‌گفتگو با فرمانده نیروی پدافند هوایی ارتش

بُرد موشکی باور۳۷۳ به ۴۰۰ کیلومتر خواهد رسید

امیر صباحی فرد از برنامه‌ریزی برای افزایش بُرد موشکی باور۳۷۳ به ۴۰۰ کیلومتر خبر داد و گفت این سامانه تولید انبوه شده و در شبکه یکپارچه پدافندی کشور قرار دارد.

کد خبر: ۵۳۵۶۱۶

تاریخ: ۱۷ آبان ۱۴۰۱ - ۱۸:۲۶

گروه دفاعی ایران اکونومیست- مهدی بختیاری: روز یکشنبه 15 آبان ماه، نمونه ارتقا یافته سامانه پدافندی باور 373 با موشک صیاد 4 بی رونمایی شد که طبق آن، برد کشف سامانه باور به 450 کیلومتر و برد درگیری آن نیز به بیش از 300 کیلومتر می‌رسد.

طراحی و تولید موشک صیاد 4 بی، ایران را در زمره معدود کشورهای سازنده سامانه‌های پدافندی برد بلند قرار می دهد و به این ترتیب توانمندی مهمی به پدافند هوایی کشور افزوده شده است.

کار ساخت سامانه پدافندی باور373 از اوایل دهه 90 شمسی و پس از بدقولی روس ها برای واگذاری سامانه موشکی اس300 آغاز شد و در کمتر از یک دهه به نتیجه رسید و امروز نمونه ارتقا یافته آن با برد بیش از 300 کیلومتر در اختیار نیروی هوافند هوایی ارتش قرار دارد.

در گفتگو با امیر سرتیپ علیرضا صباحی فرد فرمانده نیروی پدافند هوایی ارتش به بررسی مختصات باور373، برنامه‌ه‌های آینده برای افزایش بُرد آن و نیز اهمیت و جایگاه این سامانه در شبکه یکپارچه پدافندی کشور پرداختیم که متن کامل آن را در ادامه می‌خوانید.

امیر صباحی‌فرد 59 ساله اهل قم، پیش از این به مدت  یک سال فرماندهی قرارگاه مرکزی پدافند هوایی را برعهده داشت و از خرداد سال 98 با تشکیل نیروی پدافند هوایی در ارتش جمهوری اسلامی ایران، با حکم فرمانده معظم کل قوا به فرماندهی این نیرو منصوب شد.

** در تجهیزات پدافند هوایی به هیچ کشوری وابستگی نداریم

* طی روزهای اخیر شاهد رونمایی از موشک جدید صیاد4بی در سامانه پدافندی باور373 بودیم که برد این سامانه را از 200 کیلومتر به بیش از 300 کیلومتر رسانده و این نشان دهنده برنامه نیروهای مسلح برای افزایش توان پدافندی کشور است. پدافند هوایی یکی از مهمترین موضوعات در حوزه دفاع است که بارها مورد تاکید فرماندهان نیز قرار گرفته است. شما به عنوان فرمانده نیروی پدافند هوایی ارتش که نقش مهمی در این مسئله دارید، چه برنامه‌های دیگری برای تقویت دفاع هوایی کشور دارید؟

برای توضیح این موضوع باید کمی به عقب برگردیم و  ببینیم نیروهای مسلح و بویژه پدافند هوایی ما در هشت سال دفاع مقدس چه وضعی داشتند. چطور وارد جنگ شدند و در چه وضعیتی جنگ را به پایان بردند.

جنگ زمانی به کشور ما تحمیل شد که انقلاب اسلامی تازه شکل گرفته بود و ارتش و نیروهای مسلح آنطور که باید، انسجام نداشتن. تجهیزاتی هم که در ارتش و خصوصا در  پدافند هوایی وجود داشت همگی وابسته به خارج بود.

یکی از دلایلی هم که باعث شد تا دشمن جنگ را آغاز کند، همین بود که در برآورد خود اینطور فکر می‌کرد که ارتش و نیروهای مسلح ما فاقد آمادگی هستند و کشور درگیر غائله‌های داخلی است.

