«زاپوریژیا» دغدغه جهانی

پوتین و تشکیلات نظامی او که با محاسبه های کمی و بدون در نظر گرفتن مقاومت مردم و ارتش ملی اوکراین، گمان می کرد در کمتر از یک هفته، چون کریمه می تواند اوکراین و پایتخت آن کیف را تسخیر و حکومت آن را در یک انتخابات به ظاهر دموکراتیک به یکی از دست نشانده های خود بسپارد،

کد خبر: ۴۹۹۸۱۲

تاریخ: ۰۳ شهريور ۱۴۰۱ - ۱۲:۳۳

به گزارش ایران اکونومیست-پوتین و تشکیلات نظامی او که با محاسبه های کمی و بدون در نظر گرفتن مقاومت مردم و ارتش ملی اوکراین، گمان می کرد در کمتر از یک هفته، چون کریمه می تواند اوکراین و پایتخت آن کیف را تسخیر و حکومت آن را در یک انتخابات به ظاهر دموکراتیک به یکی از دست نشانده های خود بسپارد، پس از بالغ بر 180 روز جنگ تمام عیار در زمین و هوا، تصرفات جدیدی حاصل نکرده و حتی زمزمه هایی از سوی ارتش اوکراین به گوش می رسد که در حال سازماندهی نظامی برای پس گیری شهر خرسون است ، شهری که دارای اهمیت استراتژیک می باشد.

گذشته از آنچه در حوزه نظامی و درگیری های کم و بیش در این یا آن نقطه با پیشروی یا عقب نشینی روسیه، به راستی یا در فضای غیر واقعی تبلیغاتی از سوی اوکراین یا روسیه گفته می شود، مهم ترین عامل تعیین کننده در این جنگ ناگهانی و غیر متعارف و بزرگترین درگیری نظامی در اروپا، نکته ای است که مورد غفلت روسیه قرار گرفت: عدم محاسبه نقش مردم و خواست آنان که آیا می پذیرند روسیه پوتین و طرفدارانش در اوکراین حکومت کنند یا نکنند؟

به واقع این اکثریت مردم بودند که پوتین را پس زدند و به اشکال مختلف مقاومت های مردمی حاضر شدند خانه و کاشانه خود را ترک و جوانان و مردان خود را با نسل های مختلف به خط مقدم جبهه و مقابله با روسیه اعزام کنند.

همواره در چنین وضعیت هایی دیکتاتورها کمتر روی مردم و نقش دوران ساز آنها توجه می کنند و در درگیری های نظامی غالبا توانایی های تسلیحاتی خود را مبنای محاسبه شکست یا پیروزی قرار می دهند؛ پس آنچه باید اتفاق افتد رخ داد، یعنی طولانی شدن جنگ روسیه با اوکراین و نوعی شکست راهبردی، گرچه هنوز سرنوشت این جنگ، به ویژه با فرا رسیدن پاییز و زمستان سرد و بحران کمبود انرژی های فسیلی و سوخت در اروپا که می تواند در معادله حمایت بی قید و شرط اروپا و آمریکا از زلنسکی تأثیرگذار باشد، مشخص نیست!

در واقع پوتین و وزیر قدیمی وزارت خارجه اش لاوروف، این نکته مهم و تعییین کننده در این جنگ را به دقت محاسبه نکرده بودند و آن حمایت تسلیحاتی کشورهای اروپایی، انگلستان و آمریکا با آخرین تجهیزات فوق مدرن الکترونیکی برای بر هم زدن تعادل برتری هوایی روسیه با کمک موشک های میان برد زمین به هوا و سایر تجهیزات نظامی سنگین بر روی زمین در این جنگ کاهنده فرسایشی بود.

پوتین حساب نکرده بود که چنین حمایتی در این ابعاد از اوکراین صورت بگیرد و فکر می کرد که اگر هم انجام شود بسیار دیرهنگام خواهد بود زیرا براین گمان بود اوکراینی که خطوط مقدم جبهه اش در هم کوبیده شده و به زودی پایتختش سقوط خواهد کرد نمی تواند از این حمایت های تسلیحاتی به موقع بهره لازم را ببرد، اما این طور نشد و این محاسبه نادرست از آب درآمد؛ اوکراین مقاومت کرد و جنگ تا آنجا طولانی شد که تسلیحات اروپا، انگلستان و حتی آمریکا رسید و به کار گرفته شد.

