برگزیده سرمقاله‌های روزنامه‌های صبح دوشنبه

روزنامه‌های صبح امروز ایران در سرمقاله‌های خود به مهمترین مسائل روز کشور و جهان پرداخته‌اند از جمله تعهد به سیاست ارزی مشخص، گفتنی‌های ناگفته، نشستی نه چندان دوستانه و...که برخی از آنها در زیر می‌آید.

کد خبر: ۵۷۵۹۲

تاریخ: ۱۹ خرداد ۱۳۹۳ - ۱۱:۰۷

کیهان: «گفتنی های ناگفته!»

«گفتنی های ناگفته!» عنوان یادداشت روز کیهان به قلم حسین شریعتمداری است که در آن می خوانید:

شاید این سخن که در پی آنیم، جسارت آمیز تلقی شود و چه می دانیم؟ بعید نیست بر ما خرده بگیرند و عذرمان را هم نپذیرند که چرا آنچه را حضرت آقا «ناگفته» می پسندیدند، نوشتنی کرده اید؟! شاید، حق با آنها باشد. اما، این سوی ماجرا نیز، بدون «حق» و «سهم» نیست. به یاد آورید آن روز را که جماعت در دیدار امام راحلمان(ره) از ژرفای دل فریاد می زدند «توطئه چپ و راست، کوبنده اش روح الله است» و حضرت امام، ابرو درهم کشیده و فرمودند؛ «صبر کنید! نگه دارید! کوبنده اش شما مردم بودید». پاسخ به جایی بود و از امام بزرگوارمان که تابلوی تمام نمای تواضع بود، غیر از آن، انتظاری نبود. اما، چه کسی و با کدام عقل سلیم و نگاه واقع بینانه ای می توانست بپذیرد که کوبنده توطئه های شرق و غرب و چپ و راست، حضرت روح الله نبوده است؟... و جماعت با آن که دلهاشان از عشق امام لبریز بود و همه جا از او به یک اشاره بود و از امت، «به سر دویدن»... باز هم فریاد برآوردند که؛ «توطئه چپ و راست، کوبنده اش روح الله است»... هم امام حق داشت و هم، حق با مردم بود.

و اما، آن سخن مورد اشاره این که؛ بیانات حکیمانه و شورانگیز رهبرمعظم انقلاب در بیست و پنجمین سالگرد رحلت حضرت امام، آنجا که عبور مقتدرانه انقلاب اسلامی از عقبه های سخت و نفس گیر طی 35 سال گذشته و دستاوردهای عظیم و بی بدیل آن را برمی شمردند، ناتمام رها شده بود و حضرت ایشان، بخش تعیین کننده و سرنوشت سازی از تاریخ 35 ساله انقلاب را «ناگفته» وانهاده و بدون کمترین اشاره از کنار این قطعه تاریخ ساز عبور کرده بودند و آن، نقش حیات آفرین و سرنوشت ساز رهبری خود ایشان طی 25 سال گذشته بود.

نقشی که با جرأت می توان گفت اگر تاریخ 25 ساله بعد از رحلت حضرت امام، از آن خالی بود، امروز از انقلاب اسلامی و نظام برخاسته از آن کمترین خبر و اثری نبود.

شرح این ماجرا اگرچه به درازا می کشد و حتی فهرست فرازهای آن نیز از محدوده بضاعت نگارنده و این نوشته محدود بیرون است ولی از آن میان به چند نکته و نمونه اشاره ای گذرا می کنیم و می گذریم؛

1- فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی که امام راحلمان از قبل پیش بینی فرموده بود، در فاصله کوتاهی بعد از رحلت آن بزرگوار اتفاق افتاد و آمریکا که عرصه را از رقیب ابرقدرت قبلی خالی می دید، خیال کدخدایی جهان را در سر می پروراند و تقریبا همه کشورها غیر از ایران اسلامی، آماده پذیرش مدیریت جهانی این کدخدای خودخوانده بودند. همان روزها، کم نبودند تحلیل گران و نظریه پردازان بین المللی و برخی از خودباخته های داخلی که کار جمهوری اسلامی ایران را تمام شده تلقی می کردند و نسخه بازگشت از راه طی شده را می پیچیدند و اینکه؛ آمریکا قدرتمند تر از دوران امام است و ایستادگی در مقابل آن نمی تواند عاقلانه باشد! به تحلیل ها و تفسیرها و پیغام و پسغام های خارجی و داخلی آن روزها مراجعه کنید. همه از عقبه سخت و نفس گیری که پیش روی بود، خبر می دادند. اما، رهبر معظم انقلاب با هوشمندی، عرصه را رصد و مدیریت می کرد. ایشان برخلاف توصیه های بیرونی و نظریه پردازی وادادگان داخلی، نه فقط شرایط را نامطلوب ارزیابی نمی فرمود، بلکه از آن با عنوان فرصتی استثنایی برای گسترش آموزه های انقلاب و جا به جایی قدرت به نفع جمهوری اسلامی ایران یاد می کرد و بر این عهد و باور بود که اسلام و گزاره های ضداستکباری آن برای رویکرد ملت های بازگشته و سرخورده از اردوگاه مارکسیسم، جاذبه بیشتری دارد. و چنین بود که ایران اسلامی از جایگاه کشوری که به زعم بسیاری آماده بلعیده شدن از سوی آمریکا بود به رقیب این ابرقدرت تبدیل شد تا آنجا که دکترین پایان تاریخ «فرانتش فوکویاما» که در آن قدرت بلامنازع آمریکا بر جهان پیش بینی شده بود، رنگ باخت و «اولیوت کوهن» از پیدایش قطب قدرتمند اسلام در مقابل قطب قدرت غرب خبر داد که ایران اسلامی پرچمدار آن است.

