معضلات پیش‌روی کودکان بدون شناسنامه

گزیده عناوین صفحه اول روزنامه‌های صبح یکشنبه

روزنامه های صبح امروز ایران مهمترین عناوین خبری صفحه اول خود را به مسائلی همچون 20 میلیون لیتر سوخت روزانه قاچاق می‌شود،نوسازی بافت فرسوده مشهد فقط 5 درصد در 8 سال،آتش سنگین ارتش و مردم عراق بر سر داعش،معضلات پیش‌روی کودکان بدون شناسنامه، مجلس دهم؛ خوان اول بازگشت احمدی نژاد،حذف مانع آخراز فروش مسکن‌مهر و... که برخی از آنها در زیر می‌آید.

کد خبر: ۵۷۸۱۶

تاریخ: ۲۵ خرداد ۱۳۹۳ - ۱۰:۲۱

حمایت:معضلات پیش روی کودکان بدون شناسنامه

داشتن هویت یکی از حقوق مسلم کودکان است.هنگامی که سخن از هویت می شود، باید این موضوع را در نظر گرفت که کودک باید دارای نام و نام خانوادگی مناسب بوده و نسب و تابعیت او نیز مشخص باشد. برخی کودکان به دلایل مختلف فاقد شناسنامه بوده و به همین دلیل با مشکلات بسیاری مواجه هستند. برای بررسی این موضوع با «سیدعلی کاظمی»، قاضی دادگستری گفت وگو کردیم که می خوانید:

کاظمی در گفت وگو با «حمایت» با بیان اینکه مهمترین اسناد سجلی و شناسایی در کشور ما که معرف هویت است، «کارت ملی» و «شناسنامه» است، اظهار کرد: برخی کودکان دارای هویت معلومی بوده ولی بنا به دلایل مختلف، فاقد شناسنامه هستند. گاهی اوقات نیز هویت کودکان مشخص نیست و به همین دلیل شناسنامه ندارند.

وی اضافه کرد: در مورد آن دسته از کودکان که دارای هویت معلومی بوده ولی شناسنامه ندارند، باید گفت که علت این موضوع به طورعمده، سهل انگاری و بی توجهی خانواده نسبت به اخذ شناسنامه است. به طور مثال در برخی مناطق از قبیل مناطق عشایری و روستایی، درک خانواده ها نسبت به این موضوع پایین است و به همین دلیل اسناد هویتی و سجلی برای فرزندان گرفته نمی شود.
این قاضی دادگستری بیان کرد: خوشبختانه به دلیل فرهنگ سازی که صورت گرفته است، امروزه بیشتر خانواده ها نسبت به این موضوع حساس هستند و به دلیل آگاهی از اینکه اسناد سجلی، منشا حق و تکلیف برای فرزندانشان محسوب می شود، به اخذ آن اقدام می کنند.

ماماها به محض تولد کودک باید اطلاع رسانی کنند

کاظمی همچنین عنوان کرد: از سوی دیگر؛ نهادهای اشاره شده در قانون مانند بیمارستان ها که در آنها زاد و ولد صورت می گیرد، مکلف به اعلام این موارد هستند.

اما در صورتی که زایمان ها، خانگی باشد، ممکن است برای کودکان متولدشده مشکلاتی ایجاد شود. به همین دلیل همه ماماها یا افراد متخصص که در حوزه تولد کودکان اشتغال به کار دارند، مکلف هستند به محض تولد کودک، موضوع را اطلاع دهند. اگر تولد کودک اطلاع داده نشود، جزو تخلفات و جرایم محسوب شده و با افرادی که کوتاهی کرده اند، برخورد می شود.

این حقوقدان با بیان اینکه در بعضی مواقع نیز والدین کودک کوتاهی کرده و اقدامات لازم را انجام نمی دهند که چنین مواردی نیز تخلف و کوتاهی محسوب می شود، اظهار کرد: این موضوع در برخی کشورها نیز جزو تخلفات و سهل انگاری های صورت گرفته نسبت به کودک و نوجوان تلقی می شود که مجازات سنگینی به دنبال دارد. زیرا به دنبال این سهل انگاری ممکن است مشکلات دیگری نیز برای کودک رخ دهد. در حقیقت با جرم انگاری این موضوع، به اصطلاح یک جرم مانع، ایجاد شده است که خود از ارتکاب بعضی دیگر از انواع جرایم نسبت به کودکان جلوگیری می کند.

