برگزیده سرمقاله‌های روزنامه‌های صبح شنبه

روزنامه‌های صبح امروز ایران در سرمقاله‌های خود به مهمترین مسائل روز کشور و جهان پرداخته‌اند از جمله سرمایه‌های خارجی به ایران می‌آیند؟، او چه کاشت و ما چه برداشت کردیم؟، اولین دغدغه خانواده ها و آخرین مسئله دولت ها، با کوپن یا شناسنامه؟ و... که برخی از آنها در زیر می‌آید.

کد خبر: ۵۶۰۲۷

تاریخ: ۱۳ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۰۹:۴۹

کیهان: «با کوپن یا شناسنامه؟!»

«با کوپن یا شناسنامه؟!» عنوان یادداشت روز کیهان به قلم حسین شریعتمداری است که در آن می خوانید:

«نقد حق مردم و همه گروههاست، چه اقلیت و چه اکثریت. اما آنچه پسندیده نیست این است که با پول و بیت المال مردم کسی بخواهد دولتی را که منتخب مردم است و با رأی مردم شروع به کار کرده، به جای نقد، تخریب کند و این چیزی است که دولت نمی پسندد بنابراین ما از همه می خواهیم با شناسنامه حرف بزنند و بگویند از کجا و وابسته به کدام جناح هستند. با نام خود سخن بگویند نه با نام ملت ایران. راه ملت ایران روشن است».

مطلب فوق، بخشی از سخنان آقای روحانی رییس جمهور محترم کشورمان است که روز سه شنبه هفته گذشته در مراسم افتتاح نمایشگاه بین المللی کتاب تهران ایراد شده بود و طی چند روز اخیر با واکنش های مثبت و منفی فراوانی روبرو شده است و از آنجا که موضوع این بخش از سخنان ایشان، «انتقاد و چگونگی آن» است و این، یکی از اصلی ترین مسائل مورد بحث و مناقشه این روزها - بخوانید همه روزها - است اشاره به نکاتی درباره آن ضروری به نظر می رسد؛

1- تاکید آقای دکتر روحانی بر این نکته که منتقدان «با شناسنامه حرف بزنند» و «با نام خود سخن بگویند، نه با نام ملت» اگر چه سخن عالمانه و قابل قبولی است ولی در مواردی نیز به شدت مورد مناقشه است. با این توضیح که بسیار دیده شده افرادی از یک حزب و گروه سیاسی بی آن که به جایگاه و هویت واقعی خود اشاره کنند، نقش خودخوانده! سخنگوی ملت را بر عهده می گیرند و به گونه ای درباره مسائل جاری کشور اظهارنظر و یا انتقاد می کنند که انگار از جانب همه مردم سخن می گویند و خواسته و نظر توده های ملت را بازتاب می دهند! رییس جمهور محترم حق دارد از این افراد بخواهد «با شناسنامه حرف بزنند» و دیدگاه و نظر حزبی و گروهی خود را به حساب ملت ننویسند.

شواهد موجود اما، به وضوح نشان می دهد جناب دکتر روحانی به این فرمول که خود بر آن تأکید ورزیده اند، چندان وفادار نبوده اند، بلکه - با عرض پوزش- عملکرد ایشان در برخی از موارد با فرمول یاد شده تفاوت یکصد و هشتاد درجه ای نیز داشته است.

به عنوان مثال، فلان و فلان شخصیت سیاسی که به جرم آشکار و غیرقابل انکار وطن فروشی در فتنه آمریکایی- اسرائیلی 88 به وضوح از سوی مردم طرد شده اند، بی آن که به شناسنامه سیاسی باطل شده خود کمترین اشاره ای داشته باشند، زبان ملت را به کام می گیرند و به نمایندگی از آنان برای نظام و دولت محترم نسخه می پیچند.

بدیهی است آقای دکتر روحانی حق دارد از آنان بخواهد که «بدون شناسنامه حرف نزنند» و ابتدا برای مردم توضیح بدهند و بگویند همان کسانی هستند که با ادعای تقلب در انتخابات 88 جمهوریت نظام را به نفع مثلث آمریکا و اسرائیل و انگلیس زیر سوال کشیده و سپس با شرکت در انتخابات ریاست جمهوری یازدهم، دروغگو بودن خود را به اثبات رسانده بودند.

به مردم بگویند که یکی از آنها حداقل دو بار با جرج سوروس، سرمایه دار صهیونیست آمریکایی ملاقات پنهان داشته و بعد از این ملاقات ها بود که سوروس در مصاحبه با CNN قول داده بود «جمهوری اسلامی تا یکسال دیگر برچیده خواهد شد»! برای مردم توضیح بدهند چرا در مقابل ادعای نتانیاهو که فتنه گران را «سرمایه بزرگ اسرائیل در ایران» نامیده بود - و البته متأسفانه حق با او بود و راست می گفت - مهر سکوت بر لب زده بودند؟! چرا همصدا با دیگر سران فتنه، اهانت کنندگان به ساحت مقدس امام حسین علیه السلام در عاشورای 88 را مردمان خداجوی! نامیده بودند؟! تصویر مبارک حضرت امام(ره) را پاره و لگدمال کرده بودند! شعار «مرگ بر اصل ولایت فقیه»! و «انتخابات بهانه است، اصل نظام نشانه است» سر داده بودند! و...

باید به جناب آقای دکتر روحانی عرض کرد؛ این واقعیات که قابل انکار نیست! هست؟! و آیا همین آقایان که تاکنون اصرار داشتند آراء جنابعالی را به حمایت اصلاح طلبان و کارگزاران از شما نسبت دهند، امروزه زبان به انتقاد از دولت محترم نگشوده اند؟! انتظار از ریاست محترم جمهوری آن بوده و هست که با تکیه بر فرمول یاد شده، از آنان بخواهند «بدون شناسنامه حرف نزنند» و ابتداء شناسنامه خود را روی دست بگیرند - البته اگر جرأت داشته باشند که ندارند - و سپس اظهارنظر کنند!

2- رییس جمهور محترم بعد از تاکید بر این نکته که «منتقدان با شناسنامه حرف بزنند» منظور خود از شناسنامه را اینگونه توضیح می دهند که منتقدان «بگویند از کجا و وابسته به کدام جناح هستند»؟! که باید از ایشان پرسید؛

الف: آیا منظور حضرتعالی از «شناسنامه»، شناسنامه حزبی منتقدان است؟ اگر چنین باشد- که ظاهرا اینگونه به نظر می رسد - پرسش بعدی آن است که آیا از نگاه و نظر جناب دکتر روحانی، فقط کسانی حق انتقاد دارند که عضو یکی از احزاب و یا گروههای سیاسی موجود باشند و آنانی که عضو هیچ حزب و گروهی نیستند - یعنی توده های عظیم مردم - حق انتقاد از دولت را ندارند! این برداشت ضمن آن که بی احترامی به مردم و نادیده گرفتن حق آنان برای انتقاد است، با مبانی تعریف شده جمهوری اسلامی ایران نیز سازگاری ندارد، چرا که نظام برپایه و محور مردم سالاری استوار است و نه حزب و گروه سالاری.