همانطور که گفتم، ما تجهیزاتی در اختیار داشتیم که عمدتا غیر بومی بود و آنها فکر می کردند که ما نمی‌توانیم از این تجهیزات استفاده کنیم.

در واقع در سال های دفاع مقدس این مسئله به ما دیکته شد که اگر بخواهیم یک پدافند هوایی مقتدر که بتوان روی آن حساب کرد داشته باشیم،‌ باید روی پای خودمان بایستیم.

اهمیت پدافند هوایی آنقدر زیاد است که فرمانده معظم کل قوا در سال‌های اخیر بیش از 600 مرتبه در سخنرانی‌های خود به آن اشاره کردند.

اگر تحولات جنگ‌های اخیر را هم بررسی کنیم، می بینیم که پدافند هوایی لبه جلویی مقابله با تهدیدات است.

ما امروز به مرحله‌ای رسیده‌ایم که در حوزه تجهیزات پدافند هوایی به هیچ کشوری وابستگی نداریم. برای مثال، همین سامانه باور 373  که گل سر سبد سامانه‌های پدافند هوایی کشور را ببینید. همه این سامانه ها توسط دانشمندان ایران اسلامی و براساس تهدیدات طراحی و تولید شده است.

ما در حوزه ساخت تجهیزات پدافندی هیچ گلوگاهی نداریم و حتی می‌توانیم جلوتر از تهدیدات حرکت کنیم و قادر هستیم تجهیزاتمان را متناسب با نیازهای آینده بروز کنیم.

قبل از باور 373، ما تجهیزات داخلی زیادی در بُردها و کارکردهای مختلف اعم از سامانه های کشف و شناسایی و درگیری ساخته بودیم که الان هم عملیاتی هستند.

ما در حوزه راداری، سامانه‌هایی داریم که می‌توانیم نفس‌های دشمن را در خانه‌ خودشان رصد کنیم و دشمن هم از این توانمندی ما مطلع است.

چند سال بیشتر از کار مطالعه و طراحی سامانه باور 373 نمی‌گذرد. اوایل دهه 90 بود که این کار شروع شد. ساخت سامانه‌هایی با این قدرت در کشورهایی که ادعا دارند سامانه‌های پدافندی می‌سازند، حدود 20 سال طول می‌کشد اما سامانه ما زیر 10 سال ساخته شد و مرحله به مرحله پیشرفت کرد.

** باور373 با پرنده‌های نسل 5 هم مقابله می‌کند

* این 10 سالی که می فرمایید از مرحله نیاز سنجی تا مرحله تولید است؟

بله این 10 سال شامل مراحل نیاز سنجی تا مرحله تولید و شرایطی است که الان این سامانه دارد. در حال حاضر ما در باور373 به برد بالای 300 کیلومتر رسیده‌ایم. در سال 97 که این سامانه را تست کردیم، بُردی در حدود 150 کیلومتر داشت.

کشورهای دیگر وقتی می‌خواهند سامانه‌ای را تست کنند، بر اساس سامانه‌ای که دارند هدف را انتخاب می‌کنند اما ما کوچکترین پرنده را برای تست باور 373 در نظر گرفتیم.

وقتی که ما پهپاد هدف را با سطح مقطع راداری کم مورد اصابت قرار می‌دهیم، پس سامانه باور می‌تواند سایر هواپیماها و حتی هواپیماهای نسل 5 که ادعای رادار گریزی دارند را نیز مورد هدف قرار دهد.

ما از همان زمان تست اولیه هم یک کار مطالعاتی دقیق را شروع کردیم و کمتر از دو سال توانستیم برد 150 کیلومتر را به بالای 300 کیلومتر برسانیم.

در دنیا فقط یکی-دو کشور هستند که مشابه این سامانه را دارند. ما به این توانمندی رسیدیم و الان هم کار را خاتمه نداده‌ایم.

** برد باور373 را به 400 کیلومتر می‌رسانیم

* آیا چشم‌اندازی برای افزایش برد باور373 در آینده دارید؟

ما همه تلاش‌مان را کرده‌ایم و طی 16 ماه، برد 150 کیلومتری را به بالای 300 کیلومتر رساندیم و این سامانه در تست اخیر توانست هدف را در فاصله 305 کیلومتری منهدم کند. ولی متوقف نشدیم و هم‌اکنون مجددا کار مطالعاتی و علمی سنگینی را کلید زدیم که بتوانیم همین را هم ارتقا دهیم. نظر ما روی برد 400 کیلومتر است و ان‌شاالله به آن مرحله هم خواهیم رسید.

