نگاهی به پیشینه تک نرخی شدن ارز

اگر چه تک نرخی شدن ارز از جدی ترین اهداف پیش روی بانک مرکزی در سال جاری اعلام شد و پس از آغاز روند کاهشی نرخ ارز با روی کار آمدن دولت یازدهم،قیمت ارز اواخر سال گذشته به حدود 2900 تومان هم رسید،‌اما بازار ...

کد خبر: ۵۶۴۵۷

تاریخ: ۲۱ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۱۰:۵۶

آزاد از روزهای ابتدایی سال جدید تاکنون شاهد افزایش نرخ ارز تا حدود 3300 تومان و افزایش فاصله با ارز مبادلاتی بوده و این در حالی است که اخیرا سخنگوی دولت از کاهش نرخ ارز به 2650 تومان خبر داده است.

نگاهی به روند تغییرات نرخ ارز در اقتصاد ایران نشان می‌دهد که پس از جنگ تقریبا 12 نرخ برای ارز وجود داشته است اما با اقدامات انجام شده از سال 68، در فروردین 72 برای اولین بار ارز در اقتصاد ایران تک نرخی شد که این روند هفت ماه تداوم یافت اما با روی کار آمدن دولت جدید و در پی آن تغییر سیاست های اقتصادی نظام ارز تک نرخی حفظ نشد و مجددا شاهد بروز دو نرخ آزاد و دولتی برای ارز در اقتصاد بودیم. اما در سال 80 مجددا نرخ بازار آزاد و دولتی یکسان شد و تا سال 89 ادامه پیدا کرد تا این که در سال 89 به دلیل افزایش نرخ تورم و رشد نقدینگی باز هم فاصله بین نرخ ارز دولتی و ارز آزاد ایجاد شد به طوری که فاصله معنا دار بین نرخ ارز دولتی و آزاد موجب سوءاستفاده برخی شد و افزایش فساد در اقتصاد را رقم زد.

در پی این امر دولت دهم به دلیل افزایش شکاف قیمتی بین نرخ ارز مرجع و بازار آزاد و حضور سودجویان در این بازار و استفاده از ارز مرجع برای ورود کالاهای غیر ضروری، با هدف ساماندهی بازار ارز و کنترل نرخ دلار مرکز مبادلات ارزی را در مهر ماه سال 91 راه‌اندازی کرد و در نتیجه شاهد وجود سه نرخ برای ارز در اقتصاد کشور بودیم تا اینکه دولت پیشنهاد نظام شناور مدیریت شده برای نرخ ارز حداقل در جاهایی که حضور دارد را داد و بنا شد به کالاهای اساسی و نهاده‌های دامی و کشاورزی مابه التفاوت نرخ ارز 1226 و ارز مبادله‌ای که حدود 2500 تومان است را پرداخت کند اگرچه این امر مشکلاتی را برای واردکنندگان در پی داشت اما در نهایت منجر به حذف ارز مرجع از اقتصاد کشور شد.

دولت یازدهم نیز پس از روی کار آمدن، وعده تک نرخی شدن ارز را از نیمه دوم سال جاری داد به طوری که ولی‌الله سیف، رییس کل بانک مرکزی، اعلام کرد که تجربه را در سال 80 اما در سال‌های بعد با رفتارهای غلطی که انجام شده تمام نتایج مثبت آن از بین رفت.

وی همچنین افزود: در فرآیند اصلاح قیمت‌های نسبی، ضمن جلوگیری از بروز اختلال و نوسان در نرخ ارز در شرایط فعلی و دو نرخی بازار ارز، فراهم آوردن زمینه‌های لازم جهت اصلاح نرخ ارز - با توجه به شرایط اقتصاد کلان و روابط خارجی کشور- و گذر به نرخ ارز واحد و استقرار نظام تک نرخی ارز، از اولویتها و برنامه‌های جدی بانک مرکزی خواهد بود.

در این راستا، محمدباقر نوبخت، معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور،طی روزهای اخیر با اشاره به کاهش قیمت ارز از 4 هزار تومان به زیر سه هزار تومان، اظهار کرد که موج 10 درصدی در بازار ارز کم خواهد شد و قیمت ارز بر روی قیمت واقعی خود متوقف خواهد شد و ما به سمت یکسان سازی نرخ ارز پیش خواهیم رفت و بازار خود را در حاشیه نرخ 2 هزار و 650 تومان تنظیم خواهد کرد.

از سوی دیگر تاکید بر تک نرخی شدن ارز و کاهش آن به سطح 2 هزار و 650 تومان در شرایطی صورت می‌گیرد که چندی پیش مسعود نیلی، مشاور اقتصادی رییس جمهوری، با بیان این که اکنون در شرایطی قرار گرفته‌ایم که دو نوع ارز آزاد و مبادلاتی داریم که از دو جنس مختلف هستند، تصریح کرد:یکی ارز مبادلاتی که در قالب ارزهایی مثل یوآن چین و وون کره‌جنوبی و نتیجه صادرات نفت است و دیگری، ارز بازار آزاد که عمدتا دلار و یورو است و با توجه به این که دستیابی به ارز مبادلاتی مشکل است و با توجه به اینکه ماهیت این دو نرخ تفاوت دارد نمی‌توان گفت یکسان‌سازی را باید بین این دو قیمت انجام دهیم؛ چراکه نوع بازار آزاد کنونی با بازار آزاد دهه هفتاد تفاوت دارد و یکسان‌سازی آن نیز، شرایط متفاوتی را طلب می‌کند و تبدیل ارز حاصل از فروش نفت به ارزهای معتبر، یکی از چالش‌های اصلی دولت است.

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایسنا، وی همچنین گفته بود که گر چه قیمت دلار در بودجه 93، 2650 تومان پیش‌بینی شده اما اگر حاشیه‌ای به آن اضافه کنیم در حقیقت به قیمتی می‌رسیم که در بازار آزاد وجود دارد و این موضوع نشان می‌دهد مسیری که بودجه 93 طی می‌کند در جهت نزدیک کردن ارز دولتی به بازار ،موثر است.

به گفته او به دلیل غیر قابل تبدیل بودن ارز حاصل از صادرات نفت، یکسان سازی نرخ ارز به آن معنایی که در نظر ما است فعلا امکان‌پذیر نیست.

اما این اظهارات مسوولان اقتصادی دولت در حالی مطرح شده که نگاهی به پیشینه تک نرخی شدن ارز در کشور نشان می‌دهد که همواره نرخ ارز دولتی به نرخ ارز در بازار آزاد نزدیک شده است و باید دید که آیا دولت تدبیر و امید موفق می‌شود برای اولین بار نرخ ارز آزاد را به ارز دولتی نزدیک کند.

نگاهی به تغییرات نرخ ارز پس از دوران جنگ

سال

نرخ دلار رسمی

نرخ دلار آزاد

1368

7

120

1369

6

141

1370

6

142

1371

145

149

1372

165

180

1373

175

263

1374

175

403

1375

175

444

1376

175

478

1377

175

646

1378

175

863

1379

175

813

1380

175

792

1381

795

799

1382

828

832

1383

871

874

1384

902

904

1385

919

922

1386

928

935

1387

957

966

1388

983

1000

1389

1036

1100

1390

1050

1900

1391

1226

حدود 3400

1392

2477

حدود 3000

1393

2650

؟