2- پس از امام(ره)، سه گروه قاسطین و ناکثین و مارقین که بعد از رحلت رسول خدا(ص) سر برآورده و برای حاکمیت اسلام مزاحمت ایجاد کرده بودند، در پوشش و ظاهری متفاوت اما هویتی مشابه قد علم کردند. کسانی که حق را می شناختند ولی شیفته دنیا بودند و در دوران حضرت امام(ره) جرأت ابراز وجود نداشتند. جریان دیگری که با انقلاب همراه بودند اما در میانه راه به چرب و شیرین دنیا آلوده شدند و پیمان شکسته و عملا به خدمت گروه اول درآمدند و گروهی هر چند اندک که در پی خیانت سران خود، در میدان دشمن به بازی پرداختند و... هر یک از این سه جریان، ساز مخالف و به ظاهر متفاوتی علیه خط مبارک امام کوک کرده بودند و بسیاری از دلسوختگان بیم آن داشتند که مردم و نظام در چنبره فریب آنان گرفتار شوند. این نگرانی چندان هم بی جا نبود. اما نظام اسلامی با رهبری الهی حضرت آقا از این مهلکه نیز به سلامت و با سربلندی عبور کرد.

3- بعد از واقعه 11 سپتامبر و پس از آن که رئیس جمهور شارلاتان آمریکا انگشت اتهام را به سوی کشورمان دراز کرد و از جمهوری اسلامی ایران با عنوان یکی از سه محور شرارت جهان یاد کرد! برخی از ساده لوحان و شماری از فرصت طلبان و خودباختگان، شرایط را بحرانی ارزیابی کردند و نسخه کنار آمدن با شیطان بزرگ را پیچیدند تا به زعم خود، از خشم آمریکا و متحدانش در امان باشیم! رهبر اما چون کوهی استوار ایستاده بود و موج برخاسته از این واقعه آمریکا یا اسرائیل- و یا آمریکا و اسرائیل - ساخته را فروکش کردنی ارزیابی کرد و نه فقط در آرمان های امام و انقلاب کمترین تخفیفی نداد بلکه بیشتر از پیش بر آن اصرار ورزید و...

4- هنگامی که آمریکا و متحدانش برای حمله نظامی به افغانستان در پوشش مبارزه با تروریسم و مقابله با طالبان آماده شده بودند، برخی از مدعیان اصلاحات که بعدها معلوم شد از آن سوی مرزها تحریک شده اند، در پوشش خیرخواهی! پیشنهاد ائتلاف با طالبان برای مقابله با آمریکا را پیش کشیدند و چنان در این شیپور فریب دمیدند که گویی مخالفت با پیشنهاد آنان به منزله بی توجهی به منافع ملی و مصالح نظام است! و اگر هوشمندی و درایت برخاسته از نگاه مومنانه و خداجویانه رهبرمعظم انقلاب نبود، به یقین، امروز، از نظام اسلامی و انقلاب و استقلال و عزت و آزادی مردم این مرز و بوم نام و نشانی باقی نمانده بود.

5- در اسفندماه 81- مارس 2003 - که آمریکا بعد از اشغال افغانستان برای حمله نظامی به عراق آماده می شد، باز هم، جماعتی از مدعیان اصلاحات با این بهانه که صدام، شخصیتی نظیر «خالد بن ولید» است نسخه ائتلاف با صدام برای مقابله با آمریکا را پیچیدند! انگار نه انگار که از کمترین شعور سیاسی و یا درک دینی و اسلامی برخوردارند. همکاری با عامل دست نشانده آمریکایی ها و قاتل صدها هزار از مردم مظلوم این مرز و بوم برای مقابله با آمریکا؟!... این پیشنهاد احمقانه و پر سر و صدا نیز با درایت حضرت آقا به دیوار بی اعتنایی کوبیده شد. و نهایتا کار به جایی رسید که بعد از خروج اجباری نظامیان آمریکایی از عراق و برپایی حاکمیت همسو با ایران در آن کشور اسلامی، سعودالفیصل وزیر خارجه آل سعود با عصبانیت خطاب به آمریکایی ها گفت؛ عراق را در سینی طلا تحویل ایران داده اید.