حال با این توصیف که لاوروف در همان هفته های اول جنگ، از احتمال درگیری هسته ای در اروپا سخن به میان آورد و البته با تقبیح جهانی حتی از سوی متحدان خود مواجه شد و همانگونه که کارشناسان سیاسی و نظامی از آن به عنوان یک بلوف یاد کردند، به نظر می رسد یک تهدید برای ترسانیدن کشورهای اروپایی بود و نه عمل کردن به آن، ولی گویا پوتین با این اظهارات از زبان لاوروف، به یاد زرادخانه های اتمی اتحاد جماهیر شوروی سابق افتاده بود که برای مقابله با زرادخانه پر و پیمان آمریکا آماده هر گونه اقدام مقابله جویانه بود.

گرچه در همان زمان هم، محدودسازی جنگ‌افزار راهبردی طی پیمان های سالت 1 و 2 مربوط به منع کاربرد سلاح های هسته ای برقرار شده بود ولی به هر حال، پوتین که در جنگ اوکراین نتوانست طی یک عملیات برق آسا به هدف تعیین شده خود برسد بر آن است با اتکا بر نظریه والتز که باور داشت «سلاح های هسته ای نه تنها باعث بی ثباتی بین المللی نمی شوند بلکه موجب می گردند منطق بازدارندگی با این سلاح ها در سطحی وسیع تر عمل کنند» را، دوباره در سیاست خارجی و بین المللی روسیه به کار گیرد و لذا به این صرافت افتاده که برای رهایی از شرایط نامطلوب و غیر منتظره کهدر جنگ اوکراین برایش حاصل شد و به موضعی ضعیف تقلیل یافت به سمتنیروگاه هسته ای زاپوریژیا برود و تبدیل شدن آن به میدان جنگ هسته ای را یک بار دیگر به رخ اروپا بکشد.

البته تلاش بر این بود که هر گونه انفجار نیروگاه هسته ای و تشعشع رادیو اکتیو را تحت عنوان پاتک های اوکراین به گردن این کشور بیاندازد.

گفتنی است نیروگاه هسته ای زاپوریژیا Zaporizhia Nuclear Power Plant)) که در شهر هودار واقع شده است، بزرگترین نیروگاه هسته ای اروپا و یکی از 10 نیروگاه بزرگ جهان است که کارشناسان و استراتژین های نظامی می گویند مکان این نیروگاه از نظر موقعیت تصرف زمینی الزاما در مسیر راهبردی قرار ندارد و حتما یک موضع برتر روی زمین به شمار نمی رود و روسیه به رغم اهدافش در تصرف بنادر می توانسته است از کنار آن عبور و از انجام هر گونه اقدام آتشبار توپخانه های دور زن یا موشکی به خاطر خطرات جدی انفجار نیروگاه هسته ای اجتناب کند بی آنکه یک موقعیت نظامی مهم را از دست داده باشد، لذا روسیه حمله، تصرف و استقرار در این نیروگاه هسته ای را یک تاکتیک موثر در راستای خطرناکتر کردن جنگ و تهدید اروپا به بروز و ظهور تشعشع های هسته ای در محاسبات نظامی خود به شمار آورده است.

پیش از این، منابع معتبر اوکراینی از حمله 13 اسفند ماه 1400 روسیه به این نیروگاه خبر داده بودند و اینک دور جدیدی از حملات توپخانه ای به این نیروگاه آغاز شده است که گفته می شود اگر این نیروگاه منفجر شود قدرت تخریب و تششع رادیو اکتیویته آن ده برابر چرنوبیل است.

ابراز نگرانی آنتونیو گوترش از وضعیت نیروگاه زاپوریژیا و گفتگو با ولادیمیر زلنسکی رئیس جمهور اکراین در شهر لویر در غرب اوکراین روز پنج شنبه گذشته و به کارگیری این جمله که تبدیل این نیروگاه به میدان جنگ توپخانه ای به مثابه خودکشی است، نشان از دغدغه جهانی در مورد انفجار این نیروگاه دارد که حتی اردوغان را نیز برای گفتگو با زلنسکی که همچنان یک تی شرت سبز در این دیدار رسمی به تن داشت به اوکراین کشاند تا شاید بتواند جنگ نگران کننده ای را به پایان نزدیک و روسیه را نیز متقاعد کند که زیان این اقدام متوجه خود این کشور، ترکیه و همگان است، گرچه ترکیه در این بلبشو، شریک دزد و رفیق قافله است و سعی می کند با یک بازیگری دو سره، موقعیت و منافع خودش را به بهترین شکل ممکن تامین کند، ولی به هر حال تلاش هایش برای پایان جنگ را می توان مثبت ارزیابی کرد.

منصور انصاری