در تست اخیر سامانه باور 373، موشک بالستیک را هم کشف کرد و الحمدلله در این مرحله هم موفق بود. این یک سامانه همه‌شمولی است که در اختیار نیروی قدرتمند پدافند هوایی ارتش قرار دارد.

ما در این تست، برای اینکه سامانه را کجا مستقر کنیم، کار سنگینی انجام دادیم. وقتی موشک شلیک می شود و می‌خواهد به ارتفاع 120 هزار پا با آن بُرد برود، باید کریدورهای بین‌المللی که هواپیماها از آن عبور می‌کنند را می‌بستیم که یک کار سنگین بین‌المللی است و انجام شد.

محل را انتخاب کردیم و بعد مجدداً محلی که پهپاد بتواند از آن  به پرواز در آید را هم مشخص کردیم. فاصله‌ی بین سامانه و محلی که پهپاد به پرواز در آمد حدود 500 کیلومتر بود و ما این فاصله را وجب به وجب پیاده و با خودرو طی کردیم تا از شهرها، روستاها و برخی مناطق دیگر در این مسیر مطمئن شویم. الحمدلله این کار با موفقیت انجام شد و پهپاد به پرواز در آمد.

ما  پهپادی می‌خواستیم که بالای 43 هزار پا پرواز کند و این هم یک کار سنگین بود که انجام گرفت. موتوری را در پهپاد استفاده کردیم که امتحان‌هایش انجام شد و در آن ارتفاع پرواز کرد.

* یعنی این سامانه همزمان که خودش ارتقا می‌یابد، حوزه‌های دیگر را هم رشد می‌دهد.

بله.

* به نمونه‌های خارجی اشاره کردید؛ شاید سوالی برای مخاطبان شکل بگیرد که چقدر سامانه‌های ما، مثلا باور 373 قابل رقابت با سامانه‌های مشابه خارجی هستند؟ اشاره کردید که کشورهای زیادی در دنیا این توان را ندارند.

کشورهای زیادی در دنیا نیستند که این توان را داشته باشند. یکی-دو کشور تاییدشده و تاییدنشده شاید مشابه این سامانه را داشته باشند ولی در مقایسه امکانات این سامانه با بقیه سامانه‌های دنیا می‌بینیم که نه‌تنها کمتر نیست، بلکه در برخی مشخصات و مختصات، نسبت به آنها هم برتری دارد.

* ضمن اینکه ساخت داخل است و بر گلوگاه‌های آن مسلط هستیم.

ما خودمان سازنده‌ هستیم و هیچ گلوگاهی نداریم. این‌قدر دانشمندان ما خوش‌فکر و خلاق هستند که به خواسته‌های نیروی قدرتمند پدافند هوایی در کارهای مشترک و تحقیقاتی دست می‌یابند و من شک ندارم این سامانه و سامانه‌های دیگر ما به مرحله‌ای خواهد رسید که در دنیا حائز رتبه اول می‌شود. البته الان هم هست، این‌همه کشورهایی که ادعا دارند...

* و تحریم هم نیستند...

تحریم هم نیستند. تحریم ما را مجبور کرد روی پای خود ایستادیم. سایر کشورها هرچه بخواهند می‌خرند اما ما دیگر چیزی در بحث تجهیزات دفاعی و خصوصاً تجهیزات پدافندی نیاز نداریم که بخواهیم بخریم؛ بهترین، قوی‌ترین و قدرتمندترین سامانه‌های دنیا مثل باور 373 را در اختیار داریم.

