سفارشات امام كاظم (ع) به هشام در تعریف «عقل»

اى هشام، هر چيزى علامتى دارد و علامت خردمند انديشيدن است و علامت انديشيدن خاموشى است.

کد خبر: ۴۹۹۱۳

تاریخ: ۱۵ دی ۱۳۹۲ - ۲۳:۵۰

به گزارش ایران اکونومیست, امام کاظم(ع) به هشام می فرماید:
بى ‏شكّ خداوند تبارك و تعالى فرد صاحب عقل و فهم را مژده داده و فرموده: فَبَشِّرْ عِبادِ* الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ: «پس بندگان مرا مژده ده* آنان كه سخن را مى ‏شنوند و بهترين آن را پيروى مى‏ كنند، اينانند كسانى كه خداوند راهشان نموده، و ايشانند خردمندان- زمر: ۱۷، ۱۸».

اى هشام بن حكم بدرستى كه خداوند عزيز و جليل توسّط عقل؛ هر حجّتى را بر مردم تمام كرده، و با بيان بديشان رسانده، و توسّط برهان به خداوندى خود رهنمونشان ساخته و به ربوبيّت خود دلالتشان نموده، و فرموده: وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ* إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ- إلى قوله:- لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ: «و خداى شما خدائى است يگانه، خدائى جز او نيست، بخشاينده است و مهربان* همانا در آفرينش آسمانها و زمين و آمد و شد شب و روز- تا آنجا كه فرموده:- نشانه‏ هائى است براى مردمى كه عقل و خرد را به كار برند- بقره: ۱۶۳ و ۱۶۴»

اى هشام، لقمان به پسرش گفت: «تسليم حقّ باش و حقّ را گردن بنه تا عاقلترين مردم باشى، پسر عزيزم! همان سراى دنيا دريائى است ژرف و عميق كه‏ مردمان بسيارى در آن غرقه شده ‏اند، پس بايد كشتى تو در اين دريا تقواى الهى باشد و بارش ايمان، و بادبانش توكّل، و ناخدايش عقل، راهنمايش دانش و آگاهى باشد، و لنگرش صبر و شكيبائى.

اى هشام، هر چيزى علامتى دارد، و علامت خردمند انديشيدن است، و علامت انديشيدن خاموشى است. و هر چيزى مركبى دارد، و مركب خردمند تواضع است، و در نادانى و جهل تو همين بس كه مرتكب امور ممنوع و حرام شوى! اى هشام، اگر بدست تو گردوئى باشد و مردمان گويند: مرواريد است: [اين سخن‏] تو را هيچ سود ندهد، و تو خود مى ‏دانى كه آن گردو است، و اگر بدستت مرواريد باشد و گويندش: گردو است [اين سخن‏] بتو زيانى نرساند، و تو خود ميدانى كه آن مرواريد است.

اى هشام، خداوند انبياء و رسولان خود را به سوى مردمان ارسال نداشت جز بدين خاطر كه از جانب خدا عقل و خرد را برگيرند، بنابراين [در دعوت الهى‏] پذيرش هر بنده ‏اى نيكوتر باشد معرفتش به خدا نيكوتر است، و هر كس كه به فرمان الهى آگاهتر باشد عاقلتر است، و عاقلترين ايشان از بالاترين درجه در دنيا و آخرت برخوردار است...

منبع:رک:تحف العقول / ترجمه جعفرى، ص‏361الی364.