ب: ممکن است رییس جمهور محترم بر این باور باشند که فقط گروهها و احزابی که در انتخابات ریاست جمهوری نامزدهای دیگری داشته اند، نسبت به مواردی از مواضع و عملکرد دولت ایشان انتقاد دارند که دراین باره باید گفت؛ اگرچه بعید نیست برخی از انتقادها از همین زاویه و برخاسته از نگاه حزبی و گروهی باشد ولی نمی توان و نباید انکار کرد تمامی انتقادها از این دست نبوده و نیست، و مردم وقتی نشانه هایی از فاصله دار بودن مواضع و عملکرد دولت محترم با آموزه های اسلامی و انقلابی را مشاهده می کنند، انتقاد از این دست مواضع زاویه دار را با نگاهی دلسوزانه و به منظور اصلاح آن، وظیفه دینی و ملی خود می دانند.

این روزها بسیاری از گروه ها و احزابی که نام خود را در فهرست حامیان دولت ثبت و اعلام کرده اند نیز نسبت به شماری از مواضع و عملکرد دولت بیشترین انتقادها را دارند.

انتقاداتی که برخی از آنها از نوع باج خواهی و سهم طلبی است و اتفاقا جا دارد آقای دکتر روحانی مطابق فرمول یاد شده از آنان - اصلاح طلبان و کارگزاران - بخواهد که شناسنامه خود را ارائه کنند و مثلا توضیح بدهند در حالی که به اعتراف خودشان در مجموع فقط 13درصد رأی داشته اند و به همین علت هر دو گروه نامزدهای رسمی خود را مجبور به استعفاء کرده بودند، اکنون با کدام جایگاه و پایگاه، از دولت به خاطر نادیده گرفتن خواسته های حزبی و گروهی خود انتقاد می کنند؟!

3- آقای دکتر روحانی یک شخصیت دانش آموخته دینی است و حقوقدان نیز هست. بنابراین به خوبی می دانند که برای ارزیابی انتقاد، فرمول علمی تعریف شده ای وجود دارد و آن، اولا؛ توجه به موضوع مورد انتقاد و ثانیا؛ میزان انطباق آن با آموزه هایی است که عدول از آنها مورد انتقاد قرار گرفته است. در این فرمول؛ شخص انتقادکننده جایگاه و تأثیر چندانی ندارد. در کلام خدا آمده است؛ «فبشر عبادی الذین یستمعون القول فیتبعون أحسنه... ای پیامبر(ص)! به آن عده از بندگان من بشارت ده که سخنان - گوناگون- را می شنوند و از بهترین آنها پیروی می کنند» (17 و 18 زمر) به بیان دیگر، وقتی از یک موضع یا عملکرد انتقاد می شود، انتقاد کننده میان آنچه اتفاق افتاده است با آنچه باید باشد - یعنی آموزه های تعریف شده و پذیرفته شده - فاصله می بیند، بنابراین با مقایسه میان این دو گزاره - آنچه هست و آنچه باید باشد - می توان انتقاد را «به جا» یا «نا به جا» دانست بی آن که نیازی به کنکاش در انگیزه انتقاد کننده باشد.

4- رییس جمهور محترم کشورمان در سخنان یاد شده و پیش از آن نیز در فرصت های دیگر به انتخاب خویش از سوی مردم تکیه کرده و با استناد به آن، انتقادها را بی اساس و در مخالفت با اکثریت مردمی دانسته اند که به ایشان رأی داده اند.

درباره این بخش از سخنان رییس جمهور محترم که هر از چند گاه نیز تکرار می شود باید گفت تردیدی نیست که اکثریت مردم به ایشان رأی داده و جناب روحانی را از بقیه نامزدها برای تصدی ریاست جمهوری اسلامی ایران شایسته تر دانسته اند و آقای دکتر روحانی نیز در اولین کنفرانس خبری و سپس در موارد متعدد دیگر تاکید ورزیده اند که رییس جمهور همه ملت ایران هستند، چه آنها که به ایشان رأی داده اند و چه آنهایی که نظر دیگری داشته اند.

اما بدیهی است که رأی مردم «چک سفید امضاء»! نیست و نمی توان با استناد به آن، همه مواضع و عملکردهای دولت محترم را برخاسته از خواست و نظر کسانی دانست که در انتخابات یازدهم به رییس جمهور محترم رأی داده اند، بلکه دوام اعتبار رأی مردم در همخوانی مواضع و عملکرد دولت محترم با آموزه ها و معیارهایی است که در قانون اساسی و سایر قوانین نظام تعریف شده و رییس جمهور محترم در جریان انتخابات بر پایبندی خویش به این موازین تاکید ورزیده اند.

5- و بالاخره و با عرض پوزش باید گفت؛ اظهارات روز سه شنبه آقای دکترروحانی در مراسم افتتاح نمایشگاه بین المللی کتاب تهران بی آن که بخواهند و یا در پی آن بوده باشند، به گونه ای بوده است - و یا اینگونه تلقی می شود - که انگار هیچکس حق ندارد بدون کوپن از مواضع و عملکرد دولت محترم انتقاد کند! و این در حالی است که همه دلسوزان و دلدادگان انقلاب اسلامی خواستار موفقیت دولت هستند چرا که موفقیت دولت را موفقیت خود و نظام می دانند از این روی انتقاد آنان نه فقط نباید برای رییس جمهور محترم دغدغه آور باشد بلکه می تواند همراهی با ایشان در ارائه خدمت بهتر تلقی شود.

رسالت: «اولین دغدغه خانواده ها و آخرین مسئله دولت ها»

«اولین دغدغه خانواده ها و آخرین مسئله دولت ها» سرمقاله روزنامه رسالت به قلم سید باقر پیشنمازی است که در آن می خوانید: «در نگرش به عرصه فرهنگی کشور ما باید به تربیت نیروی انسانی توجه کنیم. برای یک کشور نیروی انسانی همه چیز است. ما اگر نیروی انسانی نداشته باشیم هیچ چیز نداریم.» مقام معظم رهبری 21 آذر 1368.
ربع قرن از این تذکر مهم وزیربنایی و سرنوشت ساز به دولتمردان عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی می گذرد!
تذکری که مجددا در سالهای بعد با بیانهای مختلفی مورد تاکید واقع شده است.

مسائل فرهنگی نوعا دیربازده هستند و بسیاری از مدیران هم رغبتی به کارهای دیربازده نشان نمی دهند!

چون دستگاه های نظارتی توجهی به این قبیل برنامه ها ندارند و نتایج آن هم در دوره مدیران بعد حاصل می گردد.

اما اکثر خانواده ها نگران از روند آسیب های فرهنگی و اجتماعی، هر سال در جستجوی مدارس آرمانی خود هستند و حاضرند از بسیاری هزینه های زندگی صرفنظر کنند و هزینه بیشتری برای مدرسه و تعلیم و تربیت فرزندانشان اختصاص دهند به این امید که شاهد رشد و تعالی آنان باشند و یا حداقل از آسیب ها مصون بمانند.

در این میان هر سال در سراسر کشور و در هفته معلم با گرامیداشت یاد و خاطره شهید بزرگوار استاد علامه مرتضی مطهری قدس سره مراسم بزرگداشت مقام معلم برگزار و تقدیرهای نمادینی بعمل می آید.

اینکه چند درصد از این مراسم از سوی وزارت آموزش و پرورش و چند درصد از سوی خانواده ها بصورت داوطلبانه برگزار می گردد را به داوری افکار عمومی می سپاریم.