* باور 373 اولین سامانه پدافند هوایی عمودپرتاب ماست که در داخل ساخته شد. این عمودپرتاب بودن چه مزیتی برای سامانه‌های پدافندی است و آیا ساخت سامانه های این چنینی ادامه خواهد داشت؟ چون اخیرا اعلام شد سامانه‌های عمودپرتاب بر روی شناورهای سپاه و ارتش هم نصب شده و می‌شود؛ آیا در حوزه‌های زمینی هم سامانه‌هایی غیر از باور 373 خواهیم داشت که عمودپرتاب باشد؟

اگر تست‌های اولیه باور 373 را نگاه کنید، می‌بینید که ما از بُرد زیر 100 کیلومتر شروع کردیم و موشک‌هایش تا برد 120 کیلومتر به‌صورت عمودپرواز نبود. بعد از برد 120 کیلومتر و در 150 کیلومتر به عمودپرواز رسیدیم. نسل جدید سامانه‌های پدافندی به‌روز دنیا همه عمودپرواز هستند و مشخصات و خاصیت خاص خود را دارند. ما به این توان رسیدیم و قرار است برای دیگر سامانه‌ها و بر روی ناوها هم این اقدام صورت بگیرد.

ما سامانه‌های زیادی در اختیار داریم و بسیاری از آنها را برای برای روز مبادا گذاشتیم و علت اینکه باور 373 را رسانه‌ای می‌کنیم این بود که دشمن رصد می‌کند و لازم هم بود ما به این قدرت برسیم.

** ورود غیرقانونی به آسمان ایران ممنوع است و با کسی تعارف نداریم

* آمریکایی‌ها اطراف کشور ما پایگاه‌های زیادی دارند و سعی می‌کنند به‌نوعی اگر دست‌شان برسد وارد فضای ایران شوند و یا از فواصل دورتر کار اطلاعاتی و شناسایی خود را انجام دهند. چقدر این مسیر برای آن‌ها باز است و امکان دارند نقشه‌های خود را عملی کنند؟ هر از گاهی هم در اخبار شنیده می‌شود- البته بارها پاسخ هم داده شده- که مثلا فلان هواپیمای خارجی وارد کشور شده و برگشته. الان هم بعد از انتخابات در سرزمین‌های اشغالی، نتانیاهو بر سر کار می‌آید و مجددا با تهدید ایران کارش را شروع کرده، چقدر آن اخبار صحت دارد و شما چقدر این تهدیدها را جدی می‌گیرید؟

آسمان ایران یک تابلو بزرگ ورود ممنوع دارد و این را همگان می‌دانند که ورود غیرقانونی به آسمان ایران برای همه ممنوع است و نباید در این آسمان مرتکب تخلفی شوند چون اگر تخلفی یا ورود غیر مجاز داشته باشند، با پاسخ کوبنده پدافند هوایی ایران مواجه خواهند شد. این توان در پدافند هوایی ایران کاملا مشهود است و نیروهای مسلح ما هم با هیچ کسی تعارف ندارند.

امروزه رژیم صهیونیستی به این واقعیت رسیده است که قدرت مقابله با ایران را نداشته و نخواهد داشت. نکته جالب آنجاست که گنبد آهنینی که صهیونیست‌ها از آن یاد می‌کنند و معتقدند که در مقابل هر تهدیدی کار آمد است، حتی قدرت مقاومت در برابر کوچک‌ترین راکت‌ها و موشک‌ها را هم ندارد که در جنگ اخیر غزه نیز کاملاً نمایان شد.

به صراحت می‌توان گفت دیگر آن دوران تمام شده است که نظام های استکباری و استعماری بخواهند عربده‌کشی کنند و توان نظامی خود را به رخ بکشند زیرا امروز ایران با اقتدار کامل در مقابل استکبار ایستاده است.

**‌ هیچ راه نفوذی برای بیگانگان وجود ندارد

* شما به عنوان فرمانده نیروی پدافند هوایی ارتش که موظف به حراست از آسمان هستید، وضعیت امروز پدافند در کشوری با وسعت جغرافیایی ایران را چطور ارزیابی می‌کنید؟

امروز بیش از 3500 نقطه پدافندی در کشور فعال هستند، اما علاوه بر آن، سامانه های دیگر نیز در حوزه اطلاعاتی و کاشفی در کشور فعالیت دارند که این سامانه‌ها بسیار متنوع اند و تمام کشور را پوشش می دهند. این موضوع بدان معناست که هیچ راه نفوذی برای بیگانگان وجود ندارد.

