کسری منابع فاز دوم هدفمندی

دولت میزان افزایش قیمت تعدادی از حامل‌های انرژی در سال 93 را اعلام کرد و با توجه به شیب این افزایش قیمت منابع پیش بینی شده در قانون برای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها قطعا تامین خواهد شد و ..

کد خبر: ۵۴۲۸۱

تاریخ: ۱۶ فروردين ۱۳۹۳ - ۰۸:۴۷

به همین دلیل به نظر می رسد دولت فاز دوم را در سال  جدید به طور کامل اجرایی نخواهد کرد. هیئت دولت در راستای اجرای فاز دوم قانون هدفمندی یارانه‌ها افزایش قیمت تعدادی از حامل‌های انرژی از جمله گاز طبیعی ( در همه مصارف)، نفت سفید، نفت کوره و گاز مایع را اعلام کرد.

بر این اساس، قیمت گاز برای مصارف خانگی به میزان 20 درصد و برای مصارف عمومی (دولتی، کسبه و خدمات) به میزان 30 درصد افزایش می یابد.

نرخ گاز برای مصارف صنعتی (غیر از موارد مذکور در بند (د) ) از 700 ریال به ازای هر متر مکعب 1000 ریال افزایش و نرخ گاز برای سایر مصارف مندرج در جدول یاد شده به میزان پانزده درصد افزایش می یابد. همچنین نرخ گاز برای کلیه مصارف بخش های پتروشیمی و فولاد به ازای هر متر مکعب به ترتیب به میزان 2650 ریال و 1320ریال تعیین شده است.

در عین حال از ابتدای سال جاری قیمت هر لیتر نفت سفید حرارتی ویژه مصارف خانگی با کالا برگ 1500 ریال و قیمت هر لیتر نفت کوره سوخت حرارتی نیز 2500 ریال اعلام شد.

همچنین بر اساس این مصوبه قیمت گاز مایع به صورت سیلندر 11 کیلویی در ازای هر کیلو 2100 ریال و در سیلندرهای بیش از 11 کیلوگرم و مخازن بالک هر کیلو 6500 ریال اعلام شد.

*درآمد 20 هزار میلیاردی هدفمندی از محل افزایش قیمت 6 حامل انرژی

بر اساس تبصره الحاقی به قانون بودجه 93 که با تغییرات اندکی نسبت به لایحه تقدیمی دولت به تصویب رسید، در سال 93 دولت باید از محل افزایش قیمت حامل‌های انرژی 48 هزار میلیارد تومان درآمد کسب کند. به گفته علی طیب‌نیا وزیر اقتصاد، این رقم به معنای اضافه درآمد 20 هزار میلیارد تومانی برای دولت ناشی از اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها خواهد بود.

بر اساس محاسبات مرکز پژوهش های مجلس و همچنین محاسبات انجام شده توسط بعضی نمایندگان شاخص ‌جلس از جمله احمد توکلی و مسعود میرکاظمی تامین این میزان درآمد برای دولت مستلزم افزایش بیش از 80 درصدی قیمت حامل‌های انرژی خواهد بود.

در عین حال درآمد 5 هزار میلیارد تومانی دولت از محل افزایش قیمت برق نیز از درآمدهای یاد شده کسر شده و برای آن به شکل جداگانه‌ای فارغ از درامد 48 هزار میلیارد تومانی دولت برنامه‌ریزی شده است.

بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، این درآمدها در سال 92 بدون احتساب برق 20هزار میلیارد تومان بوده است.

به عبارت دقیق‌تر دولت باید از محل افزایش قیمت حامل‌های هیدروکربوری انرژی یعنی بنزین، گازوئیل، نفت سفید، نفت کوره، گاز مایع LPG و گاز طبیعی درآمدهای هدفمندی را بین 18 تا 20 هزار میلیارد تومان افزایش دهد.

با این حال قیمت‌های اعلام شده برای 4 حامل انرژی شامل گاز طبیعی، نفت سفید، نفت کوره و گاز مایع ابهامات درباره امکان تحقق درآمدهای مورد نظر دولت را افزایش داده است.

*افزایش 20 تا 30 درصدی بهای 4 حامل انرژی

بر اساس این گزارش قیمت نفت سفید با افزایش 50 درصدی از 100 به 150 تومان در هر لیتر رسیده است.

نفت سفید در سال 92 تنها 290 میلیارد تومان از درآمدهای سازمان هدفمندی یارانه‌ها را تامین کرده است.

افزایش 50 درصدی قیمت، بیش از 145 میلیارد تومان از این محل نصیب درآمدهای هدفمندی نمی‌کند.

نفت کوره نیز از 200 تومان به 250 تومان در هر لیتر تغییر قیمت داده است تا افزایش 25 درصدی را در این حامل انرژی ثبت کند. نفت کوره کم ارزش‌ترین فرآورده پالایشگاهی است که متاسفانه درصد زیادی از خروجی پالایشگاه‌های ایران را تشکیل می‌دهد. این فرآورده نفتی، سال گذشته کمی بیش از 500 میلیارد تومان از درآمدهای هدفمندی را تامین کرده بود. افزایش 25 درصدی قیمت، تنها 125 میلیارد تومان از این طریق نصیب دولت می‌کند.

قیمت گاز مایع فشرده طبیعی LPG مصارف خانگی نیز تنها با 16 درصد افزایش به 210 تومان در هر کیلو رسیده است. در مصارف صنعتی و حمل و نقل قیمت گاز مایع با افزایش 21 درصدی از 540 به 650 تومان در هر کیلو رسیده است. گاز مایع در سال 92 حدود 430 میلیارد تومان از درآمدهای هدفمندی یارانه‌ها را تامین کرده است. افزایش 16 تا 21 درصدی این حامل انرژی نیز بیش از 70 میلیارد تومان نصیب دولت نمی‌کند.

