دانش‌آموخته‌ سوربن: به اربعین به عنوان هسته‌ی مقاومت توجه بیشتری کنیم

دانش‌آموخته روانشناسی اجتماعی دانشگاه سوربون فرانسه می‌گوید ما در ایران درباره اربعین فقط به جنبه‌های ظاهری و راهپیمایی می‌پردازیم؛ در صورتی که باید به اربعین به عنوان هسته‌ی مقاومت توجهی بیشتری داشته باشیم.

کد خبر: ۵۱۰۴۸۴

تاریخ: ۱۹ شهريور ۱۴۰۱ - ۱۱:۲۳

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایران اکونومیست، مرتضی کتبی استاد بازنشسته روان‌شناسی اجتماعی دانشگاه تهران و نیز دارای درجه دکتری در رشته تخصصی زبان و ادبیات فرانسه و نیز دارای دو لیسانس زبان فرانسه و انگلیسی و یک لیسانس روانشناسی از دانشگاه سوربن فرانسه است.

وی که پدر علم سنجش افکار در ایران شناخته می‌شود، در تابستان 1345 اولین نظرسنجی علمی را در ایران برای سازمان تازه تأسیس تلویزیون ملی انجام داد. استاد مرتضی کتبی مؤسس انجمن فارغ التحصیلان علوم اجتماعی در ایران است و انجمن روان‌شناسی اجتماعی ایران را با کمک همکارانش تأسیس کرده و در حال حاضر نیز مدیریت گروه زبان و ادبیات فرانسه انتشارات «سمت» را عهده‌دار است. وی به تدریس دروس مقدمات روان‌شناسی، روان‌شناسی اجتماعی (عمومی، کاربردی)، بهداشت روانی، پویایی گروهی، بررسی افکار عمومی، روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی و جامعه‌شناسی ادبیات پرداخت و همزمان تدریس دروس تاریخ و تمدن ایران معاصر و جامعه‌شناسی ایران معاصر در دانشگاه‌های خارجی (سوربن و مدرسه عالی لسنه شرق پاریس) را به عهده گرفت.

ایران اکونومیست به مناسبت ایام اربعین حسینی به گفت‌وگو با این دانشمند نشست تا نظر این روان‌شناس اجتماعی درباره همایش جهانی اربعین را جویا شود.

کتبی ابتدا با اشاره به اینکه سرمایه‌داری، یعنی سلطه پول بر ارزش‌هایی معنوی و خدایی، گفت: ریشه این قضیه هم به روشنفکران فرانسوی در قرن هجدهم باز می‌گردد. در جهان سرمایه‌داری به جرأت می‌توان گفت پول جای خدا را گرفته و جهان را (نمی‌خواهم از کلمه‌ی لجن استفاده کنم) به توحش کشیده است. اما مقاومت دینی کم‌کم در برابر این مقاومت جهانی و نظام جهانی‌سازی شکل می‌گیرد.

وی افزود: سه نوع مقاومت در جهان علیه نظام سلطه شکل گرفته است؛ اولی،‌ در آمریکا که توسط جنبش 99 درصد شکل گرفت و سیاهان هم جزو آنها هستند. دومی، در فرانسه است. به مدت دو سال شاهدیم که جلیقه‌زردها روزهای شنبه تظاهرات می‌کنند. اینها گروه خاصی نیستند بلکه تمام طبقات فرانسوی‌ها را شامل می‌شوند. اگر در آمریکا 99 درصد را سرکوب کردند،‌ اما در فرانسه هنوز نتوانستند سرکوب کنند؛ چرا که مکرون به عنوان رئیس جمهور فرانسه، کارمند روچیلد بود که او را به فرانسوی‌ها تحمیل کردند و با 17 میلیون رأی به این سمت گماشتند. موضوع تحمیل مکرون به فرانسه بحث جداگانه‌ای می‌طلبد. جلیقه‌زردها دوست دارند در قدرت نقش داشته باشند.

این استاد دانشگاه شکل‌گیری جریان اربعین را از دسته‌ی سوم جبهه‌ی مقاومت معرفی کرد و گفت: مدتی است که هسته سوم مقاومتی در ایران شکل گرفته است، منتها جنس این مقاومت چندان ضد سرمایه‌داری نیست بلکه ضد سلطه است. این جنبش سوم، با اربعین در ایران به وجود آمده است. این جنبش، دارای گزاره‌های اخلاقی و ارزشی و معنوی است؛ از این بابت تازگی دارد. از این جهت دارای ظرفیت‌های بزرگی هم است. چرا که ما یک میلیارد و خورده‌ای مسلمان در جهان هستیم و می‌توانیم از این ظرفیت عظیم استفاده کنیم و این جنبش سوم را با اربعین به عنوان هسته‌ی مرکزی مقاومت شکل دهیم. از این جهت با آن دو جنبش ضد سلطه و ضد سرمایه‌داری متفاوت است.

کتبی افزود: متأسفانه هنوز حد و حدود و چارچوب این ساختار اربعین برایمان مشخص نیست. بنابراین لازم است به اربعین به عنوان هسته‌ی مقاومت بیشتر توجه کنیم. برای آن اتاق فکر و گروه‌های پژوهشی و مؤسسات پژوهشی راه‌اندازی کنیم و آن را جدی‌تر بگیریم. چرا که ظرفیت وجود دارد. ما در ایران درباره اربعین فقط به جنبه‌های ظاهری و راهپیمایی و ... می‌پردازیم. همه‌ی اینها لازم است منتها از نگاه ما جامعه‌شناسان، اقدامات اساسی شکل نگرفته است.

انتهای‌پیام/