دومین نشست مجمع کتابخانه‌های بزرگ کشور(مکتب) برگزار شد

دومین نشست مجمع کتابخانه‌های بزرگ کشور(مکتب) با هدف تسهیل انجام وظایف تخصصی در حوزه‌های فراهم‌آوری، سازماندهی، پردازش، اطلاع‌رسانی، حفاظت و نگهداری منابع مکتوب و غیرمکتوب در ارائه روش‌های مطلوب در محل سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران برگزار شد.

کد خبر: ۵۵۰۳۴۰

تاریخ: ۱۳ آذر ۱۴۰۱ - ۱۱:۴۹

به گزارش ایران اکونومیست از روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران، نخستین نشست شورای برنامه‌ریزی و سازماندهی کتابخانه‌های کشور با هدف تسهیل انجام وظایف تخصصی در حوزه‌های فراهم‌آوری، سازماندهی، پردازش، اطلاع‌رسانی، حفاظت و نگهداری منابع مکتوب و غیر مکتوب در ارائه روش های مطلوب به منظور دستیابی به اطلاعات و دانش بومی و تعامل با متخصصان و شکل‌گیری ارتباط منسجم میان آنان، برای کسب مرجعیت ملی و الگوی منطقه‌ای و تعامل با جامعه بین‌المللی در توسعه امور کتابخانه‌های کشور و همچنین در تداوم اهداف و برنامه‌های مجمع کتابخانه‌های بزرگ کشور (مکتب) در راستای تقویت حضور کتابخانه‌ها در جامعه؛ ارتقای ساختارها، فرایندها و توانمندسازی سرمایه انسانی؛ رشد و توسعه زمینه حرفه‌ای در گسترش شبکه تعاملی؛ و تثبیت جایگاه امور کتابخانه‌ای، شورای برنامه‌ریزی و سازماندهی کتابخانه‌های کشور تشکیل شد.

پس از انقلاب اسلامی و در ۴۰ سال گذشته شاهد پیشرفت گسترده در حوزه کتابخانه ای بوده ایم

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملّی جمهوری اسلامی ایران که ریاست این نشست را نیز به عهده داشت، با اشاره به اینکه مجمع کتابخانه‌های بزرگ کشور (مکتب) در سال ۱۳۹۴ شکل گرفت؛ گفت: کتابخانه‌ها یکی از حوزه‌هایی است که انقلاب اسلامی در طول ۴۰ سال گذشته شاهد پیشرفت گسترده در این حوزه بوده است و ازطرفی یک ضرورت وجود دارد که کتابخانه‌های کشور می‌توانند نقش مهمی در حل مسائل فرهنگی جامعه، ارتقاء و رشد آگاهی‌های فردی و اجتماعی، تأثیر بر سبک زندگی و کاهش آسیب‌های اجتماعی داشته باشند.

علیرضا مختارپور ادامه داد: اما متأسفانه این ظرفیت به دلایل مختلف ازجمله امکانات، مسائل اداری، مسائل بودجه ‌ای موردتوجه قرار نگرفته است و همه کتابخانه‌ها با مشکلاتی ازجمله بودجه، امکانات روبه‌رو هستند. به نظر می‌رسد بهتر است تلاش جمعی صورت گیرد تا مشکلات اساسی در یک حکم یا برنامه‌ای متناسب با بودجه ۱۴۰۲ آورده شود و سپس به صورت یک فعالیت تبیینی مؤثر، ارزش و ماهیت انواع کتابخانه‌ها و نقش آن در بهبود وضعیت فرهنگی نشان داده شود.

لزوم تغییر ادبیات کتابخانه ای

حجت الاسلام والمسلمین غلامرضا قاسمیان رئیس کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ایران با اشاره به اهمیّت محیط‌های کتاب و کتابخوانی گفت: ضرورت دارد ادبیات کتابخانه‌ای تغییر کند و برای کتابخانه‌ها، میدان‌های خوبی تعریف شود تا به فراخور آن بتوان بودجه متناسب و متناظری درخواست کرد.

وجود فاصله ای معنادار بین کتب چاپی و الکترونیکی در کشور

در ادامه این نشست، مهدی رمضانی دبیرکل نهاد کتابخانه های عمومی کشور اظهار کرد: به همین منظور لازم است نهضتی ایجاد شود تا کتابخانه را به مسئولان بشناساند و این جمع می‌تواند ابعاد کتابخانه‌های الکترونیکی، ازجمله مباحث قانونی آن را مشخص کند. البته شیب کتاب الکترونیک صعودی نیست و در ایران فاصله معناداری بین کتاب چاپی و الکترونیکی وجود دارد.

باید کتاب را به فرهنگ و زندگی پیوند بزنیم

رشید جعفرپور قائم مقام معاون فرهنگی وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری با اشاره به اینکه باید کتاب را به فرهنگ و زندگی پیوند بزنیم، گفت: متاسفانه شاهد هستیم که دانشجویان از کتاب فاصله گرفته‌اند و بهتر است زمینه دسترسی دانشجویان به کتاب بیش از گذشته فراهم شود. به همین منظور برای استعلای شخصیت فردی باید کتاب را به فرهنگ و زندگی پیوند بزنیم.

