نقش آمریکا در کودتای ۲۸ مرداد از نگاه مستند «رویای نیروی سوم»

«رویای نیمه سوم» تولید جدید شبکه مستند به کارگردانی داود کاظمی روایتی متفاوت از یک رویای واهی است که ۲۶ تا ۲۸ مرداد به مناسبت سالگرد کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ پخش می‌شود.

کد خبر: ۴۹۳۶۸۴

تاریخ: ۲۵ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۵:۰۵

به گزارش ایران اکونومیست از شبکه مستند، داود کاظمی درباره رویای نیمه سوم تولید جدید شبکه مستند گفت: از قرن نوزدهم به بعد، ایران صحنه درگیری و تقابل دو قوه استعماری روس‌ها و انگلیس‌ها بوده است. روس‌ها از شمال ایران را تحت فشار می‌گذاشتند و انگلیس‌ها نیز از جنوب وارد ایران می‌شدند. چنین فضایی باعث شده بود تا رضایتی اجتماعی در بین مردم به وجود بیاید و به همین دلیل دنبال نیروی سومی بودند که به ایران کمک کند و تعادلی را برقرار کند.

وی افزود: به دلیل آنکه آمریکایی‌ها فاصله خیلی زیادی با ایران داشتند، ایرانیان فکر می‌کردند که این کشور انگیزه‌های استعماری ندارد. به ویژه آنکه اولین آشنایی ایرانیان با آمریکایی‌ها به واسطه افراد مذهبی بود که کار پزشکی و آموزشی می‌کردند و مجموع این عوامل باعث شده بود که پس‌زمینه مثبتی درباره آنان در ذهن مردم ایران ایجاد شود. بنابراین افرادی زیادی در اواخر دوره قاجار تلاش کردند تا پای آمریکایی‌ها را به عنوان نیروی سوم به ایران باز کنند تا آن فضای دوقطبی را بشکنند.

کارگردان این مستند با اشاره به نقش جدید قوام السلطنه در ماجرای رویای نیمه سوم گفت: قوام السلطنه در فیلم ما نقش بسیار مهمی دارد، چرا که بسیاری از افراد او را بنیان‌گذار ایده سیاست نیروی سوم در ایران می‌دانند.  او در اواخر دوره قاجار قدرت پیدا می‌کند و با هدف محدود کردن سیطره انگلیسی‌ها در ایران، پای آمریکایی‌ها را به ایران باز می‌کند. البته رویای او خیلی زود رنگ می‌بازد و طی ۱۰ سال و همزمان با کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ سیاست‌های استعماری او مشخص می‌شود.

وی تاکید کرد: در این مستند آرشیوی به رویای نیروی سوم و امیدبستن واهی مردم ایران به آنان پرداخته‌ایم. در این مستند نشان می‌دهیم که برخلاف تصورات عموم مردم، آمریکایی‌ها چگونه در جنگ جهانی دوم وارد ایران می‌شوند و همانند روس و انگلیس سیاست‌های استعماری خود را در پیش می‌گیرند. با استفاده از اسناد بازه زمانی ۱۰ ساله که وقایع مهمی همچون ملی شدن صنعت نفت و کودتای ۲۸ مرداد را دربرمی‌گیرد نشان می‌دهیم که آمریکا هم فرقی با آن دو کشور استعماری دیگر ندارد.

رویای نیمه سوم در ۳ قسمت ۳۰ دقیقه ای آماده شده و روزهای چهارشنبه، پنج‌شنبه و جمعه (از ۲۶ تا ۲۸ مرداد) ساعت ۲۰:۳۰ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود و تکرارش روز بعد ساعت ۱۳:۳۰ است.

از عوامل دیگر این مستند می‌توان به پژوهشگر و نویسنده: داود کاظمی و عادل انیسی، تدوین: سامان قیطولی و گرافیک و تیتراژ: ریحانه اقبالی‌نیا اشاره کرد.