مزیت‌ها و عدم مزیت‌های «سهام جایزه»

در فصل مجامع بحث سود تقسیمی سهام به صورت نقدی و به صورت سهام (سهام جایزه) داغ می‌شود و در همین باره احمد یزدان‌پناه در یادداشتی اختصاصی برای ایبِنا به این موضوع پرداخته است که در ادامه می‌خوانید.

کد خبر: ۴۹۴۱۱۸

تاریخ: ۲۶ مرداد ۱۴۰۱ - ۰۹:۱۳

شاید لغت جایزه کمی تا قسمتی اغوا کننده باشد اما بهرحال "سهام جایزه" (Bonus Shares) سهامی هستند که شرکت‌ها بجای پرداخت سود تقسیمی نقدی آن‌ها را منتشر می‌کنند. مثل سایر اشکال و روش‌های انتقال ثروت، این سیاست پرداخت سود تقسیمی مزایا و عدم مزیت‌های خود را داراست. در این یادداشت سعی می‌شود نقطه نظرات شرکت‌های بورسی ناشر و سهامداران یا سرمایه گذاران را درباره موضوع بحث بطور کوتاه و گویا مطرح کنیم.

نقطه‌نظر سرمایه‌گذاران

چرا یک فرد بجای پولداری به سرمایه دار شدن، علاقه و رغبت نشان می‌دهد و به خرید و سرمایه‌گذاری در "سهام" یک شرکت در بورس اقدام می‌کند؟ می‌تواند دو دلیل داشته باشد:

۱- سرمایه‌گذاری اغلب برای بلند مدت انجام می‌شود، و لذا در کشور‌های صنعتی بیشتر برای ایام بازنشستگی‌ها که فرد مصرف دارد، ولی توان درآمدزایی ندارد بکار می‌رود (درک پیام فردوسی بزرگ: مصیبت بود پیری و نیستی!)

۲- تولید درآمد سالیانه از طریق افزایش قیمت آن سهام (عایدی سرمایه) و دریافت سود تقسیمی بصورت نقدی و سهام.

اولین هدف وقتی تحقق می‌یابد که شرکت از مدیریتی مناسب و متخصص و کارا بهره‌مند بوده و به خلق ارزش افزوده اقتصادی بپردازد. دومین هدف با توجه به محور بحث ما بستگی به سیاست‌های پرداخت سود تقسیمی شرکت دارد. یک شرکت که در مرحله رشد و توسعه خود است ممکن است از پرداخت سود تقسیمی نقدی خودداری کند و سود‌های فعالیت شرکت را برای سرمایه گذاری مجدد بکار گیرد. البته یک شرکت که از مرحله بلوغ سازمانی خود گذشته، همزمان می‌تواند سود نقدی منظم سالانه نیز پرداخت نماید. ولی این دو نوع شرکت با "سیاست سود تقسیمی" متفاوت، یکی پرداخت کننده سود تقسیمی و دیگری که سود تقسیمی نمی‌پردازد، می‌توانند از طریق انتشار سهام جایزه سود تقسیمی خود را بصورت سهام بپردازند.

مزایای سهام جایزه از دیدگاه سرمایه‌گذاران

۱- سرمایه گذار نیازی نیست برای دریافت سهام جایزه مالیاتی بپردازد.

۲- این سهام بخصوص برای سرمایه گذارانی که به سرمایه گذاری بلند مدت در آن شرکت ایمان و باور دارند نافع و سودمند است.

۳- نشر سهام اضافی و بیشتر و بکارگیری پول و وجوه نقد شرکت برای رشد کسب و کار آن باعث افزایش باور و اعتماد به کم و کیف فعالیت‌ها و عملیات آن شرکت می‌شود.

۴- اگر در آینده آن شرکت شروع به پرداخت سود تقسیمی نقدی بنماید، دریافتی سرمایه گذاران از آن محل بیشتر خواهد بود، چرا که با توزیع سهام جایزه بر طبق سیاست سود تقسیمی گذشته شرکت تعداد سهام در دست سهامداران شرکت مزبور بیشتر شده است.

عدم مزیت‌های سهام جایزه از دیدگاه سرمایه‌گذاران

۱- این امکان وجود دارد که تمامی سرمایه گذاران و سهامداران برای دریافت سود تقسیمی خود بصورت سهم علاقه‌ای نشان ندهند، برخی از آن‌ها می‌خواهند با پول نقد سود تقسیمی اهداف دیگری را محقق سازند و یا برای رفع نیاز‌هایی "پول لازم" باشند. وقتی چنین سرمایه گذارانی سهام جایزه خود را بخاطر نیاز به وجه نقد می‌فروشند، سهام شرکت مزبور با افت و کاهش روبرو می‌شود. (اینجا یکی از مصادیق کاربردی سیاست وثیقه گذاری سهام نزد بانک‌ها و دریافت وام از آن‌ها است که می‌تواند از مشکل گفته شده بکاهد یا آنرا رفع نماید.)

۲- سود تقسیمی بصورت سهم هیچ ثروت اضافی برای سهامداران در بر ندارد، زیرا قیمت آن سهم بطور نسبی به گونه‌ای به میزانی افت می‌کند تا ارزش سرمایه آن شرکت در بازار سهام در سطح همان اندازه قبلی آن حفظ و نگه داشته شود.

نقطه نظر شرکت‌ها

در طول عمر شرکت ها، سرمایه شرکت نیاز به تغییر پیدا می‌کند. در مرحله اولید رشد، حفظ و نگهداری وجوه نقد بیشترین اولویت را برای شرکت دارد، در حالیکه وقتی شرکت به بلوغ می‌رسد، جلب رضایت سهامداران در بدست آوردن سطح مطلوبی از بازده تقدم و اولویت شرکت می‌شود. یک شرکت برای دستیابی به اهداف خود وسایل و روش‌های گوناگونی روی میز دارد. یکی از آن‌ها نوع پرداخت سود تقسیمی است. یک شرکت به اختیار خود یا تحت فشار‌های ناشی از محدودیت‌های وجه نقد سود تقسیمی خود را بصورت نقدی یا بصورت و بر پایه سهام می‌پردازد. هر کدام از این دو مزیت‌ها و عدم مزیت‌های خود را دارند، که در زیر بدان‌ها اشاره می‌شود:

مزایای سهام جایزه از دیدگاه شرکت

۱- نشر سهام جایزه این امکان را برای شرکت مزبور فراهم می‌آورد تا پول نقد خود را برای سرمایه داری مجدد در کسب و کار خود حفظ و نگهداری نماید.

۲- این اقدام یک اثر سیگنالی و علامت دهی دارد و این پیام مثبت را به بازار مخابره می‌کند که شرکت به رشد بلند مدت خود اعتقاد و ایمان دارد.

۳- برخی مواقع و موارد شرکت قادر نیست پول نقد برای توزیع سود تقسیمی خود بپردازد، و لذا نشر سهام جایزه تنها وسیله پاسخ دهی به خواسته‌های سهامداران در مورد سود تقسیمی است.

۴- افزایش تعداد سهام در دست مردم از انتشار سهام جایزه موجب افزایش مشارکت سرمایه گذاران کوچکتر در سهام آن شرکت می‌شود و این خود موجب بالا رفتن درجه نقد شوندگی سهام شرکت مزبور می‌گردد.

۵- افزایش انتشار سهام تصور ذهنی سرمایه گذاران را نسبت به اندازه و وسعت شرکت بالا می‌برد که در ارزیابی آن‌ها نقش آفرین است.

عدم مزیت‌های سهام جایزه از دیدگاه شرکت

۱- انتشار سهام جایزه تعداد سهام در دست مردم شرکت را بالا می‌برد، و لذا موجب کاهش EPS یا "سود هر سهم" و "بازدهی سود تقسیمی نقدی" می‌گردد. این امر می‌تواند بر تصور ذهنی از ارزش بازار آن شرکت اثر منفی بگذارد.

۲- شرکت ناشر هیچ وجه نقدی از نشر سهام جایزه دریافت نمی‌کند؛ بنابراین در نتیجه این هدیه از قدرت و توانایی شرکت در جمع‌آوری سرمایه برای خود از طریق انتشار سهام (رعایت اصل مالی، بین "بدهی" و "انتشار سهام") توسط سهام کاسته می‌شود.

۳- هزینه‌های اداری اجرای یک "طرح سهام جایزه" بیشتر از پرداخت سود تقسیمی بصورت نقد است. اگر شرکت به انتشار سهام جایزه ادامه دهد این هزینه در طول آن سال‌ها می‌تواند آهنگ رشد بیشتری بخود بگیرد.

ایبِنا

احمد یزدان پناه / استاد دانشگاه الزهرا(س)