امیدواریم در سالهای آینده با عمل به افکار و سیره شهید مطهری شاهد غلبه مراسم تجلیل داوطلبانه مردمی از مقام معلم بوده و نیازی احساس نشود که آموزش و پرورش خود اقدام به برگزاری مراسم نماید.

برای تحقق چنین آرزویی باید دامنه « کارآمدی معلمان» گسترش یابد و این به نحوه زمینه سازی وزارت آموزش و پرورش برای ایفای نقش تربیتی معلمان مربوط می گردد. در این صورت هرچه معلمان کارآمدتر شوند تجلیل داوطلبانه مردمی از آنان گسترده تر خواهد بود.

خانواده ها برای انتخاب معلمان شایسته تقدیر و مراسم تجلیل، نیازمند دستورالعملها و بخشنامه های رسمی آموزش و پرورش نیستند. آنان کارآمدی و توانمندی معلم را در آینه ارتقاء شخصیت، رشد و شکوفایی استعدادهای خدادادی فرزندانشان جستجو می کنند. همان معیارهایی که در بند 1 سیاست های کلی ابلاغی مقام معظم رهبری برای ایجاد تحول در نظام آموزش و پرورش کشور بیان شده است:« ... تربیت انسانهای مومن، پرهیزکار، متخلق به اخلاق اسلامی، بلندهمت، امیدوار، خیرخواه، بانشاط، حقیقت جو، آزادمنش، مسئولیت پذیر، قانون گرا، عدالت خواه، خردورز، خلاق، وطن دوست، ظلم ستیز، جمع گرا، خودباور وایثارگر.»

اکنون این پرسش مطرح می شود: آیا گزینش معلم براساس بررسی این توانمندیها انجام می گیرد؟ ... چند درصد معلمان فعلی واجد توانمندیهای یاد شده هستند و می توانند آن را به دانش آموزان خود منتقل کنند؟

دفاع از خدمات ارزشمند و خداپسندانه معلمان نجیب، دلسوز، فداکار و برخوردار از احساس مسئولیت تربیتی نسبت به دانش آموزان ، اقتضاء می کند که مراقبت کنیم این جایگاه رفیع با ورود افرادی فاقد شرایط معلمی مخدوش نگردد.

تا هزینه سنگین و آثار سوء غیرقابل اجرای آن را خانواده ها نپردازند. تسامح در امر انتخاب و تربیت معلمان یا تساهل در برابر تکالیفی که در امر تامین نیروی انسانی به آموزش و پرورش تحمیل می گردد، به معنای کم ارزش تلقی کردن فرزندان ما و اتلاف عمر آنان و ستم به آینده کشور است.

در این صورت افراد نخبه و متعادل و لایق، اقبالی برای شغل معلمی نخواهند داشت.

و اما چند مسئله که می تواند مورد توجه واقع شود:
1- گزینش معلم در آموزش و پرورش نباید فقط داشته های اکتسابی را اندازه گیری کند. چرا که استعدادهای ذاتی لازم برای ایفای نقش معلمی اگر در فردی وجود نداشت، از طریق آموزش قابل دسترسی نیست و یا بسیار دشوار خواهد بود. اما شرایط اکتسابی اگر در داوطلبی وجود نداشت از طریق آموزش قابل تحصیل هستند. لزوم بازنگری به شیوه های جذب و تربیت و نگهداشت معلم دربند 2-3 سیاست های ابلاغی تاکید شده است.

2- تربیت معلم فعلی در کتب درسی علوم انسانی خود گرفتار آسیب های موجود در برنامه ریزی درسی رشته های علوم انسانی دانشگاهها است و از این جهت تفاوتی با آنها ندارد و اگر قرار است در این مراکز به معنای واقعی کلمه «تربیت معلم» صورت گیرد، لازم است براساس معیارهای تربیت دینی برای اوقات رسمی و غیر رسمی دانشجو معلمان برنامه ریزی مناسب صورت گیرد و کتب درسی نیز براساس انسان شناسی اسلامی مورد بازنگری واقع گردد تا ملاحظات ابلاغ شده در بند 1-3 سیاست های کلی ابلاغی، محقق گردد.

3- قانون احیاء معاونت پرورشی و تربیت بدنی مورد احترام واقع شود و آیین نامه آن که به تصویب هیئت وزیران رسیده است از انزوا خارج گردد و مورد اعتنا واقع شود.

جداسازی تربیت بدنی از معاونت پرورشی اگرچه ادعا می شود که به تصویب برخی مراجع دولتی ( سابق) رسانده شده است ، اما قانونی نیست. تغییر قانون صرفا از طریق مجلس شورای اسلامی باید پیگیری شود.

فعالیت های ورزشی و درس تربیت بدنی مدارس از فرصت های ممتاز تربیتی هستند که متاسفانه به چشم فرصت به آن نگاه نشده است و این جداسازی، اقدامی غیر تخصصی و غیرعادلانه و غیرقانونی است و معلوم نیست چرا مجلس محترم شورای اسلامی و سایر دستگاه های نظارتی در مورد آن سکوت کرده اند؟!

4- اگر سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری به آموزش و پرورش و سند تحول مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی، در دست برنامه ریزی و اقدام است و آموزش و پرورش نسبت به آنها اهتمام دارد، به افکار عمومی اطلاع رسانی شود و پیشرفت کار مستمرا اعلام گردد.

5- اگر آموزش و پرورش متصدی تعلیم و تربیت دانش آموزان است نمی تواند نسبت به اوقات غیر تحصیلی آنان احساس مسئولیت نداشته باشد. بسیاری از آسیب ها در اوقات فراغت، سلامت دانش آموزان را تهدید می کند. دراین زمینه آموزش و پرورش نیازمند اقدام حمایتی دولت و مجلس شورای اسلامی است وزارت آموزش و پرورش می تواند به اوقات غیر تحصیلی دانش آموزان ( خصوصا دوره متوسطه) به چشم یک فرصت ممتاز نگاه کند و با نقش سپاری به آنان هم بسیاری از گره های فرهنگی تربیتی مدارس را باز کند و هم رشد اجتماعی دانش آموزان را هموار سازد.

6- زمینه سازی برای ایفای نقش تربیتی معلمان و به صحنه آوردن این ظرفیت عظیم نیازمند اصلاح نگرش ها است. علم اگر درظرف سالمی قرار نگیرد به تنهایی نمی تواند هدف تلقی شود به تعبیر امام خمینی قدس سره « انسان غیر مهذب هر چه متخصص تر خطرناک تر».

باران که در لطافت طبعش خلاف نیست
در باغ لاله روید و در شوره زار، خس

اینکه بسیاری از مدارس متوسطه، صرف عبور دانش آموزان ازکنکور را به عنوان چشم انداز خود ترسیم کرده اند! به نگرش آنان مربوط می شود.ایفای نقش تربیتی ، کاری مستقل از وظایف آموزشی معلم نیست.