6- فتنه آمریکایی- اسرائیلی 88 از آن روی که آمریکا، اروپا، صهیونیست ها و تقریبا همه کشورها و احزاب و گروه ها و جمعیت های مخالف و معاند ایران اسلامی در آن حضور آشکار داشتند به جنگ احزاب در صدر اسلام - البته با ابعاد بسیار گسترده تر - شبیه بود، این فتنه با هدف رسما اعلام شده براندازی جمهوری اسلامی ایران تدارک دیده شده و به صحنه آمده بود. دشمن به اندازه ای از نتیجه این فتنه اطمینان داشت که پیشاپیش پیروزی خود و سرنگونی نظام اسلامی ایران را اعلام کرده بود تا آنجا که سران وطن فروش فتنه پرده نفاق را کنار زده و از ارتکاب بی شرمانه ترین جنایات نیز ابا و امتناعی نداشتند.

و اما، چه کسی می تواند در این واقعیت کمترین تردیدی داشته باشد، که آن فتنه بزرگ و بی نظیر در تاریخ این مرز و بوم، با درایت و رهبری الهی حضرت آقا شکست خورد و به ناکامی مفتضحانه فتنه گران و مدیران بیرونی آنها انجامید؟!

7- پیشرفت های عظیم علمی و تکنولوژیک، بیداری اسلامی در منطقه، مقاومت مثال زدنی و بی نظیر جمهوری اسلامی ایران در مقابل باج خواهی ها و زورگویی های دشمنان بیرونی و توطئه های پی در پی دنباله های داخلی آنها و... همه و همه مدیون درایت و هدایت پیامبرگونه رهبر معظم انقلاب است. نیست؟! باید توجه داشت و تجربه نیز به وضوح نشان داده است که هر یک از دسیسه های یاد شده به تنهایی می توانست کشوری قدرتمند را به زانو درآورده و سرنگون کند... و این قصه سر دراز دارد.
اکنون، آیا شما نیز با ما همصدا نیستید که حضرت آقا در تشریح تاریخ 35 ساله انقلاب اسلامی قطعه و فصل سرنوشت سازی از آن را ناگفته رها کرده اند؟

سیاست روز: «نشستی نه چندان دوستانه»

«نشستی نه چندان دوستانه» عنوان سرمقاله امروز روزنامه سیاست روز به قلم قاسم غفوری است که در آن می خوانید:

واتیکان دیروز برگزار کننده نشستی قابل تامل بود که شاید بتوان گفت که مشابه آن در سال های اخیر برگزار نشده بود. ابومازن رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین و شیمون پرز رئیس رژیم صهیونیستی در واتیکان با یکدیگر دیدار کردند. این دیدار در حالی برگزار شد که میزبانی آن را پاپ فرانسیس رهبر کاتولیک های جهان و با محوریت آغاز مذاکرات سازش تشکیل می داد.

منابع خبری اعلام کردند پاپ در این اقدام نمادین قصد دارد نشان دهد که سه دین توحیدی مسیح، اسلام و یهود ریشه های مشترکی دارند و باید به همراه یکدیگر برای دستیابی به صلح تلاش کنند.

قرار است شیمون پرز و محمود عباس به طور جداگانه به رم سفر و هرکدام جداگانه با پاپ دیدار کنند. سپس هر سه نفر با یکدیگر برای صلح دعا خواهند کرد.

واتیکان در حالی نقش میانجی را برای به اصطلاح احیای مذاکرات سازش عهده دار شده که در باب مذاکرات و این میانجی گری ابهاماتی مطرح است.

نخست آنکه به اذعان بسیاری از خاخام ها و اندیشمندان یهودی، رژیم صهیونیستی نمادی از یهودیت نبوده بلکه برگرفته از جنایت کارانی است که دین الهی یهود را قربانی منافع خود ساخته اند و هیچ نمادی از دین در آنها وجود ندارد لذا اقدام پاپ مبنی بر نمایش ریشه های مشترک اسلام، مسیحیت و یهود با دعوت از پرز رئیس صهیونیست ها که در کارنامه خود جنایت های بسیاری را ثبت کرده اقدامی غیر قابل پذیرش و حتی اهانتی به تمام پیروان ادیان الهی است؛ چرا که وی یک جنایت کار جهانی است که باید در مجامع جهانی محاکمه گردد نه آنکه به عنوان نمادی از صلح دوستی یهودیان به واتیکان دعوت گردد.

دوم آنکه از دلایل ناکامی مذاکرات سازش را عدم بی طرفی واسطه ها تشکیل می دهد چنانکه یک جانبه گرایی آمریکا در حمایت از صهیونیست ها محور اصلی ناکامی مذاکرات گذشته بوده است. هر چند که پاپ با نیت برقراری صلح این میزبانی را پذیرفته اما عملکردهای وی در سفر به اراضی اشغالی اصل بی طرفی وی را زیر سوال برده است. وی در این سفر نه تنها به مسائل مهم فلسطین نظیر اشغال قدس، مسئله اسرای فلسطینی در بند صهیونیست ها، محاصره غزه و حتی شهرک سازی نپرداخت بلکه بوسه وی بر دستان سران صهیونیست ها و دیدارش از موزه به اصطلاح هولوکاست نارضایتی مسلمانان و مسیحیان جهان را رقم زد. سوم آنکه شرایط جاری در فلسطین هیچ تغییری نکرده است که مذاکرات میان تشکیلات خودگردان و صهیونیست ها برگزار گردد.

