شرايط تثبيت بازار ارز/محمدصادق جنان صفت

بازار ارز ايران روزهاي تاريخي را سپري مي‌كند. چند ويژگي بازار ارز در روزهاي گذشته را مي‌توان تشخيص داد: كاهش ارزش ريال ايران نسبت به ارزهاي معتبر با شدتي قابل اعتنا مهمترين اين رويدادها بود.

کد خبر: ۵۳۹

تاریخ: ۱۸ دی ۱۳۹۰ - ۱۰:۱۵

سردرگمي تصميم‌سازان اقتصادي و مجادله سياسي ميان برخي اقتصاددانان مجلس و دولت از ديگر ويژگي‌هاي‌ روزهاي گذشته بود. در چنين وضعي بود كه برخي تصميم‌هاي مهم در حوزه سياسي – اقتصادي اتخاذ و شرايط را از التهاب به سوي ابهام كشاند. رييس بانك مركزي ايران كه بالاترين مقام اجرايي و سياست‌گذاري در بازار ارز است، در روزهاي سپري شده برخي نكات را يادآور شده كه محل اعتناست و بايد به آن توجه كرد.
محمود بهمني، رييس كل بانك مركزي ضمن تكرار وعده‌هاي قبلي مبني بر اينكه قيمت ارزهاي معتبر كاهش مي‌يابد، اما حرف تازه‌اي نيز بر زبان آورد. او براي نخستين بار به آنچه كارشناسان و اقتصاددانان بارها بيان كرده و توصيه مي‌كردند كه بازار ارز بايد تثبيت شود، نزديك شد. بهمني به اين نتيجه رسيده است كه جلوگيري از ايجاد التهاب و تنش در بازار ارز و اتخاذ سياست‌هاي تثبيت كننده در حال حاضر حتي از كاهش نرخ برابري ارزها در برابر ريال اهميت بيشتري دارد. اگر وي و ساير مسوولان دولتي به اين باور رسيده باشند كه اراده‌گرايي و ديكته به بازار ارز حتما به نتايج دلخواه آنها منجر نمي‌‌شود، گام بزرگي برداشته شده است. در اين صورت ديگر لزومي ندارد كه يك مقام ارشد دولتي، رسانه‌ها و نهادهاي خصوصي و برخي نمايندگان را متهم كند كه آنها موجب افزايش قيمت ارزهاي معتبر شده‌اند. روزهاي نه چندان روشن در بازار ارز را ديده و شاهد پيامد‌هاي منفي آن بر شهروندان بوده‌ايم، اما باقي‌ماندن در گذشته دردي را دوا نمي‌كند و باري از اندوه و حسرت نمي‌كاهد و بايد به آينده نگاه كرد و بازار ارز را به آرامش واقعي رساند. در اين صورت چه بايد كرد؟
دانش اقتصاد و تجربه جامعه بشري نشان مي‌دهد كه به لحاظ تكنيكي و سياست‌هاي اقتصادي برگرداندن آرامش به بازار ارز كار دشواري نيست و براي ايجاد تعادل در آن مي‌توان از دانش و تجربه انباشت شده استفاده كرد. آنچه اما مي‌ماند و بسيار دشوار و سخت است، متقاعد شدن مسوولان سياسي – اقتصادي براي استفاده از اين تجربه و دانش بشري است. واقعيت اين است كه مقام‌هاي مسوول ايران در دولت و بانك مركزي آرزوهايي در حوزه‌هاي گوناگون دارند و مي خواهند بخشي از آرزوهايشان را با استفاده از جادوي ارز به دست آورند. به طور مثال مي‌خواهند شهروندان چشم و گوش خود را در برابر تغييرات نرخ ارز بسته و تقاضايي براي خريد ارز نداشته باشند يا اينكه بازار كالا را با ارزي كه به طور نسبي و با دستكاري ارزان شده است، متعادل و قيمت‌ها را در اندازه‌اي كه مي‌خواهند به تعادل برسانند. رييس كل بانك مركزي نيك مي‌داند اين آرزوهاي بزرگي است كه اندام و جسم بازار ارز توانايي حمل آن را ندارد و نمي‌توان به شهروندان اندرز داد كه ارز نخواهيد يا به طرف عرضه دستور داد كه از ظرف توانايي‌هايش خارج شود. روزهاي آرامش در بازار ارز زماني مي‌رسد كه همه متغيرهاي تاثيرگذار بر نرخ دلار با اين بازار سازگار شوند.