پنجه‌ی اژدها بر صورت عقاب؛ آمریکا چگونه به دنبال ایجاد جنگ با چین است؟

«وانگ یی»، مشاور دولت و وزیر امور خارجه خاطر نشان کرد که اگر ایالات متحده کورکورانه روابط دو کشور را تنها بر اساس روابط برد و باخت دو قدرت بزرگ تعریف کند، این نتیجه‌ای جز رویارویی شرق و غرب و ایجاد آشوب و فتنه در جهان نخواهد داشت.

کد خبر: ۵۳۰۲۷۴

تاریخ: ۰۹ آبان ۱۴۰۱ - ۱۰:۳۷

ایران اکونومیست - گروه روابط بین‌الملل: بعد از بحران مالی 2008 تحلیل ها مبنی بر افول قدرت ایالات متحده بعنوان هژمونی جهانی شدت گرفت. هم زمان، با مطرح شدن جمهوری خلق چین بعنوان قدرت اقتصادی در عرصه جهانی، این نظریه شکل گرفت که این کشور جایگزین ایالات متحده خواهد بود. از سوی دیگر با توجه به سیر تحول جامعه بین‌المللی و تغییر معادلات جهانی، عده‌ای از پژوهشگران عرصه بین‌الملل معتقدند جهان آینده جهانی چند قطبی خواهد بود. بر اساس مجموع نظریات مطرح شده روابط دو کشور چین و ایالات متحده دستخوش تغییرات اساسی می شود.

در حالی که واشنگتن جمهوری خلق چین را بزرگترین رقیب ایالات متحده تعریف کرده و سعی در محدود کردن گسترش قدرت پکن دارد، چین با تقبیح این رویکرد به روابط سازنده دو طرف اشاره می کند و در عین در نظر گرفتن رقابت تجاری طرفین تاکید می کند افزایش تنش ها بین این دو قدرت نتیجه‌ای جز بر هم خوردن صلح و آرامش جهانی نخواهد داشت.

مرکز مطالعات دانشگاه فودان چین اخیرا در این باره نوشته است: سخنرانی اخیر ایالات متحده در باره سیاست‌های چین، باعث انتشار اطلاعات نادرست شد و چهره سیاست داخلی و خارجی چین را لکه دار کرده و مشکلات روابط چین و ایالات متحده را بر عهده چین گذاشت و از هیچ تلاشی برای تاکید بر آنچه 'تهدید چین' خوانده می‌شود فروگذار نکرد. کسانی که در مورد روابط چین و آمریکا کمترین تحقیقی کرده باشند می‌دانند این دیدگاه کاملا جایگاه سیاه و سفید را وارونه کرده است چرا که چه از منظر تاریخی و چه از منظر واقعیت‌های جاری، آمریکا مقصر اصلی چالش‌های روابط دو کشور است.

اول، ایالات متحده به اشتباه، چین را بعنوان یک رقیب استراتژیک معرفی کرده است. از آغاز قرن جدید گرچه روابط چین و آمریکا چرخش‌های بسیاری داشته  اما همکاری همواره بعنوان محور اصلی مطرح بوده است. بعد از روی کار آمدن ترامپ، این کشور جنگ تجاری با چین را از طریق تهدید بوسیله تعرفه‌ها آغاز کرد و رویکردی قهری نسبت به چین در پیش گرفت.

دولت بایدن نیز پس از روی کار آمدن نه تنها سیاست دولت ترامپ را ادامه داد بلکه آن را تشدید کرد و چین را بزرگترین چالش طولانی مدت ایالات متحده نامید‌.

وبسایت بنیاد تحقیقات صلح کارنگی اخیرا مقاله‌ای را منتشر کرده و در آن تصریح می‌کند که ترامپ دورانی را آغاز کرد که روابط چین و آمریکا رو به وخامت گذاشت و بایدن نیز تا حد زیادی همین رفتار را ادامه داده است. تمرکز سخنرانی این بار بایدن همچنان بر تهدید چین است که استراتژی ایالات متحده در قبال چین را در مفاهیم سرمایه گذاری، تطابق و رقابت خلاصه و تاکید میکند سیاست این دولت در قبال چین بیشتر تقابل آمیز است. در اینجا رقابت در واقع فقط مترادف محدود سازی است.

