 13 مردادماه، سالگرد تحلیف دکتر روحانی است. اگر به انتظارات جامعه از دولت جدید با لایه ای از واقع بینی بنگریم، رضایت نسبی از عملکرد دولتمردان، وجود داشته است و به هر حال، فرآیند نگران کننده ای که اقتصاد و سیاست خارجی ایران به ویژه از سال 91 طی کرد؛ متوقف شده است. اما اگر به ایده آل ها بنگریم و مسیر توسعه ای کشورهای اطراف ما که پتانسیلی نصف ما داشتند؛ در نظر گرفته شود، اهمیت زمان ازدست رفته و فرصت بسیار گذران پیش رو، بیشتر درک خواهد شد. در یک سال گذشته، منحنی های آماری که نزولی شده بودند، اغلب، ثابت نگه داشته شده و در پاره ای موارد، روند صعودی پیموده اند؛ اما این کافی نیست.

دنیای پیرامون ما صبر نمی کند تا خود را به قافله رشد و توسعه آنان برسانیم بلکه با شتاب بسیار به حرکت خود ادامه خواهد داد. طی یک سال گذشته چالش هایی وجود داشت که حل آنها در مدت زمان کوتاه تری، امکانپذیر بود. در آمار مرکز آمار ایران آمده بود که رشد منفی4/5 در سال 91 به منفی 2/2 در زمان دولت جدید رسیده است اما به هر حال این عدد همچنان منفی است و این یعنی بهره مندی ایرانیان از مواهب زندگی، کاهش یافته است.

در زمان مجلس ششم، کشور رشد پنج درصدی را تجربه می کرد و نگارنده و همکارانم، هنگام بررسی سند چشم انداز 20ساله و برنامه چهارم توسعه که منطبق با آن نگارش یافته بود، رشد اقتصادی هشت درصدی را کاملا قابل دسترس می دیدیم. متاسفانه در هشت سال استقرار دولت های نهم و دهم، این روند به وضعیت نگران کننده ای، تغییرجهت داد. اگر می خواهیم به مسیر روبه رشد برگردیم، باید دانست که زمان شعار سپری شده و باید عملگرایی علمی را در دستور کار قرار داد. در یک سال گذشته وزارت امور خارجه با عملکرد مطلوب، تلاش کرد وضعیت دشوار سیاست خارجی را سامان دهد و اگر شرایط داخلی بهتر بود، امکان رسیدن به توافق در همان پایان شش ماهه توافقنامه ژنو وجود داشت. تمدید چهارماهه این توافق، به سود ایران نیست و باید امیدوار بود پیش از این مدت زمان، توافق جامع حاصل شود. پس از آن می توان از وزارت نفت نام برد که با وجود شرایط دشوار تحریم، فضای صنعت نفت کشور را مثبت کرده است.

کارشناسان از بخش کشاورزی و رشد مثبت آن نیز سخن می گویند و وزارت علوم با وجود همه موانع توانسته در دانشگاه ها دلگرمی ایجاد کند. وزارت بهداشت اگرچه با کمبود بودجه حاصل از وضعیت اقتصادی مواجه بوده اما با اجرای طرح تحول نظام سلامت، رضایت نسبی مردم را کسب کرده است. اما وزارت آموزش وپرورش همچنان، به کندی حرکت می کند و وزارت کشور، توقع رای دهندگان به دولت یازدهم را برآورده نکرده است.

توقع مردم از دولت برای یک سال آینده؛ بالاست. به هر حال یک سال گذشته، دوران انتقالی بود و مردم به خوبی، محدودیت های این شرایط را درک می کنند اما برای یک سال آینده، اعضای دولت حتما متوجه توقعات مردم هستند. به نظر می رسد اگر در سیاست خارجی تحولی رخ دهد، راه برای فعالیت بهتر مدیران باز می شود؛ اما اگر این اتفاق دیرتر بیفتد فرصت ها از دست خواهد رفت. کشور بیش از این نیازمند استفاده از مدیران کارآمد است و تندروها بهتر است دست از مخالفت با این روند بردارند. به عنوان نمونه، در حوزه وزارت علوم، شخصیت های معتدلی مانند دکتر توفیقی نیز از سوی نمایندگان تندرو مجلس تحمل نمی شوند. برخی مدیران ممکن است باب طبع طیفی از مجلسیان فعلی نباشند اما برای استفاده بهینه از مدیران کارآمد کشور، باید سطح تحمل را افزایش داد.

