لهجه تهرانی آفتی برای شعر کودک

غلامرضا بکتاش «شعر محاوره‌ای» و «لهجه تهرانی» را آفت بزرگی بر شعر کودک می‌خواند.

کد خبر: ۵۸۱۹۵۳

تاریخ: ۱۷ بهمن ۱۴۰۱ - ۰۷:۲۱

این شاعر ادبیات کودک و نوجوان که در هفدهمین دوره جشنواره «شعر فجر» شایسته تقدیر شده است، در گفت‌وگو با ایران اکونومیست، درباره وضعیت شعر کودک و نوجوانان با توجه به بیانیه هیئت داروان جشنواره شعر فجر، اظهار کرد: انتخاب کتاب من به معنای انتخاب بهترین کتاب شعر نیست، ممکن است کتاب‌های دیگری هم بوده باشد.

او سپس «شعر محاوره» را یکی از آفت‌ها و آسیب‌های شعر کودک عنوان کرد و گفت: کودک تا پیش از رفتن به مدرسه، واژه‌ها را هرطور بخواهد، بیان می‌کند مثلا به «نان» می‌گوید «نون» در واقع به زبان کودکی واژه‌های را ادا می‌کند. از طرف دیگر این واژه‌ها برای گفتار به کار می‌رود مثلا در گفتار می‌گویم «می‌خوام برم» نمی‌گویم «می‌خواهم بروم». شعر کودک باید با زبان معیار باشد. نمی‌دانم چرا مجلاتی چون «رشد» یک‌سری شعر محاوره چاپ می‌کنند.

بکتاش با تأکید بر این‌که نمی‌توانیم با زبان محاوره شعر کودک بگوییم، بیان کرد: حالا شعر محاوره می‌گویند، چرا لهجه تهرانی به بچه‌های بلوچ، کرد و ترک  تحمیل می‌شود؟ آن‌ها چه گناهی کرده‌اند؟ باید با زبان فارسی معیار، شعر سرود. الان شعر کودک در سراسر کشور به لهجه تهرانی است. اگر داور جشنواره شعر فجر بودم، برای شعرهای محاوره‌ای امتیازی نمی‌دادم. این شعر محاوره تحت تأثیر «اتل متل توتوله» از فرهنگ فولکلور ما بوده است اما باید با اوزان کامل شعر فارسی، مفاهیم عمیق عاطفی و فلسفی و اجتماعی را در شعر کودک بیاوریم.

او درباره شعر فجر و آثاری که انتخاب می‌شوند، گفت: من کاری به داوری‌های جشنواره فجر ندارم. هیچ‌وقت هم اعتراض نکردم. هر شعری که می‌توانم بگوییم، برایم بهترین است. من منتظر جایزه فجر نمی‌مانم. این‌طور نیستم اگر جایزه ندهند ناامید شوم یا اگر نفر اول جشنواره شعر فجرشدم، مغرور شوم. سعی می‌کنم شعر کاملی برای کودکان بگوییم و منتظر جوایز نمی‌مانم، سعی می‌کنم خوب کار کنم. اگر به من جایزه بدهند، جایزه را می گیرم؛ نه اعتراض کردم و نه اهل حاشیه هستم. کارم سرودن شعر، آن هم شعر خوب است.

این شاعر ادبیات کودک و نوجوان درباره رویکرد جشنواره فجر به شعر کودک و نوجوان، بیان کرد: این‌که در شعر فجر که یکی از جریان‌های بزرگ شعر است، بخشی برای شعر و شاعران کودک و نوجوان گذاشته‌اند، جای شکر دارد و چه اتفاقی بهتر از این. اما شاعر که شعر می‌سراید نباید برای جشنواره سال بعد، برنامه‌ریزی کند مثلا در سال ۱۴۰۱ کتابی داشته باشم که در جشنواره فجر ۱۴۰۲ دیده شود. اگر هر سال در ارائه آمارها تردیدی وجود دارد، برای این است که یکسری می‌خواهند، کتابی برای جشنواره فجر داشته باشند.

او خاطرنشان کرد: شاعر بدون این‌که نگاه جشنواره‌ای داشته باشد، باید شعر بگوید. شاعر و شعر است که به جشنواره بها می‌دهد نه برعکس.  شعر ضعیف به جشنواره نخواهد رسید.

غلامرضا بکتاش درباره تأثیر جشنواره در تولید کتاب‌ها و  جریان شعر مانند آنچه در جشنوره فبلم فجر اتفاق می‌افتد، گفت: در جشنواره فیلم، اتفاقی که می‌افتد فیلم گیشه می‌گیرد اما برای کتاب و شاعر اتفاق خاصی نمی‌افتد که حالا بخواهد کتابش به فجر برسد با نرسد. نهایتش این است که کتاب به چاپ دوم می‌رسد، کتابم ۵۰۰ نسخه منتشر شده، ۵۰۰ نسخه دیگر هم چاپ می‌شود و من ۱۰ درصد پشت جلد را می‌گیرم، اتفاق خاصی نمی‌افتد. اما این‌که ۵۰ سالگی، کتاب‌هایم دیده می شود، خوش‌حال کننده است و بیشتر قدرشناسی فجر از شاعران چه برگزیده و تقدیری است. اگر شاعری ۲ تا شعر نوشته نباید انتطار جایزه داشته باشد، اگر کتابی در جشنواره برگزیده می‌شود باید بی‌نقص‌تر از همه کتاب‌ها باشد. من امسال دو کتاب داشتم و پیش‌بینی‌ام در دیده شدن کتاب‌هایم چیز دیگری بود.