صهیونیست ها همچنان به شهرک سازی و آواره کردن فلسطینی ها ادامه می دهند در حالی که در حملات روزانه صهیونیست ها چندین نفر بازداشت و حتی به شهادت می رسند. اقدامات صهیونیست ها برای نابودی اماکن مقدسه مسلمانان و مسیحیان نیز همچنان ادامه دارد.

با توجه به این شرایط می توان گفت که میانجی گری واتیکان برای به اصطلاح صلح منطقه امری ابهام برانگیز است. میزبانی که بیشتر یک ژست سیاسی می نماید تا اقدامی برای برقراری صلح.

ابتکار: «فیضیه یا انگلیس؛ مسأله این است!»

«فیضیه یا انگلیس؛ مسأله این است!» سرمقاله روزنامه ابتکار به قلم هجیر تشکری است که در آن می خوانید:

«روحانیت عوام زده ما... آنگاه که مسئله اجتماعی می خواهد بیان کند....طوری نسبت به این مسائل اظهارنظر می کند که با کمال تأسف علامت تأخر و منسوخیت اسلام به شمار می رود و وسیله به دست دشمنان اسلام می دهد.» شهید مرتضی مطهری

در تاریخِ متأخر ایران «شریعتی» از معدود کسانی است که با صراحت از «اسلام منهای آخوند» سخن رانده است. از همین رو او را از «منهاییون» می دانند. در مقابل، «مطهری» تز یاد شده را با صداقت، استعماری می دانست. واقعیتِ امروز جامعه امّا چیز دیگری است. نه اسلامِ منهای روحانیت امکانِ تحقق یافت، نه لزوماً تز شریعتی را می توان استعماری خواند.

امروزه نیز آنگونه که شریعتی پیش بینی می کرد اسلامِ قم و مشهد تغییر کرده و آن اسلامِ پیشین نیست. اگر چه شاید در این فقره مشکله تاریخی به بیان مطهری «نحوه ارتزاق روحانیون» باشد، امّا در میان این صنفِ تأثیرگذار و غیر قابل انکار، آبشخورهای فکری متفاوت، نتایج و پیامدهای مختلف می آفرینند. «اختلاف...از نظرگاه» بر می خیزد و موضوع به خوانشها و قرائتهای گوناگون از دین قابل ارجاع است.

دست کم در صدساله اخیر جدال دو گروه از روحانیت دیدنی بود، سنگوارگی و ذهنیتِ متصلبِ تاریخی وجه بارز و غالبِ طیفی از روحانیون بوده است و در مقابل، گشاده رویی، آزادگی و استقبال از دست آوردهای جهان جدید، شاخصِ شناخت طیفی دیگر.

نزاعِ مشروطه خواهی و مشروعه خواهی یکی از نمونه های عمده این دوآلیته است. در انقلابِ مشروطه گلوله ی مشروعه خواهان سینه «شیخ مهدی نوری» را شکافت تا پسر، شهیدِ مشروطه خواه نامیده شود؛ و طنابِ دارِ مشروطه خواهان بر گردنِ پدرش «شیخ فضل الله نوری» رفت تا پدر، «شیخ شهید» مشروعه خواه لقب گیرد. به راستی چه کسی راه را درست می رفت؟ پدر یا پسر؟!

نزاعِ تفاسیرِ آقایان روحانی – مصباح به رغمِ دخالتِ سایر مسائل، پدیده ای است طبیعی و بدیهی. کما اینکه دعوا بر سر بهشت و جهنم نیز از دو نوع مواجهه (هر دو هم دلسوزانه) با سعادت و شقاوتِ مردم حکایت می کند. دیدگاهی که مردم را پیش و بیش از خودِ آنان دوست دارد، و دیدگاهی که امرِ مردم را به خودِ مردم وا می نهد.

واقعیت آن است که آنچه مسأله زا و غیر عادی است مارپیچ بازی و چرخشهای غریبِ برخی از طرفینِ این تفاسیر در مقاطعِ مختلف است، نه پلورالیسمِ طبیعی و حتّا مواضعِ غیرطبیعی برخی از طرفین.