زنگ کتاب برای افرادی که کمتر کتاب می خوانند

محمدجواد قوی مدیرکل روابط عمومی و بین‌الملل کتابخانه، موزه و مرکز اسناد آستان قدس رضوی گفت: ارتقای کیفی کتابخانه‌ها به سازه و ملزومات کتابخانه‌ها نیست و آنچه اهمیّت دارد میزان منابع و ارائه خدمات است. اگر بین اعضای شورا یک هم افزایی و هم پوشانی ایجاد شود تا کسری‌های منابع مجموعه یکدیگر را تأمین کنیم و ازطرفی فعالیت‌ها خود را به اشتراک بگذاریم، تأثیرات خوبی خواهد داشت. ضمن اینکه بهتر است در شرایط فعلی با برگزاری زنگ کتاب به سوی افرادی برویم که یا کمتر کتاب می‌خوانند و یا اصلاً کتاب نمی‌خوانند.

سیر مطالعاتی برای زندانیان تعریف شود

علی مقدسی رئیس اداره فرهنگی و هنری زندان‌های کشور خاطرنشان کرد: کتاب مهمترین ابزار برای زندانیان است و ما می‌توانیم سیر مطالعاتی برای زندانیان تعریف کنیم و نسبت به توسعه و گسترش کتابخانه‌ها، به گسترش منابع در کتابخانه‌های زندان نیز فکر کرد.

جایگاه کتاب به شکل فیزیکی برای کودک حفظ شود

حامدعلامتی مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بیان کرد: با توجه به اهمّیت برنامه توسعه هفتم، بهتر است از طرف این شورا، لایحه پیشنهادی در حوزه مطالعه و کتابخانه نوشته شود و ردیف بودجه گرفته شود و ازآنجاکه امروزه محل شروع همه فعالیت ها از کتاب و کتابخوانی است، باید جایگاه کتاب به شکل فیزیکی برای کودک حفظ شود.

می‌توان کتابخانه را یک رسانه تلقی کرد

نوشاد رکنی رئیس اداره اطلاعات فرهنگی و حفاظت فنی کتابخانه و موزه ملی ملک با بیان اینکه مشکل، کمّیت و کیفیت کتابخانه‌ها نیست، گفت: نیاز است تعاریف و دیدگاه‌های جدید از کتابخانه‌های مدرن بیان شود. به عبارت دیگر می‌توان کتابخانه را یک رسانه تلقی کرد و در این راستا باید زیرساخت‌ها تغییر در کوتاه مدت تغییر کند و شیوه‌های تعاملی بین کتابخانه و مردم صورت گیرد.

مدیرکل فرهنگی، هنری و فضاهای پرورشی وزارت آموزش و پرورش یکی از مؤلفه‌های کتابخوانی را مخاطب و جامعه هدف عنوان کرد و گفت: ذائقه مخاطبان در مطاله کتاب تغییر کرده است.

عباس مهاجر در پاسخ به این پرسش که تعریف ما از کتاب چیست؟ اظهار کرد: برای تولید کتاب دو نکته حائز اهمیّت است؛ بحث محتوایی و شکل ظاهری آن. اساساً ما نویسندگان زیادی در حوزه کودک و نوجوان نداریم و از نظر شکل و ظاهر هم تحولی در حوزه کتاب به وجود نیامده است، به همین دلیل به گفتگو، مشورت و یافتن راه حل نیاز داریم.

کتابخانه مأمنی در بافت فرهنگی است

معاون کتابخانه ملّی گفت: با توجه به صحبت‌های انجام شده، با یک نگاه قیاسی، کتابخانه به عنوان مأمنی در بافت فرهنگی قرار گرفته است و می‌تواند نقش اثرگذار در فرهنگ جامعه داشته باشد و چه بسا بتواند تغییر رفتار هم ایجاد کند. بنابراین با یک نگاه استقرایی نیاز به تعاریف جدید از خدمات کتابخانه‌ای داریم که لازمه آن تعریف جدید در ساختارها، کارکردها و فعالیت‌ها است. باید تلاش کرد تا کتابخانه‌ها به این سامانه متصل شوند و همگان از موجودی منابع اطلاع داشته باشند.

عصمت مؤمنی در پایان صحبت‌های خود توضیحاتی درباره شابکا (شماره استاندارد بین المللی کتابخانه‌های کشور)، سامانه شبکه کتابخانه‌های کشور، تعداد کتابخانه‌هایی که شماره استاندارد بین‌المللی دریافت کرده‌اند، میزان کتابخانه‌هایی که به شبکه کتابخانه‌های کشور متصل شده اند و میزان ورود اطلاعات داده شده با توجه به الزام قانونی نسبت به اخذ شابکا و اتصال به شبکه‌های کتابخانه‌های کشور ارائه کرد.

در پایان این نشست تخصصی مقرر شد، ضمن پیگیری و ارسال احکام برنامه پیشنهادی و ارائه آن به دولت و مجلس، تدارک برنامه مشترک که اثر فرهنگی و تبلیغی داشته باشد مانند تقدیر از فیلم‌های سینمایی در حوزه کتاب و کتابخوانی، کمیته‌های فرعی از اعضای این شورا و نمایندگان در حوزه‌های مختلف برای تعریف کتابخانه، زیرساخت‌های لازم کتابخانه‌ای و کتابخانه الکترونیک تشکیل شود.

همچنین، کارگروه‌ها و کمیته‌های تخصصی کتابخانه‌ای برای مشارکت در تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری کارکردهای کتابخانه ای ارسال خواهد شد و اعضای شورا نمایندگان خود را برای شرکت در این کارگروه‌ها و کمیته‌ها معرفی خواهند کرد.