وی در خصوص کودکانی که دارای هویتی معلوم نیستند و به همین دلیل شناسنامه اخذ نکرده اند،هم بیان کرد: این کودکان، درمواردی متولدشده از ازدواج های موقت یا روابط نامشروع هستند و به همین دلیل والدین و اغلب مادران آنها به دلیل بعضی مشکلات، کودک را رها می کنند. این کودکان به مراکز نگهداری یا بهزیستی سپرده یا به خانواده های دیگر واگذار می شوند که در نتیجه هویتی ندارند.

خرید و فروش هویتی

این کارشناس قضایی در ادامه سخنانش با اشاره به این موضوع که گاهی در همین موارد نیز خرید و فروش هویتی صورت می گیرد، اضافه کرد: این خرید و فروش به این معناست که فردی کودک خود را از دوران طفولیت به نام فردی دیگر مطرح می کند و به همین دلیل کودک به نام فردی دیگر، ثبت هویت و دارای هویت
مجازی می شود.

وی با بیان اینکه این هویت، برخلاف موارد مندرج در کنوانسیون، هویت ساختگی است، ادامه داد: این موضوع را می توان به یک سیستم سرپرستی خارج از سازمان بهزیستی تشبیه کرد. زیرا بدون اینکه این سازمان در جریان موضوع قرار گرفته باشد، افراد سرپرستی فرزندانشان را به شخص دیگری می سپارند و نام کودک نیز تغییر پیدا می کند. چه بسا این کودک تا آخر عمر هم متوجه نشود که پدر و مادر واقعی او چه کسانی هستند.

کاظمی مشکل دیگر کودکانی را که دارای هویت معلومی نیستند، شناسنامه و اینکه باید به اسم کدام پدر یا مادر باشند، برشمرد و افزود: این مشکل اغلب اوقات به خصوص درباره کودکانی که در بهزیستی بوده اند، وجود دارد.

به گفته وی، با توجه به قانون حمایت از کودکان بی سرپرست، این پرسش مطرح می شود که در شناسنامه این کودکان، نام و مشخصات چه کسی به عنوان سرپرست باید درج شود؟ که در اینجا باید به دو وضع مختلف اشاره کرد.

وی در تشریح این وضعیت ها ادامه داد: یک دسته از این کودکان در مراکز بهزیستی نگهداری می شوند که برای ورود به مدرسه و مراکز درمانی نیاز به شناسنامه دارند. به طورمعمول در شناسنامه این دسته کودکان، نام پدر و مادری مجعول که حضور واقعی ندارند، درج می شود.

فرزندخوانده از پدر یا مادرخوانده ارث نمی برد

وی اضافه کرد: دسته ای دیگر از این کودکان، به «والدین سرپرست» یا به اصطلاح پدرخوانده و مادرخوانده واگذار می شوند که اصولا باید نام پدر و مادر جدید در شناسنامه آنان درج شود. در این مورد نیز ممکن است مشکلاتی ایجاد شود.

کاظمی بیان کرد: در برخی مواقع کودکی که نامش به عنوان فرزند در شناسنامه پدر یا مادرخوانده درج شده است، بعدها به عنوان فرزند واقعی مطالبه ارثیه می کند که این موضوع برخلاف اصول فقهی است. زیرا در فقه اسلامی عنوان شده است که فرزندخوانده از پدر یا مادرخوانده ارث نخواهد برد.

وی افزود: به دلیل احتمال ایجاد چنین مواردی، پیشنهاد شد که موضوع فرزندخواندگی کودک به نحوی در شناسنامه منعکس شود. در حالی که قید فرزندخواندگی در شناسنامه برخلاف مصلحت کودک است. زیرا ممکن است کودک از هویت واقعی خود بی اطلاع بوده یا پدر و مادر خوانده او تمایلی به آگاهی کودک از هویت واقعی خود، نداشته باشند. زیرا ممکن است این موضوع موجب شود کودک در مدرسه یا سایر اماکن در معرض تحقیر، آسیب، آزار، تمسخر و استهزا قرار گیرد.

وضع کودکان متولدشده از پدران و مادران خارجی

این کارشناس قضایی در خصوص کودکان بی هویت متولدشده از پدران و مادران غیرایرانی نیز اظهار کرد: برای اتباع بیگانه به خصوص افغان ها وعراقی ها، کارت آمایش مرحله نهم صادر می شود که در مواردی کودکان متولدشده از این افراد، به دلیل سهل انگاری والدین خود، این کارت را دریافت نمی کنند. این اهتمام نداشتن به دریافت کارت آمایش مرحله نهم ـ به ویژه درباره افغان ها ـ که در کشور آنان سازمان ثبت احوال وجود ندارد و به همین دلیل تمایل چندانی به بوروکراسی اداری ندارند، بیشتر دیده می شود. در نتیجه این موضوع کودکان اتباع بیگانه، بی هویت می شوند.

