دو راهی تفکر نقلی و عقلی

دکتر رسول جعفریان در یادداشتی مفصل در وبلاگ نخبگان خبرآنلاین به مرور باب نخست کتاب «احیاء العلوم» غزالی درباره علم پرداخته است.

کد خبر: ۵۲۷۱۸

تاریخ: ۰۵ اسفند ۱۳۹۲ - ۰۹:۲۳

این عضو هیأت علمی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران در قسمت ابتدایی یادداشت به تقسیم شدن مسیر تفکر در جهان اسلام به عقل و نقل اشاره کرده و می نویسد:

«تفکر در جهان اسلام از مسیر ساده دینی آن و همزمان با فربه شدن، به دو راهی عقل و نقل رسید. در هر کدام اینها، دیگری هم حضور داشت. کسانی که پایه را عقل قرار دادند نقل برایشان در حاشیه بود و به عکس، کسانی که نقل را پایه قرار دادند، عقل برای آنان در حاشیه بود. این دو راهی از نظر تفاوت کمی چنان که بود که اکثریت مسلمانان (عامه + اندکی از نخبگان) در مسیر اهل حدیث و مذهب اشعری رفتند، و اقلیتی از آنان به خصوص روشنفکران و کمتر از عامه در مسیر عقل و اعتزال. این راه ها ادامه پیدا کرد و انشعابات فرعی یافت. اساس اختلاف، چه آنها توجه به آن داشتند یا نداشتند، در مفهوم «معرفت»‌ بود، راه معرفت خدا و هستی. آنچه از اصول شناختنی بود و آنچه از صناعت و فن برای زندگی لازم. عبادات و مقولات دینی هم در میان اینها می باید مورد معرفت قرار می گرفت.»
این عضو فعال وبلاگ نخبگان خبرآنلاین در ادامه می نویسد:
«در حاشیه اینها، تصوف هم قدرت یافت، جریانی که راه های معرفتی آن متفاوت با دیگران بود و آن هم مدافعان خود را داشت و به تدریج نیرومندتر می شد. در واقع در کنار عقل و نقل، به تدریج و خیلی آرام مسیر سومی باز شد که تصوف بود. اساس آن مفهوم زهد و عبادت و قلب بود. بخشی از این محدوده همچنان بحث معرفت بود. در این جا نه عقل و نقل، بلکه دریافت دل اهمیت داشت. در این باره هم تفسیرهای مختلفی شد.»
برای خواندن متن کامل این مطلب، لطفا اینجا را کلیک کنید.

خبر آنلاين