معلم با رعایت ملاحظاتی، در حین انجام وظیفه آموزشی نقش تربیتی هم ایفا می کند.یعنی با رعایت پیش نیازهایی مثل تحصیل شایستگی وصلاحیت تربیتی در خود و مراقبت از آن، وتلاش برای رسیدن به مقبولیت و محبوبیت نزد دانش آموزان و رعایت عدالت در رفتار با آنان و توجه به مسائل ظریف مخاطب شناسی ( انسان شناسی) و اعتمادسازی و اقتضائات و ملاحظات آن و پرهیز از ایجاد اضطراب ( استرس) و توجه به تامین آرامش دانش آموزان و ارزش گذاری برای کرامت آنان و فرصت سازی برای تمرین تصمیم گیری صحیح از طریق محاسبه و انتخاب خصوصا شرایط نیاز و اضطرار و پاسخگویی صحیح و رشدمدار به تشخص طلبی آنان و معلم باقی ماندن در خارج از کلاس و مدرسه و ... شرایطی فراهم می کند که شخصیت و رفتار و منش او، تربیت کننده علاقه و محبت دانش آموزان نسبت به چنین معلمی، زمینه همانندسازی رفتار و تاسی را فراهم می کند ونیازی به گفتار محوری و نصیحت مستقیم و ملال آور نخواهد بود.

7- چند وظیفه نیز متوجه رسانه ملی است: این که در فیلم ها و سریال های الف و الف ویژه نقش فرهنگی و تربیتی معلمان را در محله و مدرسه و شهر و روستا مورد توجه قرار دهد، در این زمینه تاکنون انصافا حق م مطلب ادا نشده است و از تکریم مقام و منزلت معلم غفلت صورت گرفته است.

نکته دیگر این که مهمتر از مطالبات مدیران، مطالبات مردم و افکار عمومی از معلمان است رسانه ملی از سال ها قبل می توانست آینه گفتمان های موجود در جامعه و انتظارات جدی وعمیق خانواده ها از معلمان باشد. بدون تردید تحقق بخش مهمی از مفاد بند 3-3 سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری به آموزش و پرورش متوجه رسانه ملی است. رسانه ملی می تواند زمینه روی آوردن استعدادهای برجسته کشور به شغل شریف معلمی را فراهم سازد.

سخن آخر:

تجلیل از مقام معلم نه فقط تقدیر از خدمات ارزشمند آنان ، که به معنای اعلام اهمیت فرزندانمان، اهمیت نظام تعلیم و تربیت و خطر آسیب های فرهنگی و اجتماعی ، اهمیت آینده کشور و آزادی و استقلالی که با خون هزاران شهید بدست آمده و آیندگان باید از عهده مراقبت از آن برآیند، می باشد.اگر نقش تربیتی معلم ایفا گردد. چه باک از تهدیدهای فرهنگی.

جمهوری اسلامی: «عمر افراطیون رو به پایان است»

«عمر افراطیون رو به پایان است» عنوان سرمقاله روزنامه جمهوری اسلامی است که در آن می خوانید:

بسم الله الرحمن الرحیم

بررسی تاریخ 14 قرنه اسلام نشان می دهد این دین آسان گیر انسان ساز، در مقاطع متعددی گرفتار افراطیون شد ولی هر بار جریان افراط بعد از یک دوره خشونت و زیاده روی و زیاده خواهی و البته لطمه وارد ساختن به امت اسلامی، سرانجام به کنج عزلت رانده شد و شعله های خرمن سوز آن به خاموشی گرائید. از پیدایش جریان خوارج تا کشتار فجیع کربلا و واقعه حره و خون ریزی های کوفه و شام و ظهور سفاکانی همچون حجاج بن یوسف ثقفی در صدر اسلام گرفته تا حملات وهابیون به عتبات عراق در قرن گذشته، علیرغم تفاوت هایی که در ساختار و شعارها و بعضی تمایلات داشتند، وجه مشترک همگی، خارج از چارچوب دین اسلام حرکت کردن و افراطی عمل نمودن بود.

در عصر حاضر نیز بعد از آن که نهضت امام خمینی به پیروزی انقلاب اسلامی در ایران منجر شد و غبار غربت و پرده تحریف از چهره اسلام کنار رفت و پیام اسلام ناب محمدی صلی الله علیه و آله از زبان بنیان گذار نظام جمهوری اسلامی به گوش ملت ها رسید و فصل بیداری اسلامی آغاز شد، دشمنان جهانی و منطقه ای اسلام برای مقابله با این موج بیداری به تکاپو افتادند و ایجاد جریان های افراطی را در دستور کار خود قرار دادند. تأسیس طالبان و القاعده، اولین قدم ها بود و اکنون تکفیری ها، داعش و انواع و اقسام نام ها و عناوینی که سلفی ها در سوریه و عراق و لبنان برای خود انتخاب کرده اند ادامه همین جریان است. در اینکه این گروه های تروریستی آلت دست قدرت های استعماری و عوامل منطقه ای آنها هستند تردیدی وجود ندارد کما اینکه در ضد اسلام بودن روش ها و عملکردهای آنها نیز تردیدی وجود ندارد.

نبش قبر بزرگان اسلام، منفجر کردن اماکن مقدسه، کشتار مردم کوچه و خیابان، بیرون کشیدن قلب کشته شدگان و خوردن آن، جعل احکام شرم آور و نسبت دادن آنها به دین خدا برای توجیه کردن جنایات خود و از همه مفتضح تر متداول ساختن چیزی به نام «جهاد نکاح» که ضربه سنگینی به بنیان خانواده و به حیثیت اسلام وارد کرده، بخشی از اقدامات خلاف اسلام است که در کارنامه گروه های افراطی تکفیری به ثبت رسیده است.

فاجعه بارتر اینکه این گروه های افراطی توانستند با جاذبه ای که اقدامات تندروانه و عبور از خط قرمزها برای نوجوانان و جوانان دارد، عده ای از آنها را جذب کنند و شاکله فکری و اعتقادی نسل کنونی را در بخشی از جهان اسلام دچار بحران نمایند. اینها خسران های بزرگی هستند که متوجه اسلام در عصر حاضر شده اند و تلاش ها و سرمایه گذاری های فکری و فرهنگی زیادی برای جبران آن لازم است.

هر چند دولت های حاکم بر کشورهای اسلامی بر مقابله با این جریان خطرناک کاری انجام نداده اند و حتی بعضی از آنها با این جریان منحط همراهی نیز کردند، ولی خوشبختانه رشد فکری ملت های مسلمان موجب شد عملکرد گروه های وابسته به این جریان افراطی با واکنش منفی در میان ملت ها مواجه شود و معده امت اسلامی این خوراک فاسد را پس بزند.

شکست داعش، النصره و سایر گروه های تروریستی در سوریه و لبنان، نشانه روشنی از ناموفق بودن جریان افراطی در جهان عرب است.

اکنون بعد از سه سال و چند ماه که از شروع بحران سوریه می گذرد، مردم سوریه علیرغم فشارهای زیادی که تحمل کرده اند و علیرغم بمباران تبلیغاتی شدیدی که برای شستشوی مغزی آنها توسط شبکه های رادیوئی و تلویزیونی غربی و عربی صورت گرفت، نه تنها هیچ گرایشی به افراطیون ندارند، بلکه علاقمندی بیشتری نسبت به حکومت سوریه ابراز می دارند.

این واقعیت را محافل سیاسی و رسانه ای غربی، که خود بانیان بحران سوریه هستند، به زبان آورده و گفته اند در انتخابات ریاست جمهوری آینده که قرار است در 13 خرداد سال جاری برگزار شود، بشار اسد قطعاً با رأی بالا توسط مردم سوریه به ریاست جمهوری انتخاب خواهد شد.

