اکونومیست:

کاهش یارانه در ایران؛ اقدامی جسورانه

عبارت «فاز دوم برنامه هدفمندی یارانه ایران» هم به فارسی و هم به انگلیسی، عبارتی سنگین است اما ورد زبان هر ایرانی است. 28 آوریل حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران اعلام کرد قیمت بنزین با افزایشی 75 درصدی از چهار هزار ریال به هفت هزار ریال در لیتر افزایش می یابد.

کد خبر: ۵۵۹۷۸

تاریخ: ۱۰ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۱۶:۳۱

به گزارش ایران اکونومیست به نقل از اکونومیست، فاز دوم کاهش یارانه بنزین، گاز و برق در کنار یارانه کالاهای اساسی قرار بود در ماه ژوئن سال 2012 اجرایی شود. محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری سابق ایران به لطف اختلاف با مجلس، بارها اجرای آن را به تاخیر انداخت. حال باوجود آنکه کاهش یارانه ها توسط روحانی در شرایطی انجام می شود که رشد اقتصادی کند و تورم بالا است، با این حال حمایت دولتی و مردم از وی بیش از حمایتی است که از سلف او صورت می گرفت.

ایران نیز مانند بسیاری از کشورهای نفتی منطقه که در تامین بودجه مردم افراط کرده اند، باید هزینه هنگفت یارانه جمعیت رو به رشد خود را کاهش دهد. سالانه حدود 40 تا 100 میلیارد دلار پرداخت می شود تا ایرانیان، فقیر و غنی، از انرژی، آب، سوخت و مواد غذایی اصلی ارزان بهره مند شوند. مصرف افزایش یافته است. خودروها جاده های کشور را مسدود کرده اند. تحقیقات نشان می دهد مصرف انرژی ایران 80 درصد بالاتر از میانگین خاورمیانه است. بدتر اینکه هر ساله، میلیاردها دلار توسط قاچاقچیانی که سوخت ارزان ایران را از طریق مرزها به عراق و پاکستان می برند، حیف و میل می شود.

ایرانیان امیدواراند اصلاحات یارانه بهتر از آنچه توسط احمدی نژاد اجرا شد، اجرایی شود. در دور نخست کاهش یارانه ها در سال 2010 قرار بود نیمی از پول پس انداز شده، در میان اقشار ضعیف بازتوزیع شود. اما دولت آمار و اطلاعات کافی در مورد اینکه این پول باید به چه کسانی تعلق بگیرد را در اختیار نداشت. در شرایطی که جامعه هنوز در التهاب اتفاقات پس از انتخاب مجدد احمدی نژاد به عنوان رئیس جمهور بود، وی کمک نقدی را به همه مردم اختصاص داد. این اقدام پولی که به صنعت اختصاص داده شده بود را بلعید و بر بدهی های هنگفت بخش های نفت، گاز و پتروشیمی که در سال 2012 هدف تحریم ها قرار گرفته بودند، افزوده شد. تحریم ها نیز به ارزش ریال ضربه زد و اقتصاد وارداتی ایران با تورمی بالا روبرو شد.

این مسئله دو سوم از ارزش 450 هزار ریال یارانه ای که به طور ماهانه به مردم پرداخت می شد، کاست و این رقم امروز کمتر از 17 دلار ارزش دارد. حمید، پدر بیکار یک خانواده شش نفره که در یک آپارتمان دو خوابه در اصفهان زندگی می کنند می گوید: «با 450 هزار ریال حتی نمی توانم برای پسرم یک پوتین چینی بخرم. اگر کار پیدا کنم از دریافت یارانه انصراف می دهم اما ما هنوز تحریم هستیم بنابراین هرگز کاری ایجاد نخواهد شد.»

اوایل ماه جاری رئیس جمهوری ایران پرداخت یارانه نقدی را متوقف کرده و با حمایت بازیگران و شخصیت های ورزشی مشهور از ایرانیان غنی تر درخواست کرد که از درخواست مجدد یارانه انصراف دهند. اما دولت می گوید تنها سه میلیون نفر از حق خود انصراف دادند؛ 73 میلیون نفر خواستار دریافت یارانه شدند.

روحانی در حال حاضر از حمایت مردمی برخوردار است اما افزایش قیمت ها تنها تا مدتی قابل تحمل خواهد بود. دولت روی دستیابی به توافق با قدرت های جهان بر سر برنامه هسته ای خود که لغو تحریم ها را به دنبال خواهد داشت، سرمایه گذاری کرده است. اگر این اتفاق رخ ندهد هم ایران و هم  سرمایه سیاسی روحانی آسیب خواهد دید.