رتبه دوم از نظر تعداد و رتبه پنجم منطقه در ضریب تاثیر

بر اساس داده‌های گزارش «نمای ۲۰۲۱» ایرانداک که به بررسی وضعیت علم، فناوری و نوآوری ایران در جهان می‌پردازد، در سال گذشته جایگاه نشریات ایرانی در برخی شاخص‌ها بهتر و در برخی بدتر شده است. از نظر تعداد نشریات نمایه‌شده در WOS ، ایران رتبه دوم و از نظر میانگین ضریب تاثیر نیز رتبه پنجم منطقه را دارد. تعداد نشریات نمایه شده در اسکوپوس و WOS و همچنین میانگین امتیاز استنادی نشریات افزایش داشته‌ است و میانگین شاخص اسنیپ و تعداد نشریات ایرانی در پایگاه سایمگو کاهش داشته است.

کد خبر: ۵۱۰۷۵۱

تاریخ: ۲۰ شهريور ۱۴۰۱ - ۰۴:۰۳

به گزارش ایران اکونومیست، محققان برای این‌که یافته‌های پژوهشی خودشان را در معرض دید محققان دیگر قرار دهند، آن‌ها را در نشریه‌های علمی منتشر می‌کنند. مقالات ارسال‌شده به نشریات، پیش از انتشار توسط چند نفر از متخصصان در همان زمینه پژوهشی، مورد بررسی قرار گرفته و داوری می‌شوند. تعداد و کیفیت نشریه‌های علمی می‌توانند بازتاب توان علمی و پژوهشی کشورها باشند. به همین دلیل شاخص‌هایی برای ارزیابی نشریه‌های علمی تعریف شده است. یکی از این شاخص‌ها که وضعیت نشریات را نشان می‌دهند، حضور نشریات در نمایه‌نامه‌های جهانی مثل اسکوپوس و web of science (WOS) است.

در بخش اول از سلسله گزارش‌های بررسی جایگاه ایران در حوزه‌های مختلف علم، فناوری و نوآوری، به بررسی جایگاه پژوهشگران ایرانی در جهان پرداختیم. در بخش دوم به بررسی جایگاه نشریه‌های علمی ایران با استفاده از داده‌های گزارش «نمای ۲۰۲۱» ایرانداک می‌پردازیم.

جایگاه دوم ایران، از نظر تعداد نشریات در WOS

بر اساس آخرین گزارش «کلاریویت آنالیتیکس»، ۴۱ نشریه ایرانی در ویرایش ۲۰۲۱ گزارش استنادی نشریه‌ها (JCR) ضریب تاثیر گرفته‌اند و در سه نمایه‌ پرچم‌دار WOS نمایه شده‌اند و هیچ نشریه‌ای در نمایه هنر و علوم انسانی نمایه نشده است. در سال گذشته ۴۰ نشریه ایرانی ضریب تاثیر گرفته بودند.

منبع: سامانه نما

بر اساس تعداد نشریه‌های دارای ضریب تاثیر در نمایه WOS، ایران پس از ترکیه جایگاه دوم را در میان کشورهای منطقه دارد.

منبع: سامانه نما

افزایش نشریات ایرانی در نمایه اسکوپوس

نمایه «اسکوپوس»؛ یکی دیگر از پایگاه‌های نمایه‌سازی نشریه‌های علمی است. بر اساس داده‌های این پایگاه، نمایه‌نامه اسکوپوس ۲۵ هزار و ۸۲۶ نشریه را از سراسر جهان در سال ۲۰۲۰ میلادی نمایه کرده است. ایران در این سال ۲۱۶ نشریه در این نمایه‌نامه داشته و این تعداد نسبت به سال گذشته ۱۹ مورد افزایش داشته است.

منبع: سامانه نما

جایگاه پنجم ایران در منطقه از نظر میانگین ضریب تاثیر

ضریب تاثیر؛ یک شاخص علم‌سنجی برای اندازه‌گیری تاثیر یک نشریه علمی بر پیشرفت علم است که از آن برای رتبه‌بندی نشریه‌ها در مقایسه با یکدیگر نیز استفاده می‌شود. این شاخص نشان‌دهنده استنادهایی است که در یک دوره زمانی به مقاله‌های یک نشریه داده می‌شود. این دوره زمانی ۲ یا ۵ ساله است؛ ولی دوره ۲ ساله بیشتر به کار می‌رود.

بر اساس ویرایش ۲۰۲۱ JCR نشریه Journal of Nanostructure in Chemistry با ضریب تاثیر ۸ و Iranian Journal of Radiology با ضریب تاثیر ۰.۳۹۹ بیشترین و کم‌ترین ضریب‌ تاثیر را در JCR دارند.

بر اساس آخرین گزارش؛ میانگین ضریب تاثیر نشریه‌های ایرانی نمایه‌شده در JCR به میزان ۲.۰۳ و میانه آن‌ها ۱.۵۵۳ است و میانگین ضریب تاثیر نشریه‌های ایرانی، نسبت به سال گذشته افزایش داشته است.

منبع: سامانه نما

بر اساس این گزارش؛ ۱۲ هزار و ۴۱۸ نشریه ضریب تاثیر گرفته‌اند و بررسی میانگین ضریب تاثیر نشریه‌های کشورهای منطقه حاکی از این است که ایران در جایگاه پنجم کشورهای منطقه پس از مصر، عربستان سعودی، آذربایجان و امارات متحده قرار دارد.