به عنوان مثال «آیت الله مصباح» روزگاری نه چندان دور اطاعت از رئیس جمهور (احمدی نژاد) را اطاعت از خدا می دانست، و امروز با ادبیاتی دونِ شأنِ طرفین، رئیس جمهور را در زمره ی «برخی افراد عمامه به سر... دارای مسؤولیت» معرفی می کند، و او را اینگونه مورد «لطف به انواع عتاب آلوده» قرار می دهد: «...مگر تو دینت را از کجا گرفته ای؟» آیا رواست کسی در سطحِ ایشان، رئیس جمهور قانونی این کشور را که تا دیروز اطاعتش را اطاعت از خدا می دانست «تو» خطاب کند و با نگاهی عاقل اندر سفیه از او بپرسد که «دینت را از کجا گرفته ای؟» آیا این پرسش خداگونه یا قیم مأبانه نیست؟! آیا این نوع رویارویی به ربودنِ دلها به سوی اسلام می انجامد یا رماندن از آن؟! آیت الله مصباح پیش از این نیز از مریدان خود می خواست برای پیروزی احمدی نژاد «روزه» بگیرند و ادعا می کرد «در اهواز کسی خواب دیده که امام زمان (عج) فرموده اند به آقای احمدی نژاد رأی دهید» و او را «ذخیره خداوند برای امروز» می نامید. «توفیق شکر نعمت احمدی نژاد» را از خدا می خواست و انتخاب او را «مشحون به کرامات و معجزات» و «دمیدنِ نفخه الهی در جامعه ی ما» تفسیر می کرد. حضرتِ ایشان برآن بود که «پرتو نور» مشمولِ آقای احمدی نژاد شده است؛ همان پرتویی که امروز چشم رضا و مرحمت بر چهره روحانی باز نمی کند! بگذریم که چندی پیش ایشان از «نجات» احمدی نژاد سخن راند و او را دیوانه خواند! («هیچ آدم عاقلی چنین کارهایی نمی کند، مگر آنکه اختیار از او سلب شده باشد.»)

اگر از حق نگذریم، به حکمِ منطق، آیت الله مصباح را می بایست از مسببینِ معنوی وضع موجود دانست. ایشان به عنوانِ پدر معنوی دولتی که به هفتاد زبانِ زنده دنیا و با بیست دهان همه چیز حتّا دین مردم را به سخره می گرفت، مسؤول است. بر این مبنا، امروز وی نه در مقام پرسشگری از منبعِ اخذِ دینِ «روحانی»، که در مقامِ مخترع و مبلغِ احمدی نژاد نسبت به حمایتهای محیرالعقولِ خود از آن مرد رفته و نابسامانیهای موجود، در محضرِ خدا و در برابرِ مردم می بایست پاسخگو باشد زیرا میانِ «برنامه» احمدی نژاد و «حکم» ایشان ربط وثیق و وسیعی وجود داشت. تاریخ گریبانِ ما را خواهد گرفت. این فرار به جلو و فرافکنی البته که ناپذیرفتنی است.

اینک و با نیم نگاهی به این تجربه های تلخ، باید پرسید کدام روحانی می تواند مصباحِ توسعه ی ایران باشد و ما را به امیدِ ساحل از «بیمِ موج» برهاند؟ و به راستی چه دردی بر جانِ مطهری سنگینی می کرد که آن قربانی خشک اندیشی، از «عوام زدگی بالاتر از سیل زدگی، زلزله زدگی، و مار و عقرب زدگی» روحانیت انتقاد می کرد و آن را «یک درخت آفت زده» می نامید؟ درختی که به زعمِ ایشان «باید با آفتهایش مبارزه کرد.» یحتمل آن شهیدِ وارسته در این تحلیلِ دردمندانه، فقط گروهِ خاصی از روحانیون را مد نظر داشت. همان گروهی که بدانها «روحانیت وابسته» می گفت.

خراسان: «دستور کار مذاکرات رفع تحریم ها یا اجرای تعهدات»

«دستور کار مذاکرات رفع تحریم ها یا اجرای تعهدات» عنوان یادداشت روز روزنامه خراسان به قلم امیرحسین یزدان پناه است که در آن می خوانید:

مانع اصلی بر سر شکل گیری توافق جامع هسته ای چیست؟ پاسخ قطعی این سوال را فقط دیپلمات هایی می دانند که در مذاکرات هسته ای ایران و 1+5 حضور دارند و درحالی که تنها 42 روز تاپایان مهلت 6 ماهه توافق ژنو باقی مانده پیچیدگی موانع اصلی و اختلافات دوطرف کار را از مذاکرات چند جانبه به دیدارهای 2 جانبه این دیپلمات ها رسانده تا شاید پیش از 30 تیر توافق جامع هسته ای نیز به سرانجام برسد.

موانع و اختلاف هایی که لیست آن ها شاید به چندین مورد برسد اما برخلاف برخی که ممکن است غنی سازی، موشک های بالستیک یا راکتور اراک را در کنار تحریم ها اصلی ترین چالش ها تعبیر کنند با کنار هم گذاشتن برخی وقایع و اطلاعات طی 6 ماه اخیر و به خصوص هفته ها و روزهای گذشته، می توان تحریم ها و «لغو» آن ها از سوی آمریکا و به بیان دیگر متعهد ماندن این کشور به توافق ژنو برای لغو تحریم ها را اصلی ترین چالش مذاکرات دانست.