در عراق نیز انتخابات مجلس، که هفته گذشته برگزار شد، یک موفقیت بزرگ برای حاکمیت و یک شکست بزرگ برای جریان های تکفیری بود.

با قطع نظر از اینکه کدام گروه و حزب سیاسی پیروز این انتخابات است، نفس برگزاری موفق انتخابات در کشوری که گرفتار انفجارها و ترورهای پیوسته گروه های افراطی است نشان دهنده همراهی مردم با حاکمیت و انزجار آنها از افراطیون است.

رویدادهای یکماه اخیر در عربستان و بعضی از شیخ نشین های خلیج فارس نیز که آشکارا در سیاست های حمایتگرانه خود ازگروه های تکفیری تجدیدنظر کرده اند، نشانه دیگری برای شکست جریان افراطی است.

اکنون سران این کشورها در حالت تدافعی قرار گرفته اند و در حال جمع بندی نتایج اشتباهاتی هستند که در محاسبات چند سال گذشته خود داشته اند.

جدال پشت پرده این دولتمردان با سران گروه های تکفیری که گاهی به رسانه ها درز پیدا می کند، نشان دهنده وجود عقبه ای طولانی است که نقطه به نقطه آن برای طرفین ناامید کننده است. همین ناامیدی اکنون در جبهه غربی حامیان جریان افراطی نیز کاملاً مشهود است.

این ناکامی هنگامی بیشتر نمایان می شود که اختلافات شدید خود گروه های تروریستی تکفیری را نیز به این فهرست اضافه کنیم.

آنها هر روز به جان هم می افتند و همدیگر را می کشند. این صحنه ها هر چند رقت انگیزند ولی این نوید را هم می دهند که افراطیون آنقدر از اعتقادات دینی بی بهره اند که حتی در دوران مبارزه برای رسیدن به قدرت نیز نمی توانند با هم متحد باشند.

جمع بندی واقعیت هائی که اکنون در صحنه سوریه و لبنان و عراق می گذرد و تأثیری که این واقعیت ها بر حامیان جهانی و منطقه ای افراطیون گذاشته، به روشنی نشان می دهد عمر افراطیون رو به پایان است و آنها اکنون درحال دست و پا زدن های آخر هستند.

مهم ترین نکته در این زمینه اینست که افراطیون در افکار عمومی ملت ها به ویژه ملت های عرب و مسلمان جایگاهی ندارند و پرونده سیاه آنها موجب شده است چهره ای کاملاً منفی از آنها در اذهان مردم ترسیم شود و مردم ادامه حیات آنها را برای جهان اسلام و منطقه زیانبار بدانند. این، یعنی افراطیون، شانسی برای ماندن ندارند.

آنچه اکنون بر سر جریان افراطی در جهان عرب آمده، برای جریان افراطی در ایران نیز پندآموز است. افراطیون داخلی نیز باید این واقعیت را بپذیرند که چاره ای غیر از تجدیدنظر در افکار خود و روی آوردن به اعتدال ندارند.

ابتکار: «او چه کاشت و ما چه برداشت کردیم؟»

«او چه کاشت و ما چه برداشت کردیم؟» سرمقاله روزنامه ابتکار به قلم محمدعلی وکیلی است که در آن می خوانید: سی و پنج سال است که اردیبهشت را به نام شهید مطهری پاس می داریم و به نام آن شهید سخنرانی ها و انواع مراسم و کنگره برگزار می گردد. البته که حق آن شهید بیش از این است. این همه احترام و تکریم در نتیجه اذعان همگان بر نقش بی بدیل شهید مطهری در تئوریزه نمودن جمهوری اسلامی است.

همه قبول دارند که آن مرحوم تئوریسین و ایدئولوگ انقلاب بود و بنای جمهوری اسلامی بر بنیان های نظریش بپا شده است. اما تا حال پرسیده ایم که اکنون چه نسبتی به آن داریم؟ به عبارتی آنچه امروز برداشت می شود و توسط برخی تئوریسین پندارها، تجویز می شود با آنچه آن شهید کاشت چه نسبتی دارد؟ آیا وارثان امروز امانتداران خوبی برای آن ارث گرانبها هستند؟ بنای این مقاله این نیست که از مرحوم شهید مطهری معصوم بسازد و نظریاتش را برای هر عصر صائب و تمام دیدگاهایش را صواب تلقی نمایدکه اگر این بود خود گرفتار انحراف در فهم دغدغه های آن بزرگ شده ایم بلکه به لحاظ تصریح بنیان گذار انقلاب بر صحت راهش و مُهر تأیید بر آثارش و البته ویژگی ها و خصوصیات متمایزش، او حکم مسیرسنج جمهوری اسلامی را ایفا می کند.

مطهری، مطهری شد چرا که درد آشنا و دردشناس بود و به همین دلیل او باعث حرکت بود و در مسیر تعالی جامعه نقش آفرین بود. بر خلاف برخی هم صنفانش که دیدگاه هایشان ضد توسعه و مشکل آفرین بودند، دیدگاهایش توسعه آفرین و گره گشا بود.

او به دردشناسی تنها اکتفا نمی کرد و تجویز های راهگشا ارائه می دادند. زبانش، زبان زمانه اش بود و قلمش در مسیر نیازهای عصر بود. از تکلف گویی مرسوم و وقت تلف کردن های بیهوده بر سر مسائل انتزاعی که هیچ مصداق خارجی نداشت، پرهیز می نمود و این عامل پر برکت شدن عمرش بود.

شهید مطهری به آنچه می گفت عقیده داشت اگر مدعی بود که قدرت اسلام در تضارب با مخالفان نمودار می شود خود به آن عمل می کرد، به آزادی بیان و اندیشه ی مخالف عقیده داشت. مدعی بود اگر در جامعه ما محیط آزاد برخورد آراءو عقاید به وجود آید به طوری که صاحبان افکار مختلف بتوانند حرف هایشان را مطرح کنند و ما هم نظریات مان را، در چنین شرایطی اسلام رشد می کند.

بر این اساس در زمان هجوم نظریات مارکیستی، فرمان ممنوعیت نداد و فتوای حرام بودن صادر نکرد بلکه طی نامه ای به رئیس دانشکده الهیات وقت دانشگاه تهران، پیشنهاد داد که با تأسیس کرسی ماتریالسیم دیالکتیک، اجازه دهید یک استاد معتقد به ماتریالسیم وصاحب نام دعوت شود و تدریس ماتریالسیم را به او بسپارید و الا اگر جلوی فکر گرفته شود جمهوری اسلامی شکست خواهد خورد. او معتقد بود که در جمهوری اسلامی حتی احزاب غیر اسلامی آزادند به شرط آنکه با تابلو و پرچم خود به میدان آیند و ازنفاق و فریب و نیرنگ بپرهیزند.

او برای ماتریالسیم و احزاب غیر اسلامی حق آزادی فعالیت و تدریس قائل بود. حال این را مقایسه کنید با تنگ نظری های خود نظام پنداران که چگونه هر روز دایره نظام را محدود و محدودتر می سازند و مخالفین سلیقه خود را با هزار انگ و تهمت محروم از هر نوع فعالیت و خدمات می دانند. مرحوم شهید مطهری تصریح می کند که در دولت اسلامی نباید به هیچ وجه ظلم و اجحافی به کسی شود.

