سه معنای پیدا و پنهان پیام رئیس سازمان سیا

ویلیام برنز، رئیس سازمان سیا اخیرا در سخنانی گفته که ایران تصمیمی برای برنامه هسته ای نظامی ندارد.

کد خبر: ۵۹۱۴۸۹

تاریخ: ۰۸ اسفند ۱۴۰۱ - ۰۹:۰۰

صحبت هایی که از چند جهت حائز اهمیت و بیانگر سیاست جاری ایالات‌متحده آمریکا در قبال ایران است. به گزارش «ایسنا» رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در گفت وگو با شبکه سی بی اس نیوز با تکیه بر ادعاهای بی اساس مقامات واشنگتن در گذشته مبنی بر اینکه ایران به دنبال دستیابی به ظرفیت ساخت سلاح هسته ای بوده است، گفت از نظر او ایران قصد بازگشت به این برنامه های خود را ندارد. وی با تکرار این ادعاها تاکید کرد: «ما بر این باوریم که جمهوری اسلامی ایران در حال حاضر تصمیمی برای بازگشت به برنامه هسته ای تسلیحاتی ندارد، برنامه ای که ما معتقدیم در سال ۲۰۰۳ متوقف شده است.» پیش از این مقامات آمریکا و اروپا بارها ادعاهایی را علیه ماهیت برنامه هسته ای ایران مطرح کرده اند؛ ادعاهایی که هیچ‌گاه به اثبات نرسید و مقامات ایران نیز بارها آن را رد کرده و تاکید کردند که سلاح هسته ای هیچ جایی در دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران ندارد.
سه معنای پیدا و پنهان پیام برنز
اذعان آمریکا به پیشرفت های ایران
همچنین برنز در باره غنی سازی در ایران گفت: «موضوع این است که برنامه هسته ای ایران در دو بخش، یعنی غنی سازی اورانیوم پیشرفت بسیار زیادی داشته است و اگر آنها تصمیم به غنی سازی ۹۰‌درصدی بگیرند تنها چند هفته زمان نیاز خواهند داشت.» وی افزود: « علاوه بر این، در زمینه سیستم های موشکی و توانایی حمل کلاهک هسته ای در صورتی که به آن دست پیدا کنند، آنها (ایران) پیشرفت قابل‌توجهی داشته است. با این حال، ما شواهدی در اختیار نداریم که نشان دهد ایران تصمیم برای برنامه هسته ای تسلیحاتی داشته باشد.» رئیس سیا خاطرنشان کرد: «اما ابعاد دیگر این چالش در حال پیشرفت سریع هستند.» اما نکته مهم در حرف های رئیس سیا مربوط به آن بخش می‌شود که گفته است ایران تصمیمی برای برنامه هسته ای نظامی ندارد.

این صحبت برنز سه معنا دارد؛ معنای اول این است که واشنگتن همچنان به دنبال پیگیری روند دیپلماسی در قبال مساله ایران است و معنای دوم اینکه آمریکا نمی خواهد اهرم فشار بر ایران را به سطح فشار نظامی برساند اما ممکن است آن را تا فعال شدن مکانیزم ماشه افزایش دهد. البته مفهوم سومی هم برای این صحبت ها می‌توان در نظر گرفت. یعنی آمریکا در این مقطع با تداوم فشارها علیه ایران موافق است؛ فشارهایی در یک سطح و بازه مشخص، اما نه آن‌چنان که اسرائیل می‌خواهد.

معنای اول
همان‌طور که اشاره شد معنای نخستی که از صحبت های ویلیام برنز در خصوص اینکه ایران برنامه ای برای هسته ای شدن ندارد می‌توان دریافت کرد این است که آمریکا فعلا می خواهد در دیپلماسی باز باشد و روزنه را برای مذاکرات احتمالی در آینده باز نگه ‌‌ دارد. پیش‌تر نیز مقامات واشنگتن بارها در صحبت هایشان با تاکید بر اهرم فشار علیه ایران بر این موضوع نیز صحه گذاشته اند که فعلا تنها راه‌حل مساله ایران از طریق دیپلماسی و مذاکره است.

