گسترش همکاری‌های اتحادیه اقتصادی اوراسیا و ایران؛ به نفع همه

تحلیلگران امور اقتصادی روسی و منطقه اوراسیا بر این باورند که گسترش همکاری‌های اتحادیه اقتصادی اوراسیا و ایران به نفع هر دو طرف است بطوریکه مرزهای این اتحادیه را تا خلیج فارس گسترش می یابد و فرصت های جدید تجاری را برای همه اعضای اتحادیه به ارمغان می آورد.

کد خبر: ۵۰۲۰۸۵

تاریخ: ۰۷ شهريور ۱۴۰۱ - ۰۹:۴۲

به گزارش روز دوشنبه ایران اکونومیست، روزنامه «ریتم اوراسیا» می نویسد این هدف اصلی تهران در همکاری با اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU)، پیوستن به این بازار بزرگ برای تقویت اقتصاد خود است که این امر در واقع امکان گسترش مرزهای این اتحادیه را تا منطقه خلیج فارس فراهم می کند و فرصت های جدیدی را برای همه اعضای اتحادیه به ارمغان می آورد.

بر اساس این گزارش حجم مبادلات تجاری اوراسیا با ایران در سال ۲۰۲۱میلادی افزون بر پنج میلیارد و ۳۷ میلیون دلار  بوده که نسبت به سال ۲۰۲۰ افزایش ۷۳.۵ درصدی داشته است. در همان زمان، صادرات اتحادیه اوراسیا به ایران ۲.۱ برابر و  واردات از این کشور ۲۸.۸ درصد رشد کرد.

پیش‌نویس توافقنامه بین ایران و اوراسیا  بر سر اخذ تعرفه‌های صادراتی ترجیحی در تاریخ ۵ ژوئیه ۲۰۱۷ در ایروان امضا شد. ایران در ابتدا این توافق را بسیار مثبت تلقی کرد، در سال ۲۰۱۸ توافقنامه موقت (برای مدت سه سال) در خصوص مشارکت این کشور با اوراسیا منعقد شد و از نیمه دوم سال ۲۰۲۱ مذاکرات برای انعقاد یک توافق نامه تمام عیار بین ایران و اتحادیه اقتصائی اوراسیا در حال انجام است. همانطور که یکی از نمایندگان مجلس ایران ماه گذشته  گفت، می توان آن را قبل از ۲۰ مارس ۲۰۲۳ امضا کرد.

اهمیت روابط ایران و روسیه در اتحادیه اقتصادی اوراسیا

این رسانه نوشت: امسال تماس های روسیه و ایران از جمله در بالاترین سطح بسیار زیاد بوده است. از این رو، در ۲۹ ژوئن در حاشیه اجلاس سران خزر در ترکمنستان، دیدار روسای جمهور روسیه و ایران، ولادیمیر پوتین و ابراهیم رئیسی برگزار شد. کمتر از یک ماه بعد، آنها دوباره مذاکرات مفصلی را در تهران انجام دادند، جایی که رهبر روسیه برای شرکت در اجلاس سران در قالب آستانه وارد شد، که بسیار فراتر از بحث در مورد مشکل سوریه بود.

از دید ناظران دور نماند که پیش از آغاز نشست در عشق آباد، رهبران دو کشور همدیگر را در آغوش گرفتند. نشان دادن علنی چنین رفتار دوستانه ای، شاید برای اولین بار در تاریخ دو کشور، برای ایرانیان که خویشتن داری تشریفاتی خاصی از خود نشان می دهند، غیرعادی بود.

به نظر می رسد آنچه رخ داد، هر چند غیرمستقیم، گواه آن است که روابط دو کشور به سطح یک مشارکت استراتژیک جدی رسیده است.

براساس نتایج سال گذشته، گردش مالی بین روسیه و ایران ۸۱ درصد و در ماه های اول سال جاری ۳۱ درصد افزایش یافته است. مسکو و تهران بر این باورند که روابط دو کشور در واقع ماهیتی عمیق و استراتژیک دارد. رهبران آنها در تماس دائمی در مورد مسائل تعامل سیاسی، مسائل امنیتی، و کار در مناطق ملتهب مانند سوریه هستند.

همه موارد فوق نشان می دهد که سیاست تهران به طور فزاینده ای بر تعامل با پکن (سازمان همکاری شانگهای) و مسکو (اتحادیه اقتصادی اوراسیا) متمرکز شده است. ایران سال‌هاست که تحت تحریم‌های غرب بوده که توسط شرکت‌های بزرگ آسیایی نیز حمایت می‌شوند.

نمایشگاه اقتصادی انحصاری ایران از ۷ تا ۱۰ شهریور در مسکو برگزار می شود. از آنجایی که توافق تجاری ترجیحی بین ایران و اوراسیا وجود دارد، بازار روسیه می تواند به بستری ایده آل برای ورود کالاهای ایرانی به ویژه مصالح ساختمانی، مواد غذایی، محصولات کشاورزی، پتروشیمی، آهن و فولاد، مواد معدنی، پوشاک و تجهیزات صنعتی و همچنین برای ارسال به بازارهای دیگر در سراسر اتحادیه تبدیل شود.

