روایتی از پسرکشی و نخبه‌کشی در دوران صفوی

مجید شفیعی از آماده شدن رمان تاریخی-فانتزی خود برای نوجوانان خبر داد. او در این کتاب به موضوع پسرکشی و در نهایت نخبه کشی در دوران صفوی پرداخته است.

کد خبر: ۵۶۵۶۰۷

تاریخ: ۱۴ دی ۱۴۰۱ - ۰۹:۵۵

این نویسنده ادبیات کودک و نوجوان درباره کتاب‌های جدید خود به ایران اکونومیست گفت: رمان فانتزی- تاریخی با نام اولیه «روح کریستالی نقاش جادویی» را برای نوجوانان آماده چاپ کرده‌ام  که شخصیت اصلی آن صفی‌ میرزا فرزند ارشد شاه‌عباس صفوی است. این کتاب مراحل پایانی قبل از نشر را می‌گذارند و به‌زودی توسط انتشارات ویژه نشر منتشر خواهد شد. وقایع رمان به زمان حمله پرتغالی‌ها به جنوب کشورمان در زمان زمامداری شاه عباس بر می‌گردد. شاه‌عباس تازه از جنگ عثمانی‌ها برگشته و سپاهیانش خسته و زخم خورده‌اند و البته باید بلافاصه به عرصه جنگ با پرتغالی‌ها که جنوب کشور را تصرف کرده‌اند وارد بشوند و در آن‌جاست که روح کریستالی یا روح صفی میرزا به داستان وارد می‌شود.

او درباره شیوه‌های هر چه جذاب کردن روایت‌های تاریخی برای نوجوانان، گفت: برای آن‌که نوجوانان جذب این‌گونه داستان‌ها شوند و از طریق داستان به روح آن زمان پی ببرند؛ باید که تمهیدات آگاهانه وخلاقانه‌تری را به کار برد و ذوق و علاقه نوجوانان را در راستای فهم حقیقت تاریخ رهنمون ساخت. به دیگر سخن، ما نویسندگان ملزم نیستیم که تاریخ را مو به مو برای مخاطبان بازگو کنیم، بلکه باید تاریخ را به ادبیات تبدیل کنیم. چه بسا حقیقت تاریخ از دل همین رمان‌ها و داستان‌ها که بیرون آمده است. من به عنوان نویسنده برداشت خودم را از تاریخ دارم که ممکن است با برداشت نویسنده دیگر از همه حیث متفاوت باشد. به دیگر معنا، نویسنده‌ خلاق همواره می‌کوشد که متنی بیافریند که سوای الزامات تاریخی و تقویمی سویه پنهان و کشف ناشده تاریخ را هم در قالب داستان به تصویر بکشد و در قالب روایتی یکه وخلاق و با تحریک ذوق و لذت نوجوان افقی جدید را پیش روی او بگشاید و او را به تفکر وادار کند.

شفیعی سپس در توضیح داستان خود بیان کرد: در این داستان صفی میرزا، صفی میرزای قصه من، یعنی مجید شفیعی است. من شخصیتی جدید آفریده‌ام جدای از آن شخصیتی که در تاریخ با آن آشنا هستیم، سوای روایتی که در «تاریخ عالم آرای عباسی» است یا «زندگی شاه عباس»، من از آن روایت‌ها بهره برده‌ام تا روایت داستانی خودم را بر بستری از تاریخ بگسترانم. صفی میرزای من عاشق هنر و ادبیات است. عاشق هنرهای مختلف از جمله نقاشی و موسیقی است اما استعدادهایش نادیده گرفته می‌شود و به سوء ظن شاه دچار شده و به سرنوشتی تلخ دچار می‌شود. البته ممکن است در واقعیت تاریخی پسر شاه‌عباس علاقه‌ای به هنر نداشته باشد اما بنا بر روح زمانه این شخصیت در داستان من س رو شکل تازه‌ای یافته است و البته خواسته‌ام به علل و ریشه‌های پسر کشی و نخبه‌کشی هم بپردازم. شاه‌عباس با سوء ظنی که دارد، از ترس قدرت گرفتن فرزندش، او را به وضعیت تحقیرآمیزی دچار می‌کند تا توان قدرتمند بودن را از او بگیرد که در نهایت به دست پدرش، شاه عباس، کشته شده و روحش به روح کریستالی تبدیل می‌شود.