جایی که آمریکا همانگونه که تاکنون نشان داده و بر آن تصریح نیز کرده است، به تحریم ها به عنوان ابزار جدی برای فشار به ایران نگاه می کند و تاکنون عملکرد این کشور نشان داده که لغو تحریم ها در دستور کار این کشور نیست. به موارد زیر دقت کنید:

1- براساس توافق ژنو در مقابل «توقف» غنی سازی 20 درصدی ایران، تحریم ها علیه ایران متوقف نشد و بلکه بخش هایی از آن تعلیق شد و بیشتر از آن چه تعلیق شد آمریکا و اتحادیه اروپا متعهد شدند که تحریم های بیشتر علیه ایران وضع نکنند نه این که تحریم هایی را به طور کامل متوقف کنند. حتی درباره بازگشت 2/4 میلیارد دلار درآمدهای بلوکه شده ایران که منابع خبری آن را حدود 4 درصد کل دارایی های مسدود شده ایران می دانند هنوز ابهام هایی وجود دارد و مشخص نیست بالاخره این پول ها قابل برداشت و هزینه کردن هست یا نه. به بیان دیگر سازوکارهای تحریم با قوت علیه ایران فعال است.

2- همین ابهام ها نشان دهنده ساختار پیچیده ای است که آمریکا برای تحریم سیستم های بانکی علیه ایران طراحی و اجرا کرده است. از سوی دیگر حساسیت وزارت خزانه داری آمریکا درباره تحریم های اعمال شده و مراقبت های حقوقی که از این تحریم ها می شود و نیز جریمه های چند میلیون و چند میلیارد دلاری که علیه بسیاری از بانک ها، اشخاص و شرکت های حتی آمریکایی و اروپایی در مدت اجرای توافق ژنو وضع و اجرا شده است نشان می دهد که آمریکا نمی خواهد به این سادگی ها «زیرِ یک خَم» حوزه تجاری و مالی ایران را رها کند چرا که برای وضع چنین سامانه ای از تحریم ها معادلات پیچیده ای را لحاظ کرده است.

3- اوباما پس از توافق ژنو بارها تاکید کرده که ساختار تحریم هایی که برایش زحمت کشیده و حتی هزینه کرده است به جای خود باقی می ماند. او سال پیش وقتی به مرکز «سابان» در موسسه بروکینگز رفته بود صراحتا گفت که «این تحریم ها به قوت خود باقی می ماند. زیرساخت تحریم ها در بخش نفت ، مالی و بانکی باقی می ماند. کاری که ما کردیم این بود که کمی شیر آب را باز کردیم .» اوباما ثابت کرده که به «دیپلماسی تحریم» درکنار فشار سیاسی به عنوان یک ابزار جدی برای رسیدن به اهداف آمریکا اعتقاد زیادی دارد حتی اگر بخواهد از این ابزار علیه یک کشور عضو دائم شورای امنیت استفاده کند. مانند آن چه در ماجرای بحران اوکراین روی داد و آمریکا روسیه را تحریم کرد ویا مانند آن چه درباره جریمه 10 میلیارد دلاری بانک «بی ان پی پاریبا»ی فرانسه رخ داد و به اعتراض و هشدارهای رسمی رئیس جمهور و وزیرخارجه این کشور منجر شد و در نهایت هم پاسخ آمریکا به فرانسه قابل تامل بود چرا که یک روز بعد شرکت هواپیمایی فوکر هلند به اتهام نقض تحریم های ایران 21 میلیون دلار جریمه شد تا آمریکا تاکید کند بابت تحریم ها ملایمتی درکار نیست. چیزی که هم برخلاف روح توافق ژنو است و هم نشان دهنده آن است که آمریکایی ها به تحریم ها دیدگاهی استراتژیک دارند و از آن در مقابل ایران استفاده کرده و باز هم استفاده خواهند کرد. شواهد نشان می دهد که مذاکرات دوجانبه امروز و فردا در ژنو برای یادآوری تعهدات آمریکا به نمایندگان این کشور است برای لغو تحریم ها در مقابل اجرای تعهدات ایران. تعهداتی که ایران آن را اجرا کرده و مهر آژانس نیز پای آن خورده است و حالا مانده آمریکا با این تعهد که در گام نهایی و توافق جامع باید تحریم ها علیه ایران را لغو کند. چیزی که لااقل شواهدی که در بالا به آن اشاره شد نشان می دهد آمریکا فعلا خیالش را ندارد تا این سوال مهم جدی تر در اذهان مطرح شود که آیا واقعا هدف آمریکا از وضع این تحریم ها برنامه هسته ای بوده است یا تغییر رویکرد های ایران؟

مردم سالاری: «دلواپسی یواشکی»

«دلواپسی یواشکی» سرمقاله روزنامه مردم سالاری به قلم علی ودایع است که در آن می خوانید:

گردهمایی رهبران متفقین در جنگ جهانی دوم که در نرماندی برگزار شد، نشان داد؛ شکاف دوران جنگ سرد سرباز کرده است.برخوردی که در سوریه ممکن بود منجر به جنگ جهانی سوم شود حادث نشد تا التهاب گسل اوکراین موجب زلزله ای شود که سونامی آن معادلات قدرت را در جامعه جهانی تحت تاثیر قرار داده است.

روسیه نقاب از چهره تزاری کرملین با متد اتحادیه جماهیرشوروی برداشته است وغربی ها را به مبارزه می طلبد. بروکسل و در راس آنها ناتو هم حرفی برای گفتن ندارند و این موضوع برای آنها بسیار دردناک است.

