ناهماهنگی میان کارکردهای تخصیصی و توزیعی در اقتصاد، دلیل سقوط پهلوی

رییس موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی گفت: یکی از دلایل سقوط حکومت پهلوی نبود هماهنگی میان کارکردهای تخصیصی و توزیعی در اقتصاد بود.

کد خبر: ۵۸۲۳۴۵

تاریخ: ۱۷ بهمن ۱۴۰۱ - ۱۴:۵۵

«احمد تشکینی» در گفت‌وگو با ایران اکونومیست، کارکردهای تخصیصی و توزیعی را دو مفهوم اساسی در اقتصاد دانست و افزود: شاید با استفاده از این مفاهیم و تمرکز بر نظام برنامه ریزی وقت، بشود بخشی از دلایل ناکارآمدی اقتصاد و سقوط حکومت پهلوی را توضیح داد.

وی که در تشست بررسی ریشه ها، روندها، دستاوردها و چشم انداز اقتصادی انقلاب اسلانی سخن می گفت، با اشاره به اجرای پنج برنامه عمرانی در قبل انقلاب اسلامی، گفت: نخستین برنامه عمرانی همزمان با کودتای ۲۸ مرداد بود و به‌دلیل تحریم نفت کشورمان توسط انگلیس و عدم پرداخت وام از طرف بانک جهانی به ایران، این برنامه با شکست مواجه شد.

وی ادامه‌داد: در برنامه های عمرانی دوم، سوم و چهارم که با رشد اقتصادی و رشد سرمایه گذاری همراه بود، به سازوکار توزیعی توجه نشد و این امر ایجاد فاصله طبقاتی را به دنبال داشت.

تشکینی تصریح کرد: در سال ۱۳۵۲ همزمان با اجرای برنامه پنجم عمرانی و افزایش درآمدهای نفتی یکی از موانع اصلی رشد برداشته شد. البته با درآمدهای شدید نفتی و رانت نفتی، شاه نیاز به برنامه های توسعه ای را منتفی دانست.

وی با اشاره به کارکرد تخصیصی و توزیع در اقتصاد، افزود: با توجه به اینکه در این دوره کیک اقتصاد ایران بزرگ شد اما سهم بری عادلانه از منابع به‌درستی رعایت نشد، این امر سبب نارضایتی مردم در قبل از انقلاب اسلامی شد. نکته اساسی آن است که اگر سازوکارهای تخصیصی و توزیعی با هم ممزوج و منطبق نباشد، به افزایش نارضایتی منجر می شود.

رییس موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی با اشاره به پیروزی انقلاب اسلامی گفت: پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به‌دلیل وقوع جنگ تحمیلی رشد اقتصادی محدودی انجام شد و بعد از جنگ برنامه های توسعه ای موفقیت آمیزی با فراز و نشیب های مختلف داشتیم، اما نظام همه تلاش خود را برای استقرار سازوکار توزیعی به کار گرفته است. بر این اساس آنچه امروز بسیار حائز اهمیت است تلاش برای رشد اقتصادی (بزرگ شدن کیک) است.