از نظر منطق اسلام حتی اگر کسی هزاران نفر را کشته باشد و مجازات صد بار اعدام هم برای او کم باشد باز هم حقوقی دارد که آنها باید رعایت شوند. همه دغدغه هایش حول شناخت اسلام واقعی بود و تمام تلاشش برای پیرایه زدایی و تحریفات صورت گرفته متمرکز بود او معتقد بود تصویر واقعی اسلام آنچنان جاذبه ای دارد که هر مخالف و معاندی را به خود جلب و جذب نماید. بر همین اساس برای مشروعیت بخشی نظریاتش تن به بدعت ها نداد و به دلیل هوشمندی و ژرف اندیشی در تفسیر اسلام، گرفتار قشری گری و تحجر نگردید.

اعتدال در مشرب و شجاعت در پذیرش اشتباهاتش از او انسانی آزاده ساخته بود. احترام به مخالف را نه یک تکنیک و مصلحت که رسالت اخلاقی و بخشی از حقوق انسانی قلمداد می کرد. تحمل رقیب را نه از باب اضطرارکه متن دین می دانست. رعایت آزادی ها را نه فیگور روشنفکری که شرط بقای جمهوری اسلامی قلمداد می کرد.

خراسان: «آیا دولت شجاعت حذف پردرآمدها را دارد؟»

«آیا دولت شجاعت حذف پردرآمدها را دارد؟» عنوان یادداشت روزنامه روزنامه خراسان به قلم حامدرحیم پور است که در آن می خوانید:

اواخرآذرماه سال89 بود که مرحله اول هدفمندی یارانه ها با فرمان رییس جمهور وقت، اجرایی شد.

طبق قانون قرار بود طی مدت پنج سال قیمت حامل های انرژی در کشور به ۹۰ درصد فوب خلیج فارس برسد (امسال سال چهارم قانون هدفمند کردن یارانه ها است)اما عوامل مختلفی مانند کاهش ارزش پول ملی به یک سوم ارزش زمان اجرای مرحله اول و همچنین تورم افسار گسیخته ای که از نیمه سال 90شروع به خودنمایی کرد، سبب شد که در شرایط فعلی ،دوباره شاهد اختلاف شدیدقیمت حامل های انرژی با قیمت های جهانی باشیم.

از سوی دیگر توزیع همگانی یارانه ها به تمامی اقشار(ثروتمندان و نیازمندان) به صورت یکسان و ایرانیانی که خارج از کشور زندگی می کردند(بیش از 600هزارنفر از ایرانیان خارج از کشور در مرحله اول هدفمندی یارانه نقدی می گرفتند) وبه تبع آن کسری 14هزارمیلیارد تومانی سالانه ای که بر دولت فشار می آورد فاصله قابل توجهی با فلسفه وجودی یارانه ها که کمک به اقشار ضعیف وحمایت از معیشت آن ها داشت، ایجاد کرد بنابراین می توان گفت هم اکنون دولت روحانی میراث دار حجم انبوهی ازمشکلاتی است که درنتیجه عملکرد نامناسب دولت گذشته در اجرای این قانون پدیدار گشته است اما از طرف دیگر ضرورت های غیرقابل کتمان پیش روی اقتصاد ایران اجرای کامل هدفمند کردن یارانه ها را گریز ناپذیر ساخته بود.

از مهم ترین سوالاتی که دولت یازدهم در اوایل روی کار آمدن خود وبرای اجرای کامل قانون هدفمندی با آن روبروشده بود، نحوه افزایش قیمت حامل های انرژی و همچنین چگونگی شناسایی افرادی از جامعه بود که نیازمند واقعی یارانه نقدی باشند. فقدان بانک های اطلاعاتی جامع و به روز نبودن آمارهای موجود از یک سو و تجربه ناموفق خوشه بندی خانوارها در دولت قبل، دولت فعلی را برآن داشت تا به روش انصراف داوطلبانه از دریافت یارانه روبیاورد.ازاین رو دولت فرصتی ده روزه را برای ثبت نام متقاضیان دریافت یارانه در نظر گرفت.

پس از اتمام فرآیند پر از حاشیه ثبت نام یارانه ها که با کوله باری از وعده ها،توصیه ها،تشویق ها و بعضا تهدیدهایی همراه شده بود، میزان افرادی که ازیارانه ها انصراف دادند،به هیچ عنوان مطابق میل دولت نبود.

از جمعیت77میلیون نفری ایران فقط 2میلیون و400هزارنفر،یعنی حدود4درصد از مردم به تعبیر آقای روحانی دست رد به سینه یارانه نقدی زدند.

با این وجود،می توان گفت منابعی که از محل انصراف از یارانه نقدی برای دولت ایجاد خواهد شد چیزی حدود 1200میلیارد تومان است.

پر واضح است با این مبلغ،دردی از دردهای کهنه اقتصاد کشور دوا نخواهد شد. از طرف دیگر، همانطور که دولت بارها وعده آن را داده بود،شیب افزایش قیمت حامل های انرژی را به نحو ملایمی (نسبت به افزایش 550درصدی در مرحله اول)تغییرداد که با این وضعیت، بازهم به هدف نزدیک شدن قیمت سوخت به قیمت های جهانی که در اول نوشته بدان اشاره شد دست پیدا نمی کنیم.

باید یادآورشدگرچه سیاستی که دولت برای افزایش ملایم قیمت سوخت درنظر گرفته، نوعی انتظارات تورمی مستمر را به اقتصاد تحمیل می کند و باعث بلاتکلیفی وایجاد ابهام در فضای سرمایه گذاری و کسب وکار کشور خواهد شد امابا توجه به وضعیت اقتصادی کشور به نظر می رسد راهی جز اجرای این روش باقی نمی گذاشت.

به هرحال، اجرایی شدن اصلاح قیمت انرژی باشیبی کم واز طرفی میزان کم انصرافی ها دو گزاره ای است که به ما نشان می دهد ،برای دستیابی به اهداف قانون هدفمندی، دولت چاره ای جز شناسایی وبه تبع آن جداسازی افراد پردرآمد ونیازمندان ندارد،تا با قطع یارانه پردرآمدها، منابع مالی ایجادشده را صرف بخش های تولید، حمل و نقل عمومی، بهداشت و درمان و کمک به اقشار کم درآمد کند و البته این موضوع نیاز به تدبیر و شجاعت دولت دارد چرا که برای حذف پردرآمدها باید به اطلاعات بیشتری از عملکرد اقتصادی افراد دست پیدا کرد.

مردم عادی هیچ گاه نگران این نیستند که دولت عملکرد اقتصادی آن ها اعم از حساب های بانکی شان یا دیگر موارد را مورد بررسی قرار دهد اما مسلما عده ای از پردرآمدها که اتفاقا اندک هستند ولی توان به پا کردن هیاهوی زیاد را دارند، راضی نخواهند بود که فعالیت های اقتصادی شان از ابهام دربیاید. آیا دولت تدبیر، شجاعت این کار مهم را خواهد داشت؟

آفرینش: «مطبوعات و توقعات فراموش شده»

«مطبوعات و توقعات فراموش شده» عنوان سرمقاله روزنامه آفرینش به قلم حمیدرضا عسگری است که در آن می خوانید:

بی جهت نیست که مطبوعات به عنوان رکن چهارم دموکراسی شناخته می شود، چون چراغ روشنی بخش دموکراسی همانا آگاهی است و مطبوعات در زمینه مسائل تحلیلی، حرکت و پیش بینی برخی از وقایع و رویدادها و ارائه آگاهی های لازم به جامعه، برای بالابردن حساسیت مردم نسبت به واقعیات اجتماعی، نقش بسزایی دارند لذا گرامی داشت روز جهانی مطبوعات برای جهانیان ازاهمیت ویژه ای برخوردار است.