به گفته نیکیتا اسمگین، کارشناس ایرانی روسی، همکاری تجاری بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا هنوز به عنوان مسیری به نظر نمی رسد که بتواند به طور اساسی همسویی های اقتصادی را برای شرکت کنندگان تغییر دهد. با این حال، اهمیت آن را نیز نباید دست کم گرفت. برای تهران، اوراسیا می تواند به شریک قابل اعتمادی با روابط تجاری باثبات تبدیل شود، برای روسیه، ایران فرصتی برای فروش کالاهای صنعتی فراهم می کند. این امر به ویژه با توجه به اینکه هیدروکربن ها اساس صادرات روسیه باقی مانده اند بسیار مهم است.

تجربه عملکرد توافق موقت اوراسیا با تهران نشان می دهد که این ابتکار چشم اندازهای خاصی دارد. در عین حال، موانع غیر مرتبط با تعرفه ها و عوارض همچنان مانع اصلی افزایش تجارت بین کشورهاست که رفع آن منوط به اثربخشی توافق احتمالی است. در عین حال، ایران و روسیه موتورهای اصلی روند نزدیک شدن اوراسیا باقی می مانند و آنها بیشترین علاقه را به موفقیت دارند. تا به امروز، بیشتر کار در زمینه آماده سازی بخش نظارتی موافقت نامه تکمیل شده است.

مدت قرارداد تجارت آزاد بین اوراسیا و ایران تا ۲۷ اکتبر ۲۰۲۵ یعنی به مدت سه سال یا تا زمان لازم الاجرا شدن توافقنامه تجارت آزاد با ایران، اگر زودتر باشد، تمدید خواهد شد. طرفین همچنین در مورد لیست کالاهایی که متعاقباً در رژیم معاف از گمرک معامله خواهند شد، گفت وگو کردند انها همچنین موافقت کردند که آماده سازی یک توافق دائمی را به سرانجام برسانند.

اهمیت روابط ایران و ارمنستان در توسعه اوراسیا

اوراسیاریتم نوشته است: ارمنستان لابی‌گر مشارکت همسایه جنوبی خود در اتحادیه اوراسیا بود. این تعجب آور نیست، زیرا ارمنستان تنها کشور اتحادیه اقتصادی اوراسیا است که با ایران مرز زمینی دارد و در واقع این موضوع برای ایروان در زمینه اقتصادی و امنیتی بسیار مهم است.

همکاری در قالب ایران - ارمنستان -  اوراسیا در ابتدا مورد حملات شدید غرب و بالاتر از همه از طرف آنگلوساکسون  قرار گرفت. نکته قابل توجه این است که هیستری انگلیسی ها پیرامون پرونده پوچ اسکریپال با اقدامات آشکارا خصمانه لندن علیه تهران همزمان شده است. حتی برخی از کارشناسان طرفدار آمریکا اظهار داشتند که روابط نزدیک با همسایگان در سواحل شمالی و جنوبی دریای خزر گناه ارمنستان است که بدون عواقب باقی نخواهد ماند.

حجم مبادلات تجاری خود ارمنستان با ایران در سال ۲۰۲۱ بالغ بر ۵۰۲.۸ میلیون دلار بوده که نسبت به سال قبل ۲۵.۲ درصد افزایش داشته است. در واقع، نرخ رشد گردش تجاری بسیار بالاتر می بود. به دلیل مشکلات حمل و نقل کالا در پاییز سال گذشته، گردش مالی دو کشور بسیار متضرر شد.
وهان کروبیان، وزیر اقتصاد ارمنستان در این مورد گفت: بخشی از جاده گوریس - کاپان از کنترل ما خارج شده بود، بنابراین گردش مالی تجاری با مشکلات جدی مواجه شد.

ارمنستان حدود ۱۵ درصد از کل تجارت ایران با اتحادیه اوراسیا را به خود اختصاص داده است و بیش از یک چهارم کل واردات اتحادیه اروپا از ایران از ارمنستان انجام می شود. بنابراین، طرف ارمنی شریک ارزشمندی برای ایران است که هم محصولات غذایی و صنعتی و هم فرآورده های نفتی و گازی را به این کشور عرضه می کند. این روابط خاص در سهم ایران از گردش تجاری ارمنستان که تقریباً ۹ درصد است نیز منعکس می شود.

این گزارش می افزاید: ایران می تواند نقش ویژه ای در توسعه اقتصاد ارمنستان و افزایش ثبات ژئوپلیتیکی آن داشته باشد.

در ۱۷ ژوئن امسال، ایروان پروتکل توافقنامه اتحدیه اقتصادی اوراسیا( EAEU)  و ایران را که در تهران امضا شد، تصویب کرد. سه هفته قبل از این تصمیم، نیکول پاشینیان نخست وزیر ارمنستان در نشست شورای عالی اقتصادی اوراسیا اظهار داشت که لازم است نگاهی گسترده تر به پروژه ادغام داشته باشیم و اهداف بلندپروازانه ای برای خود تعیین کنیم.

به عقیده وی، کشورهای اوراسیا باید خود را با شرایط خارجی و داخلی به سرعت در حال تغییر وفق دهند و با در نظر گرفتن عوامل فوق، افق های توسعه اتحادیه پس از سال ۲۰۲۵ را ترسیم کنند. به گفته رئیس دولت ارمنستان، «تجربه عملکرد توافق موقت با تهران به وضوح جذابیت بازار ایران و چشم‌انداز تعمیق بیشتر همکاری‌ها را نشان می‌دهد. ما همچنین می خواهیم مذاکراتی را برای یک معاهده بین اتحادیه و اندونزی آغاز کنیم.»