دغدغه های اروپایی ها محدود به روسیه نیست؛موضوعی که با نام القاعده خواب را برچشمان کاخ سفید حرام کرده بود حالا محافل امنیتی اروپایی را به شدت آشفته کرده است.آنها نگران بازگشت جهادیون سلفی هستند که در سوریه برای امارت بزرگ اسلامی تحت امر ایمن الظواهری آموزش دیده اند. هرلحظه و هر ثانیه ممکن است در یک نقطه از کشورهای قاره سبز یک انفجار مرگبار همانند 11سپتامبر نیویورک به وقوع بپیوندد.

از سوی دیگر جامعه اروپایی به شدت دچار افراط گرایی با گفتمان پوپولیستی شده است تا رویاهای اروپای واحد دچار کابوسی دردناک شود. نتایج انتخابات پارلمانی اتحادیه اروپا به خوبی نشان داد تمایلات ملی گرایانه و حتی فاشیستی از دل نزاع های سیاسی و گاف های مقامات عالی رتبه احزاب مختلف متولد شده اند. به عنوان نمونه در فرانسه مارین لوپن آرام آرام آنچنان قدرتی کسب کرده است که تا انتخابات بعدی ریاست جمهوری فرانسه حرف های زیادی برای گفتن خواهد داشت.

رهبر حزب راست افراطی فرانسه موفقیت خود را مرهون گاف های فرانسوااولاند در اقتصاد و سیاست داخلی حزب سوسیالیست این کشور است؛البته راست میانه فرانسه ونیکلا سارکوزی هم با بحث فساد مالی فضای مساعدی را فراهم کرده اند. اتفاقاتی از این دست در کشورهای دیگراروپایی نیز در حال وقوع است که غلظت آن را با میزان راهیابی کاندیداهای ملی گرا به پارلمان اروپا می توان سنجید. شبیه اتفاقاتی که بروکسل یا الیزه با آن دست به گریبان هستند در کمین پاستور تهران نشسته است!

امید می رفت با روی کارآمدن گفتمان دولت اعتدال،التهاب های سیاسی فروکش کند اما پس از برهه ای کوتاه بحث هایی تند و گزنده در جامعه سیاسی ایران پیش آمده است. ویترین رسانه های ایرانی نشان از شکل گیری صف بندی هایی از جنس بلوک شرق و غرب است و این موضوع احتمال برخوردی سهمگین را پررنگ می نماید.

ایران اسلامی در جریان التهاب سیاسی سال1388 طعم تلخ این اتفاق خطرناک را چشید و حالا بازهم گویی افراطیونی در اردوگاه چپ و راست برای منافع شخصی سعی بر بازسازی آن دارند. این در حالی است که افکار عمومی به شدت پیگیر مساله برخورد با مفاسد اقتصادی هستند که در سال های گذشته شکل گرفته اند. آشوب سیاسی فضا را برای فرار آقازاده ها و دانه درشت های مفاسد اقتصادی از نگاه دستگاه قضایی فراهم می کند.

ماجرای جین پوش های انقلابی در شبکه های اجتماعی که پاسخی بود به سخنان بنیامین نتانیاهو نشان داد از این فضا می توان چگونه از حیثیت نظام دفاع کرد. در روزهای ربوده شدن مرزبانان جمهوری اسلامی توسط گروهک جیش العدل این مردم ایران بودند که خشم خود را از شعارهای پوشالی و نفاق انگیز چند مزدور اجنبی به رخ همه کشاندند.حرکت هایی از این دست در موضوعات بیشمار اجتماعی و حتی سیاسی به نفع کشور می تواند شکل بگیرد اما برخی از دلواپسی مرگ قصد خودکشی دارند.

در این میان و درست زمانی که فضای شبکه های اجتماعی می رفت که از فیلترینگ عبور کند؛آزادی یواشکی به عنوان پیاده نظام مخالفان شبکه های اجتماعی به میدان آمدند تا به عنوان یک حرکت نابهنجارضددینی و مخالف آرمان های نظام جمهوری اسلامی سوخت نزاع بهشت و جهنم رفتن مردم را فراهم کنند.

به موازات این اتفاقات،در حاشیه مراسم ارتحال امام خمینی(ره) اتفاق ناخوشایندی با توزیع شبنامه علیه دولت صورت گرفت.نقد و حق بیان موضوعی است براساس قانون اساسی باید در مورد همه گروه های سیاسی حفظ شود اما بیان دغدغه های فرهنگی که بعضا رنگ و بوی حزبی هم دارد چه نفعی برای ملّت می تواند داشته باشد جز فراهم شدن خوراک برای رسانه های معاندی که سعی بر القای اختلاف میان مسوولین نظام دارند.

البته باید گفت که متاسفانه دولت یازدهم نیز پا در حاشیه های جانبی گذاشته است که نتیجه ای جز غفلت از مسائل و مشکلات اقتصادی ایران ندارد. در روزهای سختی که فرزندان انقلاب درحال مذاکره برای گسترش شکاف دیوارتحریم های خصمانه غرب علیه مردم ایران هستند،دو دستگی و تخریب مذاکره کنندگان همانند گل به خودی تیم مذاکره کننده را در مذاکرات با5+1 تحت فشار قرار می دهد.