ابتکار:نمره به خاطر کارهای نکرده

«نمره به خاطر کارهای نکرده»عنوان سرمقاله روزنامه ابتکار به قلم محمدعلی وکیلی است که در آن می​خوانید؛امروز سالگردیکمین سال تنفیذ حکم دکتر حسن روحانی به عنوان رئیس جمهور دوره یازدهم ایران می باشد. به همین مناسبت فرصت را غنیمت شمرده تا نگاهی متفاوت به کارنامه یکساله دولت تدبیر و امید داشته باشیم. در این مدت بسیاری با مقیاس های مختلف سعی در ارزیابی و اظهار نظر در خصوص عملکرد دولت داشته اند و هرکدام هم نمره ای راپای کارنامه دولت ثبت کرده اند. نگارنده بنا ندارد در امتداد این قافله به ارزیابی عملکرد بپردازد. کارنامه کارهای انجام شده در منظر مردم می باشد و تمرکز اطلاع رسانی دولت ها هم برکارهای انجام پذیرفته می باشد.

اما عملکرد یک دولت منحصر به کارهای انجام پذیرفته نیست بلکه سهم کارهای ترک شده حداقل در سال اول بیشتر از کارهای انجام گرفته می باشد. دولت ها با ترک کارهای خاص،رویکرد و تمایز خود با دولت های پیشین را به نمایش می گذارند. دکتر حسن روحانی در زمان انتخابات دوگونه وعده ارایه دادند. بخشی از وعده ها در قالب آمار و عملکرد باید خود را نشان دهند. آنجا که اشتغال،فعال کردن فضای کسب و کار و توجه به حقوق شهروندی و... را وعده دادند، می بایست با عدد و ارقام نشان داده شوند که در یکسال گذشته به چند درصد آن وعده ها عمل شده و موفقیت حاصل گردیده است و طبیعتاً هم این عملکردها در گزارش های دوره ای رئیس جمهور و وزراء مربوطه به سمع مردم خواهد رسید. اما گونه ای دیگر از وعده های رئیس جمهور در قالب اعتراض به روش ها، منش ها و رویکردهای دولت پیشین بود که تبلور این دسته وعده ها نه در قالب عملکردکه درشکل «ترک فعل» خود را نشان می دهد.

به نظر می رسد نمره دولت تدبیر در بخش دوم بهتر از بخش اول می باشد. بخش مهم فضای مثبت عمومی از جمله آرامش ایجاد شده،طمانینه در رفتارها محصول قبولی دولت در این بخش می باشد. کلام روحانی حاشیه آفرین نبود و دولت خود بر حاشیه ها نیفزود. به دلیل توجه به مسئولیت کلمات مواضع دولت آرامش آفرین بود. در این یکسال شاهد تصمیمات عجولانه،احساسی نبودیم و بدنه کارشناسی احساس بیهودگی و بطالت نداشت با فرآیند تصمیم سازی از پایین،ضریب صحت،اتقان تصمیمات ارتقاء یافت. دولت کمترین بهره را از هوش هیجانی در تصمیمات برد. بُعد تبلیغاتی تصمیمات و مواضع و اقدامات دولت کاهش یافت.

اخبار پستوی حاکمیت روی صحنه ها دستمایه تسویه حساب ها نشد. حرمت آدمها، مدیران و مقامات به حراج گذاشته نشد. پرخاشگری، بی اخلاقی و تند خویی از زبان مقامات دیده نشد. چالش آماری درنتیجه آمار سازیهای کاذب تیتر روزنامه ها نبود. مقامات در قضاوت عموم به بی اخلاقی و دروغ گویی متهم نیستند. حسابگری در مواضع موجب شد تا سیاست ایران هراسی به سیاست ایران دوستی تغییریابد. اختلافات درون نظام به اختلافات ایدئولوژیک و بنیادی تبدیل نشد و نقاط اختلافی در همه جا جار زده نشد. دولت خود را در جایگاه اپوزیسیون قرار نداد و رفتار مسئولانه را پیش گرفت و وعده های غیر ممکن کمتر داده شد. به انتظارات مردم دامن زده نشد. حرف های تخیلی و غیر واقعی سر داده نشد. گذشته به یکباره و بکلی به انکار گرفته نشد.

