شماره پنجم «اندیشه آینده» با عنوان «شرِ شهر» منتشر شد

نشریه «اندیشه آینده»، در جدیدترین شماره خود به موضوع امنیت پرداخته است، اما از معنای وسیعِ امنیت، آن حدی را برگزیده که به بزه‌های خرد و بعضا خشن شهری گره خورده است و در فرض ابتدایی، اقتصاد مهم‌ترین عامل افزایش این قبیل جرایم در جامعه شناخته می‌شود.

کد خبر: ۵۵۷۳۶۶

تاریخ: ۲۶ آذر ۱۴۰۱ - ۱۷:۱۰

به گزارش ایران اکونومیست، اندیشه آینده تلاش کرده با پرداختن به زوایای مختلف موضوع، ضمن صحه گذاشتن به این گزاره، بر این امر تاکید کند که این تنها نیمی از حقیقت است. نیم دیگر آن، عللی است که حتی پس از بهبود شرایط اقتصادی هم می‌توانند رفع نشوند. مفروض اندیشه آینده در این شماره، تلاش برای گشودن زاویه دیگری از بررسی ناامنی در ایران، با اتکاء به مفهوم آنومی بوده و کوشیده این زاویه نگاه را در گفت‌وگوهای نظری و چاره جویانه و همچنین در روایت های مردم‌نگارانه پی بگیرد.

در همین راستا در بخش طریق طرّاران، اندیشه آینده از دریچه گزارش‌ها و روایت‌های میدانی بر سرزمینِ سرد و خشن ناامنیِ تکثیرشده در جامعه، پای نهاده و تلاش کرده با مرور برخی رفتارهای اجتماعی، سوژه‌های ناامنی و حس ناامنی را در میدان بکاود. روایتی میدانی از فروشندگان اسلحه که نشان از افزایش فروش اسلحه و تقاضای مردم برای خرید آن دارد، روایتی از اقتصادهای کمتر دیده شدۀ بزه در شهر تهران، برآوردی مردم‌نگارانه از ناامنی‌های حاشیه کرمانشاه که با زیست روزمره مردم گره خورده، گپ و گفتی با اراذل و اوباشی که رفتارهایشان هویت محله‌شان را می‌سازد، پژوهشی تاریخی و میدانی از محله حاشیه‌ای قلعه خیابان مشهد و همچنین چند روایت از ناامنی‌های زنان در خیابان و محل کار، از جمله مطالب این نشریه برای به عینیت رساندن آن چیزی است که در عرصه ناامنی و احساس ناامنی در جامعه وجود دارد.

اندیشه آینده برای هرچه نزدیک‎تر شدن به زیست‌جهانِ بزه‌کاران و بزه‌دیدگان در قالب آدم‌هایی از پشت سر با اکبر، سروش، شهاب و کامران سارقانی که به سبک‌های مختلف دست به دزدی می‌زنند به گفت‌وگو نشست و آنها به صراحت از چراییِ بزه‌کاری‌شان گفتند. در همین قالب دو گفت‌وگو با علی و الناز که از قربانیان بزه بودند، انجام شد. این دو گفت‌وگو گویای این است که درک آنومیک از فضای جامعه، احساس تکثیرشده‌ای است که اضلاع مختلفی دارد. محوریت اصلی این درک در میان بزه‌دیدگان، احساس فقدان حمایت و بی‌پناهی آنان در برابر بزه بود.

در این بخش می‌توانید چهار گفت‌وگوی بی‌پرده با افسران انتظامی را بخوانید که درباره وضعیت ناامنی و درک مجرمان از میزان بازدارندگی مجازات‌ها سخن گفتند. تلاش این مجموعه گفت‌وگوها این بوده که نشان دهد درک آنومیک از شرایط اجتماعی کشور که یکی از عوامل بالارفتن میزان بزه بوده، تنها بر بزهکاران اثر نداشته و دیگر اضلاع اجتماعی دخیل در امنیت، اعم از کارگزاران امنیت و بزه‌دیدگان را هم متاثر کرده است.

روایت‌هایی از جامعه در بستر تاکسی‌نوشت بخش دیگر اندیشۀ آینده است که در آن تلاش می‌شود با گوش سپردن به آنچه از دل مردمِ طبقات مختلف و با نگاه‌های متفاوت برمی‌آید، برشی جدید از توجه به متن جامعه را پیش چشم مخاطب بگذارد. در این شماره هم با طرح موضوعاتی مرتبط با ناامنی، نظر مسافران در خصوص موضوع مورد نظر بازگو شده است.