«وانگ یی»، مشاور دولت و وزیر امور خارجه خاطر نشان کرد که اگر ایالات متحده کور کورانه روابط دو کشور را تنها بر اساس روابط برد و باخت دو قدرت بزرگ تعریف کند، این نتیجه ای جز رویارویی شرق و غرب و ایجاد آشوب و فتنه در جهان نخواهد داشت.

دوم، ایالات متحده سعی دارد چهره بین‌المللی چین را مخدوش کرده و از توسعه چین جلوگیری کند که این رویکرد به منافع مشروع چین آسیب جدی وارد می کند. این راهبرد، سیاست دولت بایدن در قبال چین از زمان به دست گرفتن قدرت است. از حمله به رهبری حزب کمونیست چین تا متهم کردن چین به نقض حقوق بشر، از قانون موسوم به 'قانون رقابت آمریکایی 2022' تا استراتژی دفاع ملی جدید ایالات متحده، دولت آمریکا به طور تمام عیار و همه جانبه به چهره بین‌المللی چین تاخته و سعی در سرکوب این کشور داشته است.

ایالات متحده در اطراف چین گروه هایی را تشکیل داده، 'ائتلاف پنج چشم' و 'مکانیسم چهار جانبه' را ایجاد کرده است و برای مهار استراتژیک و منزوی کردن چین در تلاش است تا 'ناتوی شرق آسیا و اقیانوسیه' را بسازد. ایالات متحده با هدف به چالش کشیدن چین، به مشکلات چین در تایوان، هنگ کنگ، سین کیانگ و تبت دامن میزند.

بلینکن در سخنرانی اخیرش علاوه بر وارد کردن اتهامات مختلفی به چین، شایعات بی اساسی را در مورد این کشور منتشر کرد و چین را 'جدی ترین چالش بلند مدت نظم جهانی' و 'کشوری با دیپلماسی اجباری' خواند. وو شینبو، رئیس مؤسسه مطالعات بین‌المللی در دانشگاه فودان، خاطرنشان کرد که تلاش ایالات متحده برای مبارزه ایدوئولوژیک با چبن، آسیب رساندن به حاکمیت چین و تمامیت ارضی آن و محدود ساختن پیشرفت چین، فقط در توسعه سازنده روابط دو کشور مشکلات عدیده ای را ایجاد کرده است.

مهم تر از ادعای دو طرف، حقایق جاری هستند. آمریکا همواره سعی در جدا سازی تایوان از چین داشته و منفی گرایی نسبت به چین را گسترش داده است، در مقابل چین همواره برای حفظ ثبات کلی بین دو کشور خویشتن داری در پیش گرفته و برای مدیریت اختلافات نقش مثبت و سازنده‌ای ایفا کرده است.

در تحلیل نهایی، مشکل محوری ایالات متحده در نگاه آن به جهان، چین و روابط چین و آمریکاست. امروزه در قرن بیست و یکم، ایالات متحده همچنان ذهنیت جنگ سرد را حفظ کرده است، از منطق هژمونی پیروی و سیاست بلوک بندی را ترویج میکند. این جهان بینی که بر خلاف روند تاریخی ست، سیاست آمریکا را به انحراف کشانده است. ارزش نهادن بر هارمونی ویژگی ذاتی چینی هاست. هدف از توسعه چین فراهم سازی زندگی بهتر برای جهانیان و گسترش بسترهای کمک رسانی است نه به چالش کشیدن دیگر قدرت ها و جایگزین کشور دیگری شدن.

بررسی جهت گیری مقامات و رسانه های چینی نشان میدهد در عین اینکه گسترش نفوذ این کشور به بزرگترین نگرانی ایالات متحده تبدیل شده است، موضع پکن نسبت به روابط خود با واشنگتن صلح جویانه بوده و چین به دنبال تصاحب جایگاه آمریکا به عنوان قدرت اول در جهان نیست. هر چند نباید تاکید جمهوری خلق چین بر نفی یک جانبه گرایی آمریکا را نا دیده گرفت و باید در نظر داشت مجموع اقداماتی در راستای توسعه قدرت چین بوده که رهبران چین آن را 'خیزش نرم' می خوانند، همواره با محوریت استقلال از هژمونی ایالات متحده و تقبیح تصویر جهان تک قطبی با محوریت آمریکا بوده است.

سیده‌ غزل ایزدی، کارشناس مطالعات چین