درروزهایی که برخی پز آزادی های یواشکی می دهند و گروهی دیگر ژست دلواپسی گرفته اند ؛ دلواپسی یواشکی طیف های معتدل سیاسی را فارغ از جناح بندی های سیاسی می توان به خوبی حس کرد. بحث و جدل های سیاسی که با الفاظ ناخوشایند هم همراه می شود در نهان صندوق های رای انتخابات مجلس شورای اسلامی و صندلی های سبز بهارستان را نشانه رفته اند و هرچه زمان می گذرد بر تندی آنها افزوده می شود. این موضع گیری های ناخوشایند در نگاه اول موجب خدشه به نظام می شود و در نهان فضا را برای جریان انحرافی که در سودای بازگشت قدرت است را فراهم می کنند. درهمین حال موجب غفلت از سرمایه گذاری های پنهان سلفی ها در جنوب و شرق ایران اسلامی می شود.

دلواپسی یواشکی موضوعی از جنس سهم خواهی های افراد یا احزاب خاص نیست،بلکه دغدغه هایی برای نظام جمهوری اسلامی است.

دنیای اقتصاد: «تعهد به سیاست ارزی مشخص»

«تعهد به سیاست ارزی مشخص» عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم دکتر پویا جبل عاملی است که در آن می خوانید:

از منظر بسیاری از کارشناسان، بازار ارز به رغم رشد قیمتی تا کانال 3200 تومان، به دور از التهاب است. هرچند هنوز بازار در انتظار شفاف شدن وضعیت آتی درآمد های ارزی است که بسیار به مسائل بین المللی وابسته است، لیکن می توان امید داشت که بازار ارز دیگر شاهد نوسانات شدید سال های 89 تا 91 نباشد. تصمیم گیرندگان ارزی، به خوبی دریافته اند که به جای تاکید بر نرخی خاص، باید از نوسانات شدید و شوک هایی که می تواند برای اقتصاد کلان ریسک ایجاد کند، جلوگیری کرد.

تصمیم گیرندگان دریافته اند که نه به عنوان دستوردهنده قیمتی در بازار ارز بلکه باید نقش تعدیل کننده نوسانات ارزی را به عهده گیرند. هرچه زمان بگذرد و ریسک های سیاسی – اقتصادی کاهش یابد، قدرت بانک مرکزی در کنترل نوسانات بیشتر خواهد بود؛ اما به همان نسبت فشار گروه های مختلف بر نهاد پولی برای رساندن نرخ به سطوح مورد نظرشان بیشتر خواهد شد. این نکته کلیدی است که بانک مرکزی از هم اکنون سیاست های ارزی خود را به طور شفاف به فعالان اقتصادی انتقال دهد و در مقابل سیاست اعلامی برای خود تعهد ایجاد کند، آن زمان با افزایش قدرت ارزی نهاد پولی، بانک مرکزی تنها موظف به اجرای آن سیاستی است که تعهد داده و قدرت چانه زنی گروه های دیگر به شدت کاهش می یابد.

بنابراین به نظر می رسد تصمیم گیرندگان سیاست های ارزی، به جز دغدغه اصلی ثبات در زمان فعلی باید به آینده ای که در آن قدرت بیشتری دارند نیز نگاهی کنند. در آن زمان است که باز ممکن است سناریویی رقم بخورد که در آن نرخ اسمی ارز برای چند سال متوالی ثابت بماند و آن گاه با شوکی کوچک شاهد جهش قیمتی خواهیم بود. از این رو لازم است که از هم اکنون سیاست تعدیل نرخ ارز براساس تورم داخلی و خارجی به عنوان یک تعهد غیرقابل خدشه مطرح شود و آن گاه با خیالی آسوده تر می توان ثبات ارزی را مدیریت کرد.

درحالی که به نظر می رسد کشور با ثبات بیشتری در درآمد های ارزی مواجه باشد، دامی که در دوره پیش از شوک های بزرگ در دولت پیشین به وجود آمد، می تواند پهن شود؛ دامی که در آن برخی می انگارند وقتی دلار نفتی وجود دارد، نیازمند تعدیل قیمتی در ارز نیستیم. عبور با سلامت از این دام به غیر از درک سیاست گذار نیازمند آن است که سیاست گذار نه تنها گروه های مختلف را مجاب کند، بلکه به نحوی نشان دهد که راهی به جز این ندارد.

تعهد به سیاست ارزی مشخص ذکرشده، به نوعی راهنمای پیش نگر (Forward Guidance) بانک مرکزی را شکل می دهد که نقض کردن آن توسط نهاد پولی بسیار پر هزینه خواهد بود و سیاست گذار می تواند با نشان دادن این هزینه، دیگران را به پیگیری آنچه تعهد داده، مجاب کند و به این شکل ثبات ارزی در بلندمدت دست یافتنی خواهد شد.