وی ادامه داد: در مواردی نیز مرد تبعه بیگانه کارت آمایش خود را دریافت کرده است، اما کارت آمایش همسر و فرزندانش را دریافت نمی کند. چنین فردی ممکن است خانواده اش را ترک کند یا در بسیاری از موارد، از کشور خارج و به کشوری دیگر برود. در نتیجه این اقدام یک زن و چند کودک تبعه خارجی بدون هویت می مانند.

کاظمی اضافه کرد: در بسیاری از مواقع همسر تبعه خارجی که نمی تواند رابطه زوجیت خود را اثبات کند، کودکان را رها می کند و آنان به کودکانی بی هویت تبدیل می شوند.

کودکان ناشی از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی

به گفته وی، دسته دیگری از کودکان بی هویت، ناشی از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی هستند که این کودکان همواره وضع نابسامانی داشته اند.

این حقوقدان ادامه داد: در سابق بند 4 ماده 976 قانون مدنی، عنوان می کرد کسانی که در ایران از پدر و مادر خارجی به وجود آمده اند که یکی از آنان در ایران متولد شده، تبعه ایران محسوب می شوند.

وی اضافه کرد: پیش از این قضات، کودکان ناشی از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی را با یک قیاس اولویت، ایرانی محسوب و این طور استدلال می کردند که وقتی فرزند متولدشده از پدر و مادری خارجی که یکی از آنان در ایران متولد شده، ایرانی به شمار می رود، با قیاس اولویت باید کودکی را که مادر ایرانی دارد نیز ایرانی محسوب کنیم.

کاظمی گفت: اما از چند سال پیش، ماده واحده تعیین تکلیف تابعیت کودکان ناشی از ازدواج زنان ایرانی با اتباع خارجی به تصویب رسید که هدف اولیه آن اصلاح وضعیت این کودکان بود. در حالی که تغییراتی که در مسیر تصویب این قانون صورت گرفت، نه تنها به نفع این کودکان نبود، بلکه به ضررشان تمام شد.

وی اظهار کرد: در این قانون به صراحت اعلام شد که کودکان ناشی از ازدواج زنان ایرانی با اتباع خارجی، اتباع بیگانه محسوب می شوند مگر اینکه پس از 18 سالگی با وجود شرایطی از قبیل نداشتن سوءپیشینه امنیتی، درخواست کسب تابعیت کنند.

این کارشناس قضایی همچنین عنوان کرد: مجددا حدود 2 سال پیش طرحی اصلاحی با عنوان طرح اصلاح قانون تعیین تکلیف تابعیت کودکان ناشی از ازدواج زنان ایرانی با اتباع خارجی به مجلس رفت که در آن پیشنهاد شده بود که این کودکان، ایرانی محسوب شوند. اما وزارت کشور با این پیشنهاد مخالفت و علت آن را دلایل امنیتی عنوان کرد.

وی با بیان اینکه بارها در مجامع مختلف بر مظلومیت این کودکان تاکید کرده ایم گفت: طراحان این طرح تبصره ای به این قانون اضافه و عنوان کردند که اگر کودکان ناشی از ازدواج زنان ایرانی با اتباع خارجی، ایرانی محسوب نمی شوند، حداقل تا 18 سالگی از یارانه، امکانات تحصیل، شناسنامه و هویت برخوردار شوند.

کاظمی گفت: این تبصره به شورای نگهبان رفت اما این شورا به آن ایراد گرفت و اعلام کرد که هزینه های مربوط به این تبصره پیش بینی نشده است و به همین دلیل دولت باید در این زمینه نظر بدهد.

وی ادامه داد: این طرح به دولت دهم فرستاده شد تا دولت نظر خود را درباره این کودکان اعلام کند. اما متاسفانه تاکنون هیچ نظری در این خصوص به صورت مکتوب اعلام نشده است و این کودکان همچنان بلاتکلیف و به عنوان یکی از معضلات حقوقی و اجتماعی جامعه محسوب می شوند. این کارشناس قضایی با بیان اینکه تنها گناه این کودکان این است که مادر ایرانی و پدر خارجی دارند، خاطرنشان کرد: این کودکان بی هویت نه تنها فاقد شناسنامه هستند بلکه از یارانه و بسیاری امکانات دیگر نیز محرومند و حتی اقامتشان در ایران جرم محسوب می شود و به دلیل این موضوع مجازات می شوند.