این نویسنده ادامه داد: مجموعه داستان دیگری برای نوجوانان با عنوان «آوازه‌خوان طاس» در همین نشر در دست چاپ دارم که شامل ۱۰ داستان است که ۸ داستان آن برگرفته از قصه های فولکلوریک میهن‌مان و دو داستان آن برگرفته از افسانه «شنل قرمزی» و رمان «شازده کوچولو» است. از شخصیت‌های آن افسانه‌ها و قصه‌ها استفاده کرده‌ام تا داستان جدیدی را روایت کنم. این داستان‌هایی را بر بستر موقعیت‌های جدید روایت کرده‌ام. به دیگر سخن من از آن داستان‌ها و متون استفاده کرده‌ام تا روایت خود را بنا کنم. هشت داستان بازآفرینی خلاق از افسانه‌های حسن کچل، چهل‌گیس، خاله‌ سوسکه، بزبز قندی، تلخون، دختر نارنجون و دو قصه دیگر بر اساس شخصیت شازده کوچولو و شنل‌قرمزی است.

شفیعی با بیان این‌که با نگاهی به افسانه‌های کهن، قصه‌های خود را روایت کرده است، خاطرنشان کرد: ما در متن‌ها زندگی می‌کنیم، در متن‌ها سفر می‌کنیم. متن ها در هم تنیده می شوند و روایت جدیدی می‌سازند. ما را از متون گریزی نیست. ارتباطی بینامتنی بین متون کهن و داستان‌ها وافسانه‌ها وجود دارد. متن‌ها در هم سفر می‌کنند و از هم تأثیر می‌گیرند.

همچنین شفیعی مجموعه قصه هایی را هم در نشر سایه گستر زیر چاپ دارد به نام «قصه‌های شب» که مشتمل بر قصه‌های شب‌های بهار، قصه‌های شب‌های تابستان، قصه‌های شب‌های پاییز و قصه‌های شب‌های زمستان است.

او در این‌باره نیز گفت: این مجموعه متشکل از۱۲ کتاب و هر کدام مشتمل بر۳۰ قصه است برای گروه سنی کودکان. این قصه‌ها تقریبا همه نوع ژانری را شامل شده‌اند. که از آن جمله به ژانرهای: فانتزی، رئال، رئال فانتزی، اساطیری، تاریخی و... می‌توانم اشاره کنم. این قصه‌ها حوزه‌های محتوایی بسیاری را شامل می‌شوند و همچنین از شکل‌های روایی متنوعی بهره جسته‌اند. به نحوی می‌توان گفت که همه سلایق کودکان را در برمی‌گیرد.

او افزود: ۸۰ درصد موضوعات قصه‌ها خلاقه است و ۲۰ درصد آن بازآفرینی و بازنویسی حکایات کهن است. همچنین من در این مجموعه شخصیت‌های جدیدی ساخته‌ام، یا شخصیت‌های معروف افسانه‌های کهن را با شخصیت‌های جدیدو با موقعیت‌های جدید درهم آمیخته‌ام. بخش دیگری از قصه‌ها بازآفرینی خلاق از قصه‌های فولکلوریک و افسانه‌ای ماست. مانند: «ماه پیشانی»، «چهل‌گیس» و «حسن کچل» یا «شهرزاد». هم اکنون ۶ کتاب از این مجموعه منتشر شده و مابقی در هفته‌های آتی منتشر خواهد شد.

او با بیان این‌که این مجموعه در نوع خود پروژه‌ای بزرگ بوده، گفت: از سال ۱۳۹۳ شروع به نوشتن مجموعه قصه‌ها کردم. سال ۱۳۹۴ تصویرگری قصه‌ها آغاز شد. در سال ۱۳۹۷ کار نوشتن کتاب به اتمام رسید. سال ۱۳۹۸ هم تصویرگری مجموعه تمام شد. نزدیک به ۴۰ تصویرگر خلاق وصاحب سبک کار تصویرگری این مجموعه را به عهده داشتند.

او درباره بازنویسی «عاشقانه‌ها» نیز گفت: بازنویسی منظومه عاشقانه «شیرین و فرهاد» وحشی بافقی با عنوان «قصه خواندنی شیرین و فرهاد» در سال ۱۳۹۸ توسط انتشارات پیدایش به چاپ رسید. این کتاب ابتدا با عنوان «قصه‌های خواندنی شیرین و فرهاد» در انتشارات پیدایش منتشر شده بود که امسال به چاپ دوم رسیده است؛ حال همین امسال ناشر تصمیم گرفت کتاب را در شکل و شمایلی جدید در مجموعه عاشقانه ها به چاپ برساند.در واقع کتاب جدید انتشار بازنویسی بخشهای عاشقانه این منظومه است. به طور کلی تا جایی که می‌دانم منظومه شیرین وحشی بافقی برای اولین‌بار است که به نثر بازنویسی می‌شود.