به این ترتیب در مجموع این 4 حامل مایع انرژی حتی هزار میلیارد تومان از درآمدهای مورد نظر دولت در فاز دوم هدفمندی یارانه ها را نیز تامین نمی‌کنند.

در سال 92 گاز طبیعی در مصارف غیر نیروگاهی بیش از 6 هزار و 300 میلیارد تومان درآمد نصیب هدفمندی یارانه‌ها کرده است. قیمت گاز مصرفی در منازل و بخش‌های عمومی به طور متوسط 87 تومان در هر متر مکعب بوده است.

افزایش 20 تا 30 درصدی قیمت گاز تنها بین 1200 تا 1900 میلیارد تومان درآمد جدید نصیب دولت خواهد کرد.

در عین حال افزایش نرخ گاز خوراک و سوخت پتروشیمی‌ها به 265 تومان نیز بیش از 1500 میلیارد تومان نصیب دولت نمی‌کند.

بر این اساس دولت از محل افزایش قیمت این 4 حامل انرژی بیش از 4 هزار میلیارد تومان درآمد جدید کسب نخواهد کرد.

جدول درآمد دولت از اجرای هدفمندی یارانه‌ها در سال 92

*درآمدهای افزایش قیمت بنزین و گازوئیل برای جبران کسری کافی نیست

در سال 92 درآمد هدفمندی ناشی از افزایش قیمت بنزین و گازوئیل در گام اول هدفمندی به 10 هزار میلیارد تومان بالغ شده بود. با توجه به اینکه دولت به احتمال بسیار زیاد در افزایش قیمت گازوئیل هم به شدت محتاطانه عمل خواهد کرد، به نظر می‌رسد از این محل هم درآمد چندانی عاید دولت نشود.

به عبارت دقیق‌تر وقتی افزایش قیمت حامل‌های انرژی با حساسیت کمتر به حدود 20 تا 30 درصد محدود شود، افزایش 80 درصدی درآمدهای دولت باید از محل افزایش قیمت حامل‌هایی مانند بنزین و گازوئیل تامین شود.

با این وجود به نظر نمی‌رسد دولت حاضر به افزایش قیمت شدید بنزین و گازوئیل برای تامین این درآمدها باشد.

پیش از این گزارش داده شده بود که بار اصلی افزایش قیمت‌ها در فاز دوم هدفمندی بر دوش بنزین خواهد بود.

در عین حال از منابع داخل دولت شنیده می‌شود که قیمت بنزین در دولت تقریبا نهایی شده و در سال 93 قیمت بنزین سهمیه‌ای تا 700 و قیمت بنزین آزاد تا 1200 تومان تعیین خواهد شد.

این میزان افزایش قیمت حامل‌های انرژی به هیچ عنوان تکافوی درآمدهای پیش‌بینی شده در لایحه دولت و مصوبه مجلس را نخواهد کرد و دولت با کسری قابل توجهی در این درآمدها و در نتیجه کسری در پرداخت هزینه‌های پیش بینی شده مانند یارانه نقدی مواجه خواهد شد.

*کسری منابع هدفمندی یارانه‌ها در فاز دوم قطعی است

با توجه به این موارد و همچنین رویه شدیدا احتیاط آمیز دولت تامین منابع فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها تقریبا غیر ممکن به نظر می‌رسد. مگر اینکه دولت تصمیم بگیرد، در دو یا چند مرحله افزایش قیمت‌ها در سال 93 را اجرایی کند یا فاز دوم قانون هدفمندی را به طور کامل اجرا نکند که این گزینه اخیر با توجه به اظهارات وزیر اقتصاد ظاهرا نزدیک‌ترین احتمال به واقعیت است.

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از فارس، علی طیب نیا گفته است:« قانون بودجه به دولت اجازه می دهد تا حدود 20 هزار میلیارد تومان درآمد اضافی از محل افزایش قیمت حامل های انرژی به دست آورد، اما با توجه به شرایط کشور یعنی تورم رکودی که سالهای گذشته با آن مواجه بودیم، دولت تصمیم دارد قیمت حامل های انرژی را با شیب ملایم افزایش دهد.»

در واقع به دلیل آنکه بخش اصلی درآمد در اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها از افزایش قیمت بنزین، گازوئیل، گاز طبیعی و برق به دست آمده است با توجه به تصمیمات دولت درباره قیمت این حامل‌ها، در سال 93 درآمدهای پیش‌بینی شده در بودجه قطعا محقق نخواهد شد.

با این رویه، با توجه به فاصله زیاد این قیمت‌ها با فوب خلیج‌فارس، اجرای کامل قانون هدفمندی یارانه‌ها سالیان طولانی زمان خواهد برد و در مارپیچ افزایش تورم و نرخ ارز گرفتار خواهد آمد.

به نظر می‌رسد دولت به دلیل نگرانی شدید از تورم ناشی از هدفمندی و عواقب سیاسی و اقتصادی آن شیب اصلاح قیمت‌ها را چنین کم در نظر گرفته است.

این در حالی است که مدیران دولت فعلی از جمله اکبر ترکان در سال 91 و قبل از به قدرت رسیدن خواستار اجرای فاز دوم قانون هدفمندی یارانه‌ها شده و تاکید داشتند قانون هدفمندی باید در مهلت قانونی آن به طور کامل اجرا شده و قیمت‌ها در پایان 5 سال مهلت این قانون که در سال 89 آغاز شد، به سطح بین‌المللی (90 درصد فوب خلیج فارس) برسد.