واکاوی جنبش دانشجویی دهه ۱۹۶۰ در قلم یک نویسنده

تا سال ۱۹۶۰ به جوانان توجه چندانی نمی‌شد اما در دهه ۱۹۶۰ اوضاع به یکباره تغییر کرد و چاشنی انفجاری آن دانشجویان بودند. در کتاب «جنبش دانشجویی دهه ۱۹۶۰» به تحولات این حوزه و تاثیر رویدادهای دیگر جهانی بر این روند پرداخته شده‌است.

کد خبر: ۵۱۳۱۴۸

تاریخ: ۲۳ شهريور ۱۴۰۱ - ۰۸:۳۳

به گزارش خبرنگار کتاب ایران اکونومیست، در مجموعه‌ کتاب‌های چشم‌اندازهایی از تاریخ معاصر جهان رویدادهای تاریخی دنیا از قرن بیستم به بعد با ارائه تحلیل و از دیدگاه‌های مختلف بررسی می‌شود. در کتاب جنبش دانشجویی دهه ۱۹۶۰، به شکل‌گیری و چرایی تاسیس جنبش‌های اعتراضی دانشجویان جهان در دهه ۱۹۶۰ پرداخته شده‌است.

در تاریخ هر ملت رویدادهای سرنوشت‌سازی وجود دارد که برای آن ملت در حکم نقطه عطف است و تاثیری فراتر از مرزهای آن دارد. این رویدادها – که دربرگیرنده طیف کاملی از خصایص بشری است، از جمله خشونت، طمع و جهالت و همچنین رشادت، دلاوری و قدرت- تقریبا همیشه پیچیده‌است و جنبه‌های مختلفی دارد. دانشجوی تاریخ با مسائل چالش برانگیز بسیاری مواجه است، با رویدادهایی مانند جنگ، جنبش‌های اجتماعی و بلایای زیست محیطی که دنیا را دگرگون می‌کند. اما درک این رخدادهای مهم تاریخی در صورتی بهتر می‌شوند که از منظرهای گوناگون بررسی شوند.

در سال ۱۹۶۰ به جوانان توجه چندانی نمی‌شد اما در دهه ۱۹۶۰ اوضاع به یکباره تغییر کرد و چاشنی انفجاری آن دانشجویان بودند. البته همه دانشجویان در این جنبش فعال نبودند. بسیاری از آن‌ها گاهی نقش هوادار را بازی می‌کردند و به ندرت فعالیت جدی داشتند. و اغلب دانشجویان در بند مشکلات دیگر و از جمله مسائل تحصیلی بودند.

اما آنچه این دهه را به دورانی استثنایی تبدیل کرد، بلوغ فکری گروهی از دانشجویان بود که رهبری جنبش را در دست داشتند. این شور و نیروی جوانی نبود که جوانان دهه ۱۹۶۰ را پیش راند، بلکه آمیزه‌ای از شعور و اخلاقیات بود که مسائل اساسی جامعه و حکومت را هدف گرفته بود.

درگیری آمریکا در جنگ ویتنام باعث تشدید فعالیت‌های دانشجویان شد. در دهه ۱۹۶۰ روسای جمهور امریکا یکی پس از دیگری سربازان بیشتری به ویتنام اعزام کردند. این بدان معنا بود که تعداد بیشتری از جوانان امریکایی باید در قالب نیروی مسلح به جنگ اعزام می‌شدند، جنگی که پیروزی در آن با وجود برتری فناوری امریکا دشوار می‌نمود.

قسمتی از متن کتاب

روز ششم ماه مه، که به عنوان روز برگزاری جلسه تنبیهی تعیین شده بود، هزاران دانشجو در اعتراض به خشونت نیروهای پلیس در روز چهارم ماه مه و اشغال دانشگاه سوربن در بلوار سن میشل جمع شدند و تظاهراتی برپا کردند. علی‌رغم حمایت گسترده مردم پاریس (با گذشت زمان تعداد افراد بیشتری به صف تظاهرکندگان پیوستند) هنگامی که جمعیت به نزدیکی دانشگاه سوربن رسید، نیروهای پلیس بی‌رحمانه به مردم حمله کردند.

این بار دانشجویان نگریختند و هنگامی که پلیس از گاز اشک‌آور استفاده کرد، تظاهرکنندگان با دستمال‌های مرطوب صورتشان را پوشاندند و در ستون‌های طولانی پشت هم قرار گرفتند و آجر و سنگ‌هایی را که از جدول‌های کنار خیابان کنده بودند دست به دست به افرادی که در صفوف جلو و مقابل افراد پلیس ایستاده بودند می‌رساندند. دانشجویان بیش از هفت ساعت به حملاتشان ادامه دادند.

سرانجام وقتی تعداد نیروهای پلیس بیشتر شد، موفق شدند تظاهرکنندگان را عقب برانند. تمام منطقه به صحنه تعقیب و گریز شورشیان و نیروهای پلیس تبدیل شده‌بود، پلیس به همه کسانی که آنجا بودند اعم از دانشجویان، تماشاچیان، ساکنان منطقه و حتی کارکنان خدمات اضطراری پزشکی حمله می‌کرد. زد و خورد بین گروه‌هایی از دانشجویان و نیروهای پلیس تا پاسی از شب ادامه داشت... دانشجویان با اتکا بر راهکارهای پارتیزانی – زیرا بسیاری از آن‌ها بلانکیست بودند- در ساحل چپ مبارزاتشان را آغاز کردند.

کتاب جنبش دانشجویی دهه ۱۹۶۰ نوشته الکساندر کرودن و ترجمه فاطمه شاداب در ۱۵۲ صفحه،‌ شمارگان ۱۱۰۰ نسخه، در قطع وزیری توسط انتشارات ققنوس منتشر شد. این اثر سومین کتاب از مجموعه چشم‌اندازهایی از تاریخ معاصر جهان است.