** باور373 به تولید انبوه رسیده است

* در مسئله ساخت تجهیزات، یک موضوع مهم، تولید انبوه کردن آنها و عملیاتی شدن‌شان است. آیا این تولید انبوه مثلا برای باور 373 هم صورت گرفته و این سامانه الان نقش گسترده‌ای در شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور دارد؟

باور373 و سایر سامانه ها در ساخت نمونه اول باقی نمی‌مانند و تولید انبوه آنها شکل گرفته است. یعنی هم ساخت سامانه و هم ساخت موشک ها به تولید انبوه رسیده اند و اکنون در سطح کشور فعال هستند.

** هماهنگی کامل سپاه و ارتش در پدافند هوایی

* در کشور یک قرارگاه مرکزی پدافند وجود دارد که هم شامل ارتش می‌شود و هم سپاه و شما هم زمانی فرماندهی آن را برعهده داشتید. این هماهنگی بین این دو سازمان در چه سطحی است؟

کارهماهنگی پدافند هوایی برعهده قرارگاه پدافند هوایی است؛ زیرا آسمان کشور غیر قابل تفکیک است. یعنی مانند زمین نیست که بخواهیم حوزه بندی کنیم. پس به اجبار بایستی یک قرارگاهی وجود داشته باشد که بتواند پدافند کل کشور را تحت یک شبکه فرماندهی کل، کنترل و هدایت کند.

در حال حاضر با وحدتی که بین نیروی پدافند هوایی ارتش و نیروی هوافضای سپاه وجود دارد هیچگونه مشکلی در این زمینه نیست. این دو نیروی پدافند کشور به عنوان ید واحد عمل می‌کنند که این وحدت باعث ترس دشمنان شده است.

همانطور که ارتش در پدافند هوایی حرفی برای گفتن دارد، سپاه پاسداران نیز در همین عرصه پیشرفت هایی داشته که نتیجه آن، وجود یک پدافند یکپارچه در تمام نقاط کشور است.

** همه تجهیزات ایرانی قابلیت صادرات دارند

* با توجه به اینکه ایران در حوزه ساخت تجهیزات نسبت به گذشته پیشرفت داشته و توانسته سامانه‌های زیادی بسازد آیا این امکان وجود دارد که سایر کشورها بخواهند این سامانه ها را از ایران خریداری کنند و بتوانیم صادرات دفاعی داشته باشیم؟

ما هیچگاه نباید هشت سال دفاع مقدس را از یاد ببریم. در آن ما مجبور بودیم حتی فشنگ‌هایمان را هم جیره بندی کنیم و یک اصطلاح معروفی وجود دارد که در آن زمان حتی سیم خاردار هم به ایران نمی فروختند اما این تحریم‌ها به ما دیکته کرد که باید با درس گرفتن از گذشته، نگاه به آینده داشته باشیم.

همین امر باعث شد در تولید تسلیحات بتوانیم به خودکفایی برسیم و اکنون به جرات بیان می کنم که در همه تجهیزات دفاعی، ایران قادر است صادرات انجام دهد و این موضوع خیلی مهمی است.

کشوری که برای ساخت یک فشنگ کالیبر کوچک محتاج خارج بود، امروز سامانه های بزرگ دفاعی را با دست جوانان متخصص کشور خود می سازد که فارغ از تامین نیازهای داخلی، می‌تواند این سامانه‌های بزرگ و قدرتمند را صادر کند.

بنده این نوید را به ملت شهید پرور ایران می دهم که فرزندان شما در پدافند هوایی کشور به مرحله رسیدند که هیچ دشمنی به خود اجازه نگاه چپ به این مرز و بوم را نمی دهد.

ساخت باور 373 به دستور و فرمان فرمانده کل قوا مقام معظم رهبری انجام شد زیرا فرمان معظم له این بود که هیچگاه در موضوعی ساکن نمانیم و همیشه در حال توسعه و پیشرفت باشیم. ایشان همواره تاکید دارند که پدافند هوایی خط مقدم دفاع از کیان ایران است و امیدوار هستیم که بتوانیم روزبه‌روز فرامین فرمانده معظم کل قوا را تا مرحله آخر و ایده آل آن انجام دهیم.