جام جم

- رئیس جمهور در نشست با رقبای انتخاباتی: مناظره​ها شور انتخاباتی را رقم زد
- 20 میلیون لیتر سوخت روزانه قاچاق می شود
- سیدجلال حسینی : مهار مسی شانس زندگی من است
- شگرد تازه کلاهبرداران برای سرقت از حساب​های بانکی

خراسان

- روحانی: برای رونق اقتصاد با وجود تحریم برنامه ریزی کرده ایم
- 7 رقیب انتخاباتی پای میز همدلی
- نوسازی بافت فرسوده مشهد فقط 5 درصد در 8 سال
- شرایط جدید خرید و فروش مسکن مهر ابلاغ شد

کیهان

- رئیس ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز: 20 میلیون لیتر سوخت روزانه از کشور خارج می شود
- هلاکت 49 نظامی ارتش نارنجی در سرنگونی هواپیمای ترابری اوکراین
- تروریست های اجاره ای در محاصره آتش سنگین ارتش و مردم عراق بر سر داعش
- ظریف در اجلاس برگدورف تهران: غرب توهم را کنار نگذارد سانتریفیوژها چند برابر می شود

سیاست روز

- رئیس جمهور در نشست خبری: موضوع هسته ای بخش کوچکی از برنامه بزرگ دولت است
- سخنی با رئیس جمهور محترم کشورمان؛ سکوت در برابر مظلومیت نظام جایز نیست
- رسانه ای غرب برای کتمان حقایق عراق
- رقابتی که تمام شد و رفاقتی که ماند

وطن امروز

- تکصدایی
- عراق برای مبارزه با تروریست های داعش به پا خاست مالکی: کوتاه نخواهیم آمد
- اظهارنظر و پیش بینی 50 هنرمند درباره بازی های تیم ملی ایران در جام جهانی 2014 باید تریلی جلوی دروازه بگذاریم!
- بازگشت شاخص کل بازار سرمایه به کانال 73 هزار واحد فشار بورس باز هم افتاد!

حمایت

- لبیک مردم عراق به اعلام جهاد علیه تروریست ها
- روحانی در نشست با خبرنگاران: مذاکرات به نتیجه نرسد فاجعه بزرگی اتفاق نیفتاده است
- معضلات پیش روی کودکان بدون شناسنامه

مردم سالاری

- رییس جمهور در کنفرانس خبری مطرح کرد: پیام انتخابات 24 خرداد «نه» به افراطیون داخل و خارج
- رئیس مجلس شورای اسلامی: تکفیری ها آبروی مسلمانان را برده اند
- روحانی بعد از نشست با رقبای انتخاباتی سال 92: امروز همه ما هدف واحدی را دنبال می کنیم
- مجید انصاری: عده ای سعی می کنند دل مردم را خالی کنند

شرق

- رییس جمهوری مطرح کرد احتمال بررسی همکاری ایران با آمریکا علیه «داعش»
- رییس کمیسیون اقتصاد کلان مجمع تشخیص مصلحت نظام خبر داد مطالبات بانکی، 100هزارمیلیاردتومان
- نیکی کریمی، رییس هیات داوران جشنواره «ادینبورو»: جشنواره ها برایم «الف» و «ب» ندارند

فرهیختگان

- حسن روحانی در نشست مطبوعاتی: بر اساس خواب شبانه تصمیم نمی گیریم
- آیت الله هاشمی رفسنجانی در دیدار فعالان دانشجویی و سیاسی: پرهیز از نزاع سیاسی شرط عقل و منطق است
- اسلوبودان کواچ در پاسخ به سوال فرهیختگان: اشتباهات را اصلاح می کنیم
- وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در گفت وگو با فرهیختگان: خدمات پرستاری را ارتقا می دهیم

اعتماد

- ضیافتی پس از یک سال همه رقبا و یک رییس جمهور
- هشدار رییس جمهور به تخریب کنندگان درباره پیامد تداوم کارشکنی ها: نهادهای ملی اپوزیسیون دولت نباشند
- کسی زیر بار تخلف ورمی کمپوست نمی رود برگه دیگری از فساد چندهزار میلیارد تومانی در دولت قبل

ابتکار

- گزارش یک سال اعتدال
- آیت الله هاشمی رفسنجانی: عقل سلیم به فکر فیلترینگ نیست
- مجلس دهم؛ خوان اول بازگشت احمدی نژاد
- پاسخ صاحبان مشاغل سخت به سئوال ابتکار؛ با این «آب باریکه» چگونه می توان زندگی کرد؟

دنیای اقتصاد

- قدرت خرید بعد از خرداد 92
- شاخص کل بازار در نقطه حمایتی قرار گرفت عقبگرد بورس به آبان 92
- نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری 92 میهمان رئیس جمهور شدند ضیـافت رقبـا
- حذف مانع آخراز فروش مسکن مهر