جامعه‌شناسی فوتبال در بافتی جهانی

کتاب «جامعه‌شناسی فوتبال در بافتی جهانی»، پیچیدگی‌های تاریخی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی این ورزش را در اروپا، آفریقا، اقیانوسیه، آسیا و آمریکای شمالی و جنوبی بررسی ‌می‌کند. کتاب از طریق رهیافتی موضوع محور، پیشرفت‌های اصلی و مباحث جامعه‌شناختی را در فوتبال تحلیل ‌کرده و به موضوعاتی چون: «تاریخ فوتبال و اشاعۀ جهانی آن»، «نقش خشونت»، «فیفا و ادارۀ فوتبال جهان»، «نژاد، نژادپرستی و سفیدی»، «جنسیت»، «تغییر ماهیت هواداران»، «رسانه و انقلاب مالی در فوتبال»، «تبدیل بازیکنان به سلبریتی‌هایی جهانی»، و «رشد لیگ‌های جهانی در سراسر جهان» می‌پردازد.

کد خبر: ۵۴۴۵۵۴

تاریخ: ۰۲ آذر ۱۴۰۱ - ۱۷:۱۵

به گزارش ایران اکونومیست و به نقل از پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، «جیم کله‌لند»، استاد علوم اجتماعی دانشگاه لوبوروی انگلستان، نویسنده این کتاب با استفاده از مثال‌های متنوع از سراسر دنیا، در هر فصل کتاب، تغییرات متفاوت فرهنگی و اجتماعی را به‌ویژه از دهه ۱۹۹۰ نشان می‌دهد؛ دهه‌ای که در آن روابط فوتبال با رسانه‌های جمعی و سایر شبکه‌های فراملی اهمیت یافت و به‌لحاظ مالی سودآور شد. نویسنده این کتاب معتقد است با این‌که فوتبال محبوب‌ترین ورزش هر کشور نیست، اما شمار فزاینده‌ای از کشورها مثل برزیل، روسیه، هند و چین از قدرت فوتبال برای مقاصد اجتماعی- فرهنگی، سیاسی و اقتصادی استفاده می‌کنند؛ مثلاً از طریق کسب میزبانی مسابقات چندجانبه مانند جام‌جهانی.

حمید پورنگ، مترجم این اثر نیز در یادداشتی با اشاره به این‌که فوتبال یکی از مهم‌ترین پدیده‌های اجتماعی و حتی فرهنگی سیاسی و اقتصادی در قرن بیست و بیست‌ویکم است، بیان می‌کند که جامعه‌شناسی بسیار دیر مطالعۀ این ورزش را آغاز کرد. او معتقد است با این‌که شکل‌گیری فوتبال مدرن به قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم برمی‌گردد یعنی همان دوره‌ای که جامعه‌شناسی کم‌کم در حال رشد و بالندگی بود، نگاهی به آثار بزرگان این حوزه نشان می‌دهد که هیچ‌یک به این پدیده از منظری جامعه‌شناختی التفاتی نداشته‌اند و حتی در دوره‌های بعدی و به‌رغم شروع برگزاری مسابقات جام‌جهانی در ۱۹۳۰ و استقبال انبوه تماشاگران، باز هم نشانی از توجه به فوتبال در آثار اندیشمندان علوم اجتماعی آن زمان دیده نمی‌شود.

مترجم کتاب «جامعه‌شناسی فوتبال در بافتی جهانی» بر این باور است که شاید بتوان گفت این غفلت و نادیده‌انگاری از سر عمد بوده زیرا تا مدت‌ها فوتبال تفریح و سرگرمی‌ عاری از تمدن و توأم با خشونت اقشار و طبقات کارگری و فرودست جامعه تلقی ‌می‌شد که برای جامعه‌شناسی و ‌برج‌عاج‌نشین که عمدتاً روی تحولات کلان‌مقیاس جوامع (به‌ویژه جوامع مدرن) و فهم کنش‌های انسان متمدن اروپایی متمرکز بودند، ارزش مطالعاتی نداشت. اما در دهه‌های اخیر خصوصاً از دهه ۱۹۸۰ به بعد، مقوله فوتبال مورد توجه جدی جامعه‌شناسان و اصحاب علوم اجتماعی قرار گرفته و آثار و پژوهش‌های متعددی در این زمینه چاپ و منتشر شده است.

کتاب «جامعه‌شناسی فوتبال در بافتی جهانی» که در سال ۲۰۱۵ انتشار یافت و سال ۱۳۹۷ از سوی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات ترجمه و منتشر شد، یکی از همین آثاری است که از منظری جامعه‌شناختی به تحلیل این ورزش و ارتباط آن با سایر پدیده‌های اجتماعی فرهنگی امروز ‌می‌پردازد. یکی از نقاط قوت کتاب این است بدون این‌که خود را محدود به نظریه یا نظریه‌هایی خاص کند، متناسب با حوزه‌های مورد بررسی از نظریه‌های جامعه‌شناختی استفاده ‌می‌کند.

همچنین هر یک از بخش‌های کتاب به شکلی تنظیم شده که علاوه بر سیر تاریخی، سایر ابعاد اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی این ورزش در مقیاسی جهانی مورد بحث و کنکاش قرار گیرد.

کتاب «جامعه‌شناسی فوتبال در بافتی جهانی»