هرچند که در کشور ما اهمیت چندانی به این روز داده نمی شود، اما این بی توجهی ها خدشه ای بر رسالت حقیقی اهالی مطبوعات وارد نمی کند. اما این روز را بهانه ای قرار می دهیم تا به برخی از گلایه ها و توقعات فراموش شده مطبوعات بپردازیم. درهمین زمینه باید خدمات بی منتی که مطبوعات درعرصه اجرای سیاست های نظام و دولت ها ارائه می کنند اشاره کنیم و این سوال را از مسولان داشته باشیم که آیا می شود که همکاری دوجانبه صرفاً برای تحقق خواسته های یک طرف صورت پذیرد؟!

درتمامی مراتب مشارکت های سیاسی اعم از انتخابات های مختلف و راهپیمایی های سیاسی و مذهبی، این مطبوعات هستند که با پرداختن به اهمیت موضوع و تشریح اهداف و منافع آن برای افکار عمومی جامعه زمینه را برای حضور حداکثری فراهم می سازند.

در آماده سازی بسترهای جامعه برای پذیرش و همراهی با طرح ها و سیاست های اجرایی در زمینه های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و فرهنگی، این مطبوعات هستند که با مقالات، یادداشت ها وگزارشات خود آگاهی لازم را به جامعه می دهند تا مردم نسبت به پذیرش و همراهی با حکومت آماده شوند.

در تمامی تحولات جهانی و هجمه های رسانه ای غرب به کشورمان این مطبوعات هستند که به دفاع از مواضع دولت ها و نظام می پردازند و به عنوان نمایندگان و زبان گویای جامعه صدای داخلی را به گوش مدعیان خارجی می رسانند.

مجالی برای سیاهه کردن توانایی ها و خدمات بی منت مطبوعات درکشورمان نیست و ارزش آن درکلام نگنجد.

مطبوعات ما به دنبال سهم خواهی از دولت ها و حکومت نیستند، اما توقع دارند تا درازای این خدمات و در راستای استحکام پایه های دموکراسی در کشور از حقوق مشخص خود درقانون اساسی و قوانین کلی مردم سالاری بهره مند گردند.

«اصل سوم قانون اساسی بالابردن سطح آگاهی های عمومی در همه زمینه ها با استفاده صحیح از مطبوعات و رسانه های گروهی و وسایل دیگر را از وظایف دولت دانسته است».

اما این استفاده از دیرباز درکشورما یک طرفه بوده و دولت ها از پتانسیل های مطبوعات به نفع خود بهره برده و در مقابل به دیگر توانایی های مطبوعات در زمینه توسعه شعور وآگاهی بخشی جامعه اهمیت چندانی نداده اند.

«براساس اصل بیست و چهارم قانون اساسی، نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند مگر آنکه مخل مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشد».

متاسفانه طی سالیان گذشته برخورد نامناسب با مطبوعات و اهالی آن سبب شده تا امروز بسیاری از آنها دچار سانسور شوند و این بزرگتری آفت برای مردم سالاری می باشد!.

برخی مطبوعات درکشورمان رویه ای محافظه کارانه در پیش گرفته اند و دراین زمینه حصارامنی بین خود و دولت کشیده اند.

درحالی که این خودکنترلی ها و نگرانی از برخی برخوردها زمینه را برای سواستفاده گران آماده می سازد تا بتوانند در حیطه مسولیت خود به فساد و کسب منافع شخصی و گروهی بپردازند.

گله دیگر مطبوعات، عدم فراهم سازی ورود اهالی قلم به حیطه سیاست گذاری های کلان داخلی و خارجی می باشد.

امروز شاهدیم که در کنار تمام سیاستمداران بزرگ دنیا یک نماینده از مطبوعات آن کشور برای مشاوره و تصمیم گیری قرار دارد، آیا درکشورما چنین برخوردی با مطبوعات صورت می گیرد؟! متاسفانه در کشورما دولت ها به مطبوعات با رویکرد حامی و مخالف نگاه می کنند. توقع دارند آنهایی که حامی هستند فقط از دولت تعریف و تمجید کنند و به مقابله با مخالفان بپردازند.

به نظر می رسد تنها راه رسیدن به این حقوق و آزادی مطبوعات، پذیرش این واقعیت است که مطبوعات تجلی گاه خواسته ها، نیازها و تمایلات جامعه بوده و مظهر رشد فرهنگی، تحمل پذیری سیاسی و نشانه وجود آزادی در کشور می باشد.

این امر زمانی میسر می شود که اولا مطبوعات در بیان مطالب و طرح موضوعات، آزاد و مستقل از دولت باشد؛ ثانیا در شکل دهی به هویت صنفی روزنامه نگاران تلاش شود، تا از طریق آن استقلال سیاسی، فرهنگی و اقتصادی مطبوعات، به معنای واقعی کلام به دست آید و اخلاق حرفه ای تقویت شود. بارقه های امید در دولت تدبیر و امید نسبت به برخورد مناسب با مطبوعات دیده می شود اما زمانی رضایت اهالی مطبوعات فراهم می شود که درعمل شاهد تغییر باشیم.

دنیای اقتصاد: «سرمایه های خارجی به ایران می آیند؟»

«سرمایه های خارجی به ایران می آیند؟» سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم دکتر فرخ قبادی است که در آن می خوانید:

چندی پیش رییس جمهور کشورمان اظهار کردند که چنانچه تحریم ها برداشته شود و مناسبات ایران با دیگر کشورهای جهان به حالت عادی بازگردد، اقتصاد ایران طی سه دهه آینده در زمره 10 اقتصاد بزرگ جهان درخواهد آمد. پیش از آنکه به ارزیابی این پیش بینی خوش بینانه بپردازیم، لازم است چند نکته مهم مورد توجه قرار گیرد.

در حال حاضر، با توجه به تولید ناخالص داخلی کشورما (براساس برابری قدرت خرید)، ایران نوزدهمین اقتصاد بزرگ جهان به شمار می رود، اما باید تاکید شود که بزرگی اقتصاد یک کشور، با درآمد سرانه و سطح زندگی مادی مردم آن کشور مقولات جداگانه ای هستند.

در حال حاضر تولید ناخالص داخلی سرانه در ایران (بر مبنای برابری قدرت خرید) 12.800 دلار است که از این لحاظ رتبه یکصد و سوم را دارد. بد نیست این نکته نیز یادآوری شود که میانگین تولید ناخالص داخلی سرانه جهان (شامل همه کشورهای فقیر و غنی) 13.100 دلار است.

