سدِ سست "فیلترینگ"!

فرارو- به گفته یک استاد جامعه‌شناس راهکار مواجهه با ابزار ارتباطی در عصر ارتباطات نه فیلترینگ، بلکه تقویت اعتماد عمومی و آماده سازی زیر ساخت‌های اجتماعی برای بهره وری مناسب از این ابزار‌ها است.

کد خبر: ۴۹۰۰۱

تاریخ: ۰۳ دی ۱۳۹۲ - ۱۵:۱۳

در دوره‌ای که در جهان هر روز پدیده‌ای تازه ارتباطی در آن ظهور و بروز پیدا می‌کند، فهرست فیلتر ابزارهای ارتباطی در عصر ارتباطات در ایران روز به روز بلند بالا‌تر می‌شود.

دامنه فیلترینگ روز به روز در ایران گسترده‌تر می‌شود. با ورود اینترنت به ایران، فیلترینگ از سایت‌های نامتعارف به سایت‌های خبری و سپس به شبکه‌های اجتماعی رسید.

پس از فیسبوک، تویی‌تر، یوتیوب و گوگل پلاس، وی چت هم به فهرست ابزارهای ارتباطی فیلتر شده در ایران اضافه شد. همانطور که این فهرست نشان می‌دهد، وی چت نخستین ابزار ارتباطی مجازی نبوده و نوع مواجه با این پدیده در ایران هم حکایت از آن دارد که آخرین آن نخواهد بود.

با توجه به اینکه در هر روز ابزار ارتباطی تازه‌ای قدم به عصر ارتباطات می‌گذارد باید منتظر ماند و دید که فیلتر شبکه‌های اجتماعی و ابزارهای ارتباطی در این فهرست تا چه شماره‌ای ادامه پیدا خواهد کرد.

با این حال یک استاد جامعه‌شناس با تاکید بر اینکه چون راه‌های مقابله با عