جذب ۳ میلیون گردشگر خارجی؛ ثبت ملی ۱۵ شهر و روستای صنایع‌دستی

میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی سه حوزه ماموریتی جوان‌ترین وزارتخانه کشور است، دولت سیزدهم از آغاز فعالیت برنامه تحول هر سه حوزه را در دستور کار قرار داد که جذب سه میلیون گردشگر خارجی، راه‌اندازی ۳۵ موزه و ثبت ملی ۱۵ شهر و روستای صنایع‌دستی مهمترین شاخص‌های عملکردی در این سه حوزه است.

کد خبر: ۵۰۴۴۹۲

تاریخ: ۱۰ شهريور ۱۴۰۱ - ۰۰:۱۳

به گزارش خبرنگار صنایع‌دستی ایران اکونومیست، یکسال از سپردن سکان اداره کشور به دولت سیزدهم می‌گذرد، دولتی که به ریاست آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی و با شعار دولت مردمی، ایران قوی کار خود را آغاز کرد و به اذعان بسیاری از کارشناسان و ناظران، در تاریخ دولت‌های پس از انقلاب، هیچ دولتی به‌اندازه دولت سیزدهم و آیت‌الله رئیسی میراث‌دار مشکلات، ضعف‌ها و کاستی‌های برجای‌مانده از دولت پیش از خود نبوده است.

وضعیت بد شاخص‌های کلان اقتصادی، کسری بودجه، کاهش ارزش پول ملی، تورم بالا و بسیاری دیگر از چالش‌ها که ماحصل سیاست‌گذاری‌ها و اقدامات نادرست‌ سال‌های پیش از ۱۴۰۰ بود شرایطی را رقم زد که به گفته آیت‌الله رئیسی در اولین حضور وی در جلسه هیات دولت که با وزرای دولت قبل برگزار شد، نخستین چالش پرداخت حقوق مردادماه بود!

با این‌حال گرچه چالش‌ها بسیار زیاد بوده و هست، اما با همت مسئولان دولت سیزدهم اعم از رئیس جمهوری، وزیران و سایر ارکان دستگاه اجرایی، طی یکسال گذشته علاوه بر رفع بسیاری از چالش‌های گذشته و تلاش برای ریل‌گذاری صحیح برای حرکت به سوی شرایط بهتر، اقدامات ارزشمندی نیز در حوزه‌های مختلف عملکردی صورت گرفته است که به نظر می‌رسد با گذشت یک سال از استقرار دولت اکنون نوبت به بازخوانی آن رسیده است.

در این گزارش به اقدامات و دستاوردهای دولت سیزدهم در حوزه میراث فرهنگی خواهیم پرداخت.

تابستان سال گذشته وقتی کابینه دولت سیزدهم در حال تکمیل بود و نام وزیران کابینه دولت آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی یک به یک مشخص میشد، وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی که فقط دو سال از تشکیل آن می‌گذشت، به سیدعزت‌الله ضرغامی سپرده شد؛ وزارتخانه‌ای که ۸ ماه‌ بعد از تاسیس با شیوع کرونا به عنوان ابرچالش جهانی روبه‌رو شد و کمتر از دو سال مجموعه‌ای از کارگاه‌های تعطیل شده صنایع‌دستی، صنعت گردشگری ورشکسته و محوطه‌های تاریخی میراث‌فرهنگی متروکه و موزه‌های کم بازدید روی دستش مانده بود و میراثی برای دولت سیزدهم شد.

دولت سیزدهم برای احیای صنعت گردشگری چه کرد؟

نوروز ١٣٩٩ برای صنعت گردشگری و سفر ایران یک کابوس بود، کمتر از یک ماه محدودیت‌ها چنان شدت گرفت که با شعار «به سفر نرویم/ در خانه بمانیم» سفر و گردشگری به صفر رسید. ویروس کرونا میهمانی ناخوانده که بدون دعوت نامه، بدون روادید و بدون اقامت، از شرق دور یکی یکی کشورها را زیر پا گذاشت و سوغاتی جز مرگ و رکود برای مردم جهان نداشت.

آمار مبتلایان و جان‌باختگان کرونا روز به روز افزایش می‌یافت. آرام آرام خسارت‌های کرونا بر صنعت گردشگری رخ عیان کرد، ۸۰ درصد مشاغل و کسب‌وکارهای صنعت گردشگری متوقف شدند، حدود ۳۵ درصد از مشاغل موجود در صنعت گردشگری ایران کاملا از بین رفت و بر اساس برآوردها تا خرداد ۱۴۰۰ بیش از ۴۲ هزار میلیارد تومان خسارت به صنعت گردشگری وارد شد؛ بیش از ۸۵ درصد راهنمایان محلی صنعت گردشگری از جامعه ۱۵هزار نفری این بخش برای مدت دو سال بیکار شدند. راهنمایانی که عموما بیمه نبودند و چرخه صنعت خارج شدند.

اقدامات شاخص دولت سیزدهم در بخش گردشگری

با آغاز فعالیت دولت سیزدهم و گسترش واکسیناسیون عمومی چرخ‌های صنعت گردشگری بعد از توقف دو ساله دوباره به حرکت درآمد؛ اولین اقدام واکسیناسیون کارکنان هتلداری و صنعت گردشگری بود. این روند با اولویت‌بندی مراکز اقامتی و پذیرایی در گروه اول مشاغل و اجرای سیاست گردشگری در حین کرونا و رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی، باعث شد گردشگری ایران از کما خارج شود.

نوروز ۱۴۰۱ آغازی بر عبور از کرونا بود، بعد از دو سال کرونایی سفر بی‌دغدغه امن و ایمن آغاز شد، همه کشور بسیج شدند تا استقبال و اقامت گردشگران هماهنگ‌تر از همیشه صورت گیرد. با حضور ۲۳ دستگاه اجرایی، ستاد هماهنگی خدمات سفر تشکیل شد. ثبت بیش از ۵۲میلیون نفر شب اقامت در مراکز اقامتی رسمی کشور بارقه امیدی برای فعالان صنعت گردشگری شد روندی که رشد ۶۳ درصدی اقامت نسبت به دو سال‌ قبل را تایید کرد.

طبق گزارش شورای جهانی سفر و گردشگری World Travel & Tourism Council صنعت گردشگری ایران در نیمه دوم سال ۱۴۰۰ رشد ۴۰ درصدی داشته است و گردشگران خارجی که در یک سال گذشته طبق آمار وزارت میراث فرهنگی حدود ۳ میلیون نفر بوده اند، حدود ۲.۵ میلیارد دلار در ایران طی این سال هزینه کردند که از نتایج تصمیم بازگشایی مرزهایی گردشگری خارجی در آبان ماه بود.

در سال نخست دولت هزار و ۹۷۷ مجوز موافقت اصولی در حوزه گردشگری صادر شد که ظرفیت تولید بیش از ۸۲ هزار شغل را در خود نهفته دارد

گردشگری از جمله صنایع خدماتی است که ظرفیت اشتغال‌زایی بالایی دارد، مشاغل مستقیم و غیرمستقیم از صنعت هتلداری، حمل و نقل، پذیرایی، سوغات تا ساخت وساز و ارتباطات که هر کدام صدها مشاغل را در زیر مجموعه خود پوشش می دهد.

در کمتر از یک سال گذشته، ۲ هزار و ۹۷۷ مجوز موافقت اصولی در حوزه گردشگری صادر شده است که در مجموع ظرفیت تولید بیش از ۸۲ هزار شغل را در خود نهفته دارد.

در دولت سیزدهم توسعه گردشگری با کشورهای همسایه و شریکان راهبردی دستور کار وزارت میراث فرهنگی قرار گرفت. در یک سال گذشته چه در سفرهای خارجی رئیس‌جمهوری و وزیر میراث فرهنگی، ۱۱ تفاهم‌نامه همکاری از جمله (نیجریه، عراق، پاکستان، تاجیکستان، جمهوری آذربایجان، قزاقستان، ارمنستان و...) به امضا رسید.

باید توجه داشت بیش از ۸۰درصد بدنه صنعت گردشگری را بخش خصوصی تشکیل می‌دهد، با این حال دولت و حاکمیت نقش به سزایی در ریل‌گذاری، تسهیل امور، قانونگذاری، حمایت و نظارت در این حوزه دارد. اهتمام جدی دولت به حمایت از بخش خصوصی با ایجاد معافیت‌ها و مشوق‌های گردشگری از قبیل مصوبه آئین‌نامه ماده ۱۰۰، تصویب سوخت یارانه‌ای برای توسعه‌ گردشگری دریایی، محاسبه‌ مصرف گاز، آب و فاضلاب، برق تأسیسات گردشگری و کارگاه‌های صنایع دستی مطابق با تعرفه‌های بخش خدمات و صندوق توسعه‌ی ملی از مهمترین اقدامات وزارت میراث فرهنگی در ۱۱ ماه گذشته است.

تاسیس انجمن خیرین میراث فرهنگی کشور

آنچه در یک سال گذشته در بخش میراث‌فرهنگی به چشم می‌آید آغاز نهضت حفاظت میراث فرهنگی و تغییر رویکرد در روایتگری میراث تاریخی و فرهنگی کشور است. در همین زمینه در گام نخست وزارت میراث فرهنگی اولین دوره تجلیل از چهره‌های ماندگار میراث فرهنگی را با هدف تکریم پیشکسوتان و تدوین تاریخ شفاهی میراث فرهنگی و بهره‌بردن از ظرفیت‌های سرمایه‌های انسانی برگزار کرد.

مخزن پدیده ای نامبارک در موزه است، ۹۰ درصد اشیاء ثبت شده کشور امکان نمایش ندارند

بازبینی در جایگاه موزه و موزه‌داری از جمله رویکردهای جدید در برنامه‌های دولت سیزدهم است، در شرایطی که مخزن به عنوان پدیده ای نامبارک در موزه های کشور عنوان می‌شود و ۹۰ درصد اشیاء ثبت شده کشور امکان نمایش ندارند، در یک سال گذشته ۳۵ موزه جدید در کشور راه‌اندازی شده است.

تعارض منافع مردم به ویژه زمین‌های کشاورزی داخل حریم میراث با قوانین حرایم محوطه‌های تاریخی یکی دیگر از چالش‌های قدیمی حوزه میراث فرهنگی است که در یک سال گذشته با پیشنهاد وزارت میراث فرهنگی و دستور رئیس‌جمهوری و حمایت وزارت جهاد کشاورزی با طرح اعطای زمین‌های معاوض حل و فصل شد.

تشکیل شوراهای اندیشه‌ورزی کاخ موزه‌ها و پایگاه‌های مهم تاریخی، راه‌اندازی آزمایشی «شبکه تلویزیون اینترنتی میراث» و آماده‌سازی زیرساخت‌های تولید و انتشار محتوا و تولید چندرسانه‌ای در حوزه‌های گردشگری، صنایع‌دستی و میراث فرهنگی و تاسیس انجمن خیرین میراث فرهنگی کشور و آیین‌نامه‌ی کارگروه مبارزه با قاچاق اموال تاریخی از دیگر اقدامات وزارت میراث فرهنگی در یک سال گذشته است.

صدور بیش از هزار مجوز کاوش و استرداد ۲۳ شی تاریخی

در یک سال گذشته وزارت میراث فرهنگی با تغییر رویکرد از پژوهش‌های بنیادین به مطالعات و پژوهش‌های کاربردی ۴۲۰ طرح پژوهشی، مقاله‌ علمی و کتاب منشتر شده و مجوز بیش از هزار محوطه‌ باستانی جهت کاوش و مستندسازی صادر شده است.

همچنین دیپلماسی بین‌المللی فرهنگی دستور کار دولت سیزدهم قرارداشت که در این چارچوب ۱۲پرونده از قبیل: زیارت رضوی، فرهنگ افطاری و...)برای ثبت در فهرست جهانی یونسکو آماده سازی شد، همچنین با همکاری وزارت خارجه ۲۳ شی تاریخی از خارج از کشور مسترد شد.

کارت خرید اعتباری ۱۰ میلیون تومانی صنایع‌دستی ویژه‌ کارمندان دولت

در طول سال‌های گذشته دریافت مجوز و عبور از هفت‌خوان فرایندها و روندهای اداری مسیری طاقت‌فرسا برای آغاز یک فعالیت تولیدی هنری آن هم در حوزه صنایع دستی و هنرهای سنتی بوده است، آنچه دولت سیزدهم در یک سال گذشته بر آن تاکید داشت توسعه دولت الکترونیک است؛ وزارت میراث فرهنگی، در این مدت با الکترونیکی کردن فرایند صدور مجوزهای صنایع‌دستی در یک اقدام راهبردی، ۲۶۰ رشته از ۲۹۹ رشته صنایع‌دستی را از دریافت مجوز فعالیت معاف کرد و هنرمندان این رشته‌ها صرفاً با ثبت‌نام و اعلام در سامانه‌ مربوطه، مجوز فعالیت خواهند داشت.

پرداخت۷۴ میلیارد تومان تسهیلات کم‌بهره به هنرمندان صنایع‌دستی

دولت سیزدهم همچنین برای حمایت از فعالان صنایع‌دستی اعطای بسته های حمایتی را دستور کار قرار داد، زیرا حوزه صنایع‌دستی از خسارت‌های کرونا بی‌نصیب نبود، بسیاری از کارگاه‌ها و فروشگاه‌ها در سه سال گذشته تعطیل شد و بازارچه‌های فصلی و دائمی مانند هرسال برگزار نشدند، وزارت میراث‌فرهنگی از همان روزهای نخست کمک به هنرمندان و صنعتگران این حوزه که جامعه‌ای ۲.۵ میلیون نفری را تشکیل می‌دهند،‌ از اولویت‌های حمایتی خود قرار داد، در همین چارچوب در یک‌سال گذشته ۹میلیارد تومان تسهیلات بلاعوض و ۷۴ میلیارد تومان تسهیلات کم‌بهره به هنرمندان، صنعتگران و تولیدکنندگان صنایع دستی پرداخت شد.

در یک‌سال گذشته ۹میلیارد تومان تسهیلات بلاعوض هنرمندان صنایع دستی پرداخت شد

جلوگیری از حذف ماده ۱۴۲ قانون معافیت از بیمه و معافیت مالیات بر ارزش‌افزوده برای خانواده بزرگ صنایع‌دستی و همچنین تبدیل تعرفه برق و آب کارگاه‌های صنایع دستی از صنعتی به تجاری (۱۴۹۵ ریال)؛ همچنین استفاده از بند الف تبصره ۱۸ هم دستاورد بزرگی برای حوزه صنایع‌دستی بود یکی دیگر از دستاوردهای حوزه مدیریتی صنایع‌دستی است. وزارت میراث‌فرهنگی به‌عنوان اولین دستگاه از این تبصره برای حمایت از تولید و تحریک تقاضا استفاده کرد و در مجموع ۳۴۰میلیارد تومان به این حوزه اختصاص داده شد.

ثبت ملی ۱۵ شهر و روستای صنایع‌دستی

تدوین و ابلاغ سند ملی گوهرسنگ‌ها یکی از دستاوردهای نهضت تفویض اختیار در چارچوب ثبت ملی شهرها و روستاهای صنایع‌دستی است، که گامی برای برندسازی و هویت‌بخشی به اصالت هنر سنتی در یک منطقه است.همچنین در طول یک سال گذشته ۱۵ شهر و روستا ثبت ملی شده و اکنون این فهرست به ۴۵ شهر و ۲۲ روستای ملی صنایع دستی رسیده است، این در حالی است که ۱۱ شهر و سه روستای ایران ثبت جهانی شده‌اند و پرونده سه شهر و روستای جدید صنایع دستی برای ثبت جهانی آماده است.

هنرمندان ۵۲۵ مهر اصالت ملی و  ۳۸ مهر اصالت بین‌المللی دریافت کردند

اعطای نشان اصالت به صنایع‌دستی فاخر یکی از اقدامات موثر و ادواری در این حوزه است؛ در یک سال گذشته با اعطای ۵۲۵ مهر اصالت ملی، مجموع آثار دارای این نشان به ۳ هزار و ۵۲۲ اثر رسیده  است؛ از طرفی با دریافت ۳۸ مهر اصالت بین‌المللی در مجموع  ۸۴ اثر فاخر صنایع دستی ایران دارای این نشان معتبر شده‌اند.

امسال نیز بازارچه‌های نوروزی صنایع‌دستی بیش از ۱۲۳میلیارد تومان فروش داشت که نسبت به بازارهای صنایع‌دستی نسبت به سال ۹۸ رشد ۹۳درصدی و نسبت به سال قبل از آن نیز ۹۷ درصد رشد داشته است.