با این همه، افزایش تولید ناخالص داخلی و پیوستن ایران به «باشگاه» 10 اقتصاد بزرگ جهانی، با فرض عدم تغییرات شدید در عوامل دیگر، رویدادی مبارک و تحسین برانگیز خواهد بود؛ اما آیا چنین واقعه ای مقدور یا محتمل است؟ یادمان باشد که رشد اقتصادی کشور ما طی دو سال گذشته منفی بوده و در این بازه زمانی، تولید ناخالص داخلی کشور حداقل هفت درصد کاهش یافته است؛ ضمن آنکه فساد اداری در کشورنیز سیر صعودی کم سابقه ای یافته و اکنون در میان 177 کشور بررسی شده به رتبه 144 رسیده است و در دیگر شاخص های موثر در بهره وری و رشد اقتصادی هم کشور ما رتبه های نا امید کننده ای را به خود اختصاص داده است.

با این تفاصیل، تعبیرسخنان رییس جمهور محترم به عنوان یکی از وعده های معمول سیاستمداران، نباید تعجبی را برانگیزد. در حقیقت این درست همان استنتاجی بود که نویسنده این سطور، به آن دست یافت؛ اما بازخوانی دقیق تر سخنان رییس جمهور و نیز وقایعی که طی هفته های گذشته شاهد آن بوده ایم (از جمله سفر هیات های خارجی به ایران) و از همه مهم تر، مطالعه مقالاتی که این روزها در نشریات اقتصادی معتبر جهان به چاپ می رسند، تصویر دیگری را به ذهن متبادر می سازد. تصویری که نه تنها پیش بینی رییس جمهور محترم را محتمل می سازد؛ بلکه این سوال را هم پیش می آورد که چرا اقتصاد ما به حال وروز کنونی افتاده و چرا دیگران چیزهایی می بینند که ظاهرا ما از آنها غافل مانده ایم و به جای بهره گیری خردمندانه از موهباتی که در دسترس ما است به دست خود اقتصاد کشورمان را به قهقرا می بریم.

ظاهرا چندی پیش یکی از موسسات سرمایه گذاری بزرگ خارجی، اقتصاددان خبره ای به ایران فرستاده تا درمورد شرایط اقتصاد کشور ما تحقیقاتی انجام دهد. پس از بازگشت، کارشناس مذکور مقاله ای نوشته که بلافاصله در چندین نشریه و سایت بازرگانی معروف منتشر شد (ازجمله در بلومبرگ، وال استریت ژورنال و ...). مطالب این مقاله هم خواندنی است و هم تاسف انگیز.

به بخشی از نوشته ایشان و واکنش هایی که برانگیخته توجه کنید:
35 سال پس از انقلاب و تنش های کم و بیش مداوم با جهان غرب، به نظر می رسد که ایران راه تنش زدایی را در پیش گرفته است. اگر تنش زدایی ادامه یابد، ایران خیلی زود به یکی از داغ ترین مقصدهای سرمایه گذاری خارجی بدل می شود. کشوری بزرگ با موقعیت جغرافیایی مناسب با بدهی خارجی ناچیز و میلیاردها بشکه نفت در زیرزمین هایش. این قطعا می تواند یکی از اقتصادهای نوظهور باشد که همه مایلند در آن سرمایه گذاری کنند.

ایران از موقعیت جغرافیایی بسیار مناسبی برخوردار است. گذرگاهی بین اروپا، روسیه، بازارهای پررونق کشورهای حاشیه خلیج فارس و نزدیک به کشورهای منفک شده از شوروی سابق در آسیای میانه که نیاز به همه چیز دارند ... شهروندان ایرانی از نظر سواد وضعیت مناسبی دارند، به ویژه جوانان که هم تحصیلات خوبی دارند و هم از قابلیت بالایی در حوزه فناوری اطلاعات برخوردارند. کشوری با 9 درصد ذخایر نفتی جهان که می تواند علاوه بر ارز آوری، نیازهای داخلی یک اقتصاد پررونق را تامین کند و با سطح دستمزدهایی (به دلار) که به نحوی چشمگیر از ترکیه یا حتی چین پایین تر و کم و بیش مشابه ویتنام است! کمتر کشور در حال توسعه دیگری را می توان یافت که چنین چشم اندازی داشته باشد. بنابر این دلایل، هرگاه تحریم ها برداشته شوند، سیلی از سرمایه های خارجی به سوی این کشور روانه خواهد شد.

درست است که در صورت برداشته شدن تحریم ها، نخستین مقصد سرمایه گذاری های خارجی، بخش های نفت، پتروشیمی، معدن و گاز طبیعی خواهد بود؛ اما ایران بخش کشاورزی بزرگی هم دارد که نیازمند سرمایه گذاری است و بنیاد صنعتی آن هم خوب است. علاوه بر اینها صنعت هتلداری که بعد از انقلاب و خروج خارجی ها کار زیادی در آن صورت نگرفته، سخت توسعه نیافته و نیازمند سرمایه گذاری است. با جمعیت 77 میلیونی، بازار مصرف ایران نیز بسیار جذاب به نظر می آید.

البته مشکلات متعددی هم در اقتصاد ایران وجود دارد. با این همه برداشته شدن تحریم ها به خودی خود فضای مناسبی برای سرمایه گذاری های گسترده پدید می آورد. دسترسی ایران به بازارهای جهانی، در کنار پول ارزان این کشور، به صادرات رونق چشمگیری خواهد بخشید. به عقیده این کارشناس اقتصادی، از برخی جنبه ها، بازسازی اقتصاد ایران به 2 دهه زمان نیاز دارد. اما از جنبه های دیگر با گذشت یکسال، بهبود چشمگیری را شاهد خواهیم بود. و می افزاید: «زیرساخت ها در ایران بسیار پیشرفته تر و بهتر از اغلب اقتصادهای در حال توسعه و حتی نوظهوری است که من از آنها بازدید کرده ام. و باید بگویم که من کشورهای زیادی را دیده ام.»

از این سخنان پیدا است که سرمایه گذاران خارجی خوش بینی ریاست جمهور را اغراق آمیز نمی پندارند. این نکته نیز آشکار است که از دیدگاه آنان ایران بازار بکری است که گشوده شدن آن سودهای کلانی نصیب آنها خواهد ساخت. سوال دشوارتر را ما باید پاسخ دهیم. چرا کشوری که طی 10 سال گذشته نزدیک به هزار میلیارد دلار درآمد ارزی داشته، اکنون باید به انتظار سرمایه گذاران خارجی باشد تا ما را از این مخمصه نجات دهند؟ کدام یک از مزیت هایی که این کارشناس برای اقتصاد کشور ما برشمرده (غیر از گرانی بی معنای پول ملی که آن هم دست پخت خودمان بود)، درسال های پیش وجود نداشت که از آنها برای شکوفایی اقتصادمان بهره برداری کنیم؟ آیا مقدور نبود که به جای واردات بی رویه و ریخت وپاش های آن سال ها، درآمدهای ارزی هنگفت خودمان را صرف سرمایه گذاری های مولد و بهسازی زیرساخت ها کنیم و در عین حال شرایط مناسبی را برای ورود سرمایه گذاران خارجی و فناوری های پیشرفته فراهم سازیم؟
برای بی تدبیری های گذشته، شهروندان کشور ما تاوان سنگینی پرداخته اند. باشد که در این بزنگاه باز هم کج راهه را برنگزینیم و منافع ملی را فدای سودهای بادآورده و رانت خواری گروه های ذی نفوذ نسازیم.