برای جهان نسخه پیچی های مضحک نوشته نشد. قوا به مسخره گرفته نشدند و قانون ستیزی و قانون گریزی در رفتار مقامات ترویج نگردید. انتصابات اگر چه مورد اشکال و تامل می باشد اما شاهد انتصاب شگفت انگیز و بهت آور نبودیم و تلاش برای دو قطبی سازی جامعه و حکومت انجام نپذیرفت. بی شک این فهرست قابلیت ادامه تا... را خواهد داشت. اما به همین مقدار بسنده می شود. بی تردید هر کس نگاه منصفانه و البته مقایسه ای داشته باشد تصدیق خواهد کرد که نمره دولت آقای روحانی در این فهرست قابل قبول و بهتر از نمره کارهای انجام پذیرفته می باشد. انشا الله،این سنت به عنوان یک باور ادامه یابد و گفتمان فرهنگی مثبتی را در تعامل دولت و ملت ترسیم کند.

دنیای اقتصاد:زمان توسعه بازار اوراق استقراضی (بدهی)

«زمان توسعه بازار اوراق استقراضی (بدهی)»عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم دکتر پرویز عقیلی است که در آن می​خوانید؛اصولا بازار سرمایه از بازارهای اصلی سهام و بدهی و بازار مشتقات تشکیل می شود. بازار سهام که نشانه مالکیت در شرکت ها است کاملا شناخته شده بوده و نقل و انتقال مالکیت شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار از طریق این بازار انجام می گیرد. در بازار بدهی، اوراق استقراضی منتشر شده توسط دولت، شرکت ها و احتمالا استانداری ها و شهرداری ها مبادله می شود. هرچه تنوع ابزار های مالکیتی، استقراضی یا مشتقات این ابزار های اصلی بیشتر باشد، بر تعداد معامله گران در بازار سرمایه افزوده شده و در نتیجه نقدینگی بیشتری در بازار متمرکز می شود که به افزایش عمق بازار سرمایه می انجامد.
با معرفی اوراقی که نشان دهنده مقدار معینی طلا، انواع ارز یا ساختمان و سایر کالاها باشد، دیگر وجوه سرگردانی در اقتصاد وجود نخواهد داشت؛ بلکه این وجوه بنا به میل و تشخیص سرمایه گذاران در ابزار های مختلف بازار سرمایه که نشان دهنده مالکیت انواع دارایی اعم از سهام، بدهی (مطالبات) یا با پشتوانه کالا هستند، در بورس دادوستد شده و از بازار سرمایه خارج نخواهد شد. نوشته حاضر بر لزوم توسعه بازار بدهی در کشور به ویژه در شرایط کنونی متمرکز است.

همان طور که اشاره شد علاوه بر دولت، استانداری ها و شهرداری ها، بنگاه های اقتصادی نیز در بازارهای بدهی اقدام به انتشار اوراق استقراضی (دریافت تسهیلات) می کنند که شامل شرکت های صنعتی و خدماتی، بانک ها و سایر موسسات مالی هستند. معمولا بانک ها یا برای افزایش متوسط عمر سپرده های خود یا برای افزایش حد کفایت سرمایه به وسیله اوراق قابل تبدیل به سهام، از اوراق استقراضی استفاده می کنند. به هر صورت بانک ها منابع مالی به دست آمده را در اختیار تسهیلات گیرندگان دیگر قرار داده یا با منابع مالی مزبور خدمات مالی گوناگونی ارائه می دهند، در حالی که بنگاه های اقتصادی غیربانکی معمولا مصرف کننده نهایی این منابع مالی هستند. هدف اصلی بازار اوراق استقراضی، فراهم کردن مکانیزمی برای تامین مالی کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت مخارج بخش خصوصی و دولتی است. آمارها نشان می دهد که همواره حجم مبادلات و ارزش بازار اوراق استقراضی (بدهی) در جهان به مراتب بیشتر از بازار سهام بوده است. به عنوان مثال در سال 2011، بازار بدهی با رقم 157 تریلیون دلار حدود 74 درصد از کل بازار سرمایه 212 تریلیون دلاری جهان را به خود اختصاص داده بود. در این سال، بازار اوراق استقراضی در کشور آمریکا به تنهایی 37 تریلیون دلار و بازار سهام آن 21 تریلیون دلار از کل بازار سرمایه جهان را تشکیل داد. اهمیت بازار اوراق استقراضی به عنوان یکی از منابع تامین مالی در سال های بحران اقتصادی اخیر و کندشدن رشد اقتصادی کشورها، افزایش یافت.

دلیل این امر تکیه کمتر شرکت ها به سیستم بانکی برای تامین منابع مورد نیاز خود و همچنین افزایش استقراض دولت ها بوده است. سهم بالای کشورهای توسعه یافته مانند آمریکا و ژاپن در بازار اوراق استقراضی در جهان عمدتا به اقتصاد بزرگ این کشورها و همچنین استقراض دولتی گسترده آنها در طول زمان باز می گردد. در سال های اخیر بازار اوراق استقراضی دولت ها و شرکت ها در کشورهای در حال توسعه نیز رشد نسبی بالایی داشته است که نشان از افزایش علاقه سرمایه گذاران جهان به استفاده از فرصت های سرمایه گذاری با نرخ سود معین و از پیش تعیین شده در اقتصادهای نوظهور دارد. با این حال عمق بازارهای مالی (نسبت ارزش بازار سرمایه به تولید ناخالص داخلی) در اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه نسبت به کشورهای توسعه یافته بسیار کمتر است که دلیل عمده آن نبود بازار گسترده و فعال اوراق استقراضی دولتی و شرکتی است. به این ترتیب، با وجود رشد سریع بازارهای سهام در کشورهای در حال توسعه در سال های اخیر، بازار اوراق استقراضی آنها متناسب با آن توسعه نیافته است.

بدیهی است که در صورت نبود یک بازار اوراق استقراضی فعال، شرکت ها وابستگی شدیدی به سیستم بانکی برای تامین منابع مالی خود خواهند داشت. این در حالی است که نقش اصلی بانک ها در تامین مالی شرکت های کوچک و متوسط و به ویژه در بخش تامین سرمایه در گردش آنها نمود پیدا می کند و معمولا شرکت های بزرگ تر و دارای اعتبار بیشتر باید از ابزارهای موجود در بازار بدهی برای تامین منابع جدید مورد نیاز خود کمک بگیرند. نهادهای مختلف بین المللی و اقتصاددانان برجسته ای مانند آلن گرین اسپن (رئیس سابق بانک مرکزی آمریکا) مکررا به عواقب عمق کم بازارهای مالی و وابستگی بیش از حد اقتصاد کشورها به منابع سیستم بانکی اشاره کرده و بر لزوم ایجاد ساختارهای متنوع مالی تاکید کرده اند. در این زمینه می توان به بحران بانکی سال های 1998-1997 کشورهای آسیای شرقی اشاره کرد که نبود تنوع در نهادهای واسطه گری مالی آنها به شدت گرفتن و طولانی شدن این بحران منجر شد. آموزه های این بحران نشان می دهد که در صورت اختلال کانال های اصلی واسطه گری مالی در یک اقتصاد، وجود مسیر های دیگر برای تبدیل پس انداز ها به سرمایه های قابل استفاده، مجموعه ای از ابزارهای پشتیبان را برای بر عهده گرفتن وظیفه واسطه گری مالی فراهم و از گسترش بحران جلوگیری می کند.

با وجود توسعه نسبی بازار سهام در ایران به عنوان یک کشور در حال توسعه، تاکنون اقدامی جدی درجهت ایجاد و توسعه یک بازار اوراق استقراضی (بدهی) فعال صورت نگرفته است. در طول سال های گذشته زمینه برای استفاده گسترده شرکت ها از این ابزار مالی قدرتمند فراهم نشده است. نبود چنین بازاری منجر به ایجاد فشار مضاعف بر منابع محدود سیستم بانکی شده و در نتیجه با ایجاد محدودیت در فرآیند تامین مالی شرکت ها، به ناکارآمدی و عدم شفافیت فرآیند تسهیلات دهی بانک ها منجر خواهد شد که در نهایت تخصیص بهینه منابع را با مشکل روبه رو می کند.

این در حالی است که وجود یک بازار فعال برای اوراق استقراضی شرکتی می تواند به عنوان پشتیبانی برای سیستم بانکی و بازار سهام عمل کند. به این ترتیب که در صورت وقوع شوک های مختلف در این بازارها به دلایل مختلف از جمله تغییرات نرخ بهره، نقدینگی جامعه بین بازارهای بدهی و سهام جریان یافته و از جریان احساسی و مخرب نقدینگی سرگردان بین بازارهای مختلف مانند ارز، مسکن، طلا و ... جلوگیری می شود. از سوی دیگر، وجود این بازار به بهبود قابل توجه تامین مالی بنگاه ها و کاهش فشار بر سیستم بانکی برای تامین نقدینگی مورد نیاز آنها می انجامد. به این ترتیب، با ایجاد و توسعه بازار اوراق استقراضی در کنار توسعه بازار سرمایه، بازاری کامل شکل می گیرد که می تواند به بهترین شکل وظیفه واسطه گری مالی را به عهده گرفته و از هزینه های بنگاه ها (خصوصا بنگاه های بزرگ تر) بکاهد و به افزایش شفافیت مالی کمک کند. از دیگر مزایای مهم ایجاد و گسترش بازار بدهی فعال می توان به تعیین غیردستوری نرخ بهره در بازار و توسط فعالان اقتصادی اشاره کرد که به آزادی عمل بیشتر بانک مرکزی در راستای تحقق اهداف ضد تورمی خود و همچنین گسترش ابزارهای مالی جدید منجر خواهد شد. به این ترتیب، ایجاد چنین بازاری نه تنها باعث برداشته شدن فشار از روی سیستم بانکی و بانک مرکزی می شود؛ بلکه به اثرگذاری بیشتر سیاست های پولی می انجامد. از سوی دیگر، توسعه این بازار به ایجاد تعادل در بازار سهام کمک قابل توجهی کرده و از نوسانات شدید ارزش سهام شرکت های بورسی جلوگیری می کند.

بنابراین باید توجه داشت که ایجاد موسسات رتبه بندی اعتباری برای اعتبارسنجی شرکت ها و همچنین بهبود قوانین نظارتی حاکم، لازمه گسترش و تکامل چنین بازاری است. هرچند برای توسعه بازار آزاد اوراق استقراضی زمان لازم است، ولی در کوتاه مدت و قبل از تشکیل موسسات رتبه بندی مورد اعتماد مردم، می توان از تضمین بانک ها برای شرکت های درخواست کننده منابع استقراضی از طریق بازار سرمایه، در جهت جلب اعتماد عمومی و کاهش ریسک سرمایه گذاران در این اوراق کمک گرفت. در دوران ابتدایی شکل گیری بازار و با توجه به آشنایی کمتر مردم با این اوراق، اوراق استقراضی با سررسید کوتاه مدت تر و با تضمین بانکی در سررسید منتشر خواهد شد. پس از چند سال با افزایش اعتماد سرمایه گذاران و فعال شدن موسسات رتبه بندی مذکور و با افزایش آگاهی عمومی نسبت به این نوع اوراق، می توان به تدریج از نقش بانک ها به عنوان پذیرنده ریسک صرف نظر کرده و متعاقبا اوراق با سررسید بلندمدت تر نیز منتشر کرد. به این ترتیب، فعالان این بازار با توجه به اطلاعات شفافی که در دسترس عموم قرار دارد، نسبت به تامین نیازهای خود بدون دخالت های غیرضروری اقدام خواهند کرد.

در مجموع، در صورت ایجاد و توسعه هر چه سریع تر بازار اوراق بدهی، ثبات بازارهای مختلف افزایش یافته و تامین مالی بنگاه ها تسهیل و تسریع خواهد شد که به تامین کم هزینه تر مواد اولیه بنگاه ها، افزایش تولیدات داخلی و در نهایت خروج از رکود کمک خواهد کرد. از سوی دیگر با کاهش آسیب پذیری اقتصاد از تکانه های وارد شده به بازارهای مختلف، زمینه برای ایجاد ثبات اقتصادی بیشتر و جذب سرمایه گذاری خارجی نیز مساعدتر خواهد شد. امید است با توجه به مزایای گسترش بازارهای بدهی برای رشد و توسعه اقتصادی کشور به ویژه در شرایط کنونی، شاهد اقدامات اثرگذار در این زمینه باشیم.