بخش «تشویش و بلوا» پرداخت نظری، تحلیلی و آماری از برهم کنش امنیت و احساس ناامنی در تقاطع عینیت جامعه و ذهنیت رسانه‌ای است. در این بخش ابتدا آمارهایی از احساس ناامنی در جهان ارائه شد. همچنین در این شماره مقاله‌ای با عنوان بازنگری در نسبت میان محرومیت نسبی با جرم و جنایت بر اساس تئوری‌هایی از واقعگرایی چپ تا پریکارت ترجمه شده است که نقدی به نبود موضوع محرومیت نسبی در علم جرم‌شناسی وارد کرده و در نهایت چند پیشنهاد برای بهبود آن ارائه می‌دهد. البته همان طور که گفته شد «اندیشه آینده» مسئله ناامنی را صرفا از منظر اقتصادی بررسی نکرده و در مقاله‌ای جداگانه این منظرِ همیشه صحیح پنداشته شده را، مورد نقد قرار داد و سعی کرد با در نظر گرفتن ضریب جینی به عنوان یک شاخص کمّی، نسبت میان نابرابری اجتماعی و ارتکاب بزه را بررسی کند.

در این بخش بهرام بیات، دانشیار دانشگاه عالی دفاع ملی در گفت و گو با «اندیشه آینده» مسئله ناامنی را در نسبت با نظام‌های جبران اجتماعی، رسانه و ساختار انتظامی کشور واکاوی کرد. اردشیر گراوند در گفتاری از علل پیدایی ناامنی گفت و میثم مهدیار از تاثیر بیگانگی مردم با فضای شهری و سیاست‌های محله‌زدایی بر افزایش جرم و بزه و بروز رفتارهای آنومیک صحبت کرد.

از گزارش‌های مهم این شماره بررسی ناامنی و بزه و عواطف سنجی کاربران فضای مجازی بر مبنای یافته‌های داده‌کاوانه است. در این گزارش با استفاده از سامانه‌های افکارسنجی مجازی، پارامترهای مختلف استخراج و بر اساس آنان تحلیل شد.

در کنار مساله ناامنی، علل و عینیت‌های آن در جامعه، موضوع حس ناامنی هم از موضوعات مورد بررسی این شماره «اندیشه آینده» است. در همین راستا در مقالۀ «پوشش رسانه‌ای اخبار بزه و تولید چرخه ترومای جمعی» تلاش شده با بررسی وضعیت پوشش بزه در رسانه‌های ایران و جهان به این پرسش پاسخ داده شود که «رسانه چگونه ارتکاب بزه را سرایت می‌دهد؟» همچنین عبدالله بیچرانلو استادیار ارتباطات اجتماعی دانشگاه تهران در گفتاری با مهم دانستن بُعد ادارکی ناامنی، تئوری‌های ارتباطات و رسانه را در پیوند با تولید احساس ناامنی بررسی کرده و تاکید کرد که چگونه فقدان رسانه‌داریِ علمی در ایران، بر پدیدار شدن این احساس می‌افزاید.

اندیشه آینده برای بررسی برداشت کیفری از مفهوم جامعه‌شناسانه آنومی به سراغ ناصر قاسمی، عضو هیئت علمی و مدیر گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه علوم قضایی رفت. او در این مصاحبه نسبت میان آنومی، قانون و بی‌قانونی را بررسی کرد و در خصوص چرایی تغییر و تحول در نظام ارزش‌ها و شکل‌گیری ارزش‌های مجرمانه سخن گفت.

رضا پورحسین نیز، در مصاحبه‌ای با بررسی روان‌شناختی علل افزایش جرم این موضوع را هم از منظر روانشناسی فردی و هم اجتماعی بحث کرد و پایگاه امن را مهم‌ترین عامل جلوگیری از بزه عنوان کرد.

اندیشه آینده ناامنی در حوزه زنان را در گفت‌وگو با اعظم آهنگر، استاد جامعه‌شناسی و مسئول پیشین گروه مطالعات شهری دانشگاه تهران پی گرفت و با تمرکز بر ناامنی‌های جنسی و فضای شهری، از انواع و اقسام ناامنی زنانه و راه‌های برون رفت از آن سخن گفت.

این نشریه در پایان برای ارائه راهکارهای سیاستی، در چند مقاله جداگانه به موضوع امنیت مشارکتی به عنوان الگویی برای نقش آفرینی مردم در مقابله با جرم و بزه که در برخی کشورهای جهان کارآمدی آن به اثبات رسیده است پرداخته است. پیشنهاداتی عملی برای «پلیس جامعه‌محور، پیگیری اجرای سند تحول قضایی و ایجاد پایگاه امن» از دیگر راهکارهای سیاستی هستند که اندیشه آینده بررسی کرده است.

از مطالب خواندنی این نشریه بازنمایی ناامنی در ادبیات و سینمای ایران و جهان است که پیش روی خوانندگان قرار گرفته است.

شماره پنجم نشریه اندیشه آینده به مدیر مسئولی احمد نادری و سردبیری متین محجوب در ۱۶۰ صفحه به قیمت ۸۰ هزار تومان، روی پیشخوان مطبوعات کشور در دسترس علاقمندان است.