البته در گزینه تداوم دیپلماسی احتمالا واشنگتن به دنبال آن خواهد بود تا زمانی که ایران پای میز مذاکره حاضر شد، بتواند امتیازات بیشتری از ایران کسب کند. یعنی تا آن زمان به زعم خود تاحدی فشارها را علیه تهران افزایش می‌دهد که ایران حاضر به دادن امتیازات بیشتری شود. البته این سناریویی است که آمریکا در سر خود می پروراند و به این موضوع توجه ندارد که ایران نیز اهرم های لازم را برای میز مذاکرات در اختیار دارد. اهرم هایی که برنز نیز به آنها اشاره کرد؛ یعنی افزایش غنی سازی و پیشرفت موشکی.

معنای دوم
نکته ضمنی و پنهان و معنای دوم این موضع گیری آمریکا این است که چون ایران هنوز تصمیم‌گیری در حوزه نظامی کردن برنامه اتمی اش ندارد بنابراین واشنگتن ضمن اینکه می خواهد روزنه برای مذاکرات باز بماند، فرصت خواهد داشت استراتژی جدید خود را که در ۶ ماه اخیر دنبال کرده ، پیگیری کند. اما این استراتژی چیست؟ استراتژی اعمال فشار بر تهران با هدف کشاندن ایران پای میز مذاکره و اخذ امتیازات مدنظر آمریکا. این استراتژی مدنظر ریچارد نفیو بود و در چند ماه اخیر توسط رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران نیز دنبال می‌شود. نفیو پیش از جدایی اش از تیم مذاکراتی آمریکا این نگاه را داشت که با این وضعیت که آمریکا چشم خود را روی دور زدن تحریم نفتی ایران بسته است، مذاکرات به جایی نمی‌رسد و باید با افزایش فشار بر ایران، این کشور را پای میز مذاکره و توافق نهایی کشاند.

این سیاست فعلی بایدن همان سیاست آمریکا در دوره دونالد ترامپ به نام فشار حداکثری و در دوره باراک اوباما، سیاست چماق و هویج بود. البته سیاست بایدن دموکرات به سلف خود اوباما بیشتر شباهت دارد. او در قبال ایران به‌ویژه از مهر ماه تا به امروز سیاست افزایش فشارها از حوزه سیاسی گرفته تا فنی و اقتصادی را در پیش گرفته است اما همزمان‌ برگزینه دیپلماسی هم تاکید دارد. یعنی از یکسو می گویند دیپلماسی بهترین گزینه است اما در عمل هر نوع تحریمی علیه ایران اعمال کرده اند و از هیچ فشاری علیه ایران فروگذار نمی کنند. در این سیاست چماق و هویج، چماق طیفی است که می‌تواند اعمال فشار بر تهران و مسدود کردن مسیرهای دور زدن تحریم ها و در نهایت اقدام سخت را شامل شود. این در حالی است که قبل از اقدام سخت یک مرحله دیگر نیز وجود دارد؛ مرحله اسنپ بک. به این معنا که شورای حکام پرونده ایران را به شورای امنیت ارجاع دهد و اسنپ بک فعال شود و ایران دوباره تحت فصل هفتم قرار گیرد و تمامی تحریم های سازمان ملل که به واسطه قطعنامه ۲۲۳۱ لغو شده بود دوباره بازگردد.

معنای سوم
اما معنای سومی هم برای این صحبت ها می‌توان تعریف کرد مبنی بر اینکه آمریکا با تداوم این نوع فشارها در این مقطع موافق است و با گزینه مدنظر اسرائیل همراهی نخواهد کرد؛ یعنی فشارها در حوزه اقتصادی، سیاسی، فنی و هسته ای علیه ایران فعلا ادامه دارد اما به گزینه نظامی ختم نمی‌شود. بنابراین این سیاست آمریکا برخلاف آن چیزی است که اسرائیل می خواهد. تل آویو امروز در پی آن است که علیه ایران اقدام سخت صورت بگیرد اما واشنگتن این مقطع را برهه اعمال فشار می داند. این اختلاف دیدگاه واشنگتن-تل آویو در صحبت ها و درخواست های اخیر مقامات اسرائیل در باره ایران نیز به وضوح دیده می‌شود. در آخرین مورد نیز وزیر جنگ رژیم صهیونیستی از وزیر دفاع آمریکا خواسته که برای جلوگیری از پیشرفت هسته ای ایران اقدامات بیشتری صورت گیرد.

دنیای اقتصاد