منبع: سامانه نما

در این گزارش آمده است که ایران سه نشریه Q۱ (چارک نخست)، سه نشریه Q۲ (چارک دوم)، ۱۴ نشریه Q۳ (چارک سوم) و ۲۱ نشریه Q۴ در چارک چهارم در پایگاه WOS دارد. چارک نشریات؛ شاخصی است که از یک تا چهار می‌تواند متغیر باشد و در واقع امتیاز عملکردی هر نشریه در گروه موضوعی خود است.

افزایش امتیاز استنادی نشریات ایرانی

امتیاز استنادی؛ شاخصی علم‌سنجی برای اندازه‌گیری تاثیر یک نشریه علمی بر پیشرفت علم است که از آن برای مقایسه نشریه‌ها نسبت به یکدیگر نیز استفاده می‌شود. این شاخص نشان‌دهنده فراوانی استنادهایی است که در یک دوره زمانی چهار ساله به مقاله‌های یک نشریه داده می شود.

بر اساس گزارش پایگاه اسکوپوس در سال ۲۰۲۱ میلادی؛ ۲۴ هزار و ۶۸۵ نشریه از سراسر جهان در سال ۲۰۲۰ میلادی شاخص امتیاز استنادی گرفته‌اند که در این بین ۱۹۴ نشریه ایرانی هستند.

روی هم رفته ۲۱۶ نشریه ایرانی در این سال در پایگاه اسکوپوس نمایه شده است. ولی از زمان ورود برخی از این نشریات کم‌تر از چهار سال گذشته است. به همین دلیل برای آن‌ها امتیاز استنادی گزارش نشده است.

نشریه BioImpacts از انتشارات دانشگاه علوم پزشکی تبریز با امتیاز استنادی ۵.۶ بالاترین امتیاز استنادی را در میان نشریه‌های ایرانی نمایه‌شده در اسکوپوس دارد. بر اساس این گزارش میانگین شاخص امتیاز استنادی نشریات ایران ۱.۲۷ است و نسبت به گزارش سال گذشته ۰.۰۴ افزایش داشته است.

منبع: سامانه نما

کاهش میانگین شاخص «اسنیپ» نشریه‌های ایرانی

اسنیپ (Source Normalized Impact Per Paper) یا شاخص «ضریب تاثیر به‌هنجار شده بر پایه منبع» یک شاخص علم‌سنجی برای اندازه‌گیری تاثیر یک نشریه علمی بر پیشرفت علم است و از آن برای مقایسه نشریه‌ها با یکدیگر نیز استفاده می‌شود.

این شاخص نشان‌دهنده فراوانی استنادهایی است که در یک دوره زمانی به مقاله‌های یک نشریه داده می‌شود.

بر اساس گزارش «اسکوپوس» در سال ۲۰۲۱ میلادی؛ بیش از ۲۵ هزار نشریه دانشگاهی در فهرست ۲۰۲۰ پایگاه اسکوپوس نمایه شده‌اند و نزدیک به ۲۳ هزار عنوان از آن‌ها «اسنیپ» گرفته‌اند و در این فهرست ۱۷۳ نشریه ایرانی نیز حضور دارند.

نشریه Communications in Combinatorics and Optimization از انتشارات دانشگاه شهید مدنی آذربایجان با اسنیپ ۱.۳۷۳ جایگاه نخست را میان نشریه‌های ایرانی نمایه‌شده در نمایه‌نامه اسکوپوس دارد.

میانگین اسنیپ نشریه‌های ایرانی در آخرین گزارش اسکوپوس ۰.۵۳ است و نسبت به سال گذشته حدود ۰.۰۳ کاهش داشته است.

منبع: سامانه نما

کاهش تعداد نشریات ایرانی در پایگاه سایمگو

مؤسسه سایمگو یکی از مؤسسه‌های جهانی علم‌سنجی است که نشریات را بر اساس شاخص SJR رتبه‌بندی می‌کند. این شاخص، سنجه‌ای برای بررسی کیفیت و تاثیر نشریه‌ها است و همانند شاخص ضریب تاثیر در پایگاه JCR است. مؤسسه سایمگو؛ برای محاسبه SJR از اطلاعات نمایه‌نامه اسکوپوس انتشارات الزویر استفاده می‌کند.

در آخرین گزارش سایمگو در سال ۲۰۲۱، ۲۵ هزار و ۲۳۱ نشریه در پایگاه نشریه‌های سایمگو از همه کشورهای جهان نمایه شده است و در این فهرست، نام ۲۰۶ نشریه ایرانی حضور دارد که از این بین ۱۹۹ نشریه ایرانی، دارای شاخص SJR هستند.

بر اساس آخرین گزارش؛ ۲۰۶ نشریه ایرانی در فهرست نشریات پایگاه سایمگو قرار گرفته و این تعداد، نسبت به سال گذشته ۵ مورد کاهش داشته است.

منبع: سامانه نما

به طور کل؛ در سال گذشته جایگاه نشریات ایرانی در برخی شاخص‌ها بهتر و برخی بدتر شده است. از نظر تعداد نشریات نمایه‌شده در wos، ایران رتبه دوم و  از نظر میانگین ضریب تاثیر نیز رتبه پنجم منطقه را دارد. تعداد نشریات نمایه شده در اسکوپوس و WOS و همچنین میانگین امتیاز استنادی نشریات افزایش داشته‌ است و میانگین شاخص اسنیپ و تعداد نشریات ایرانی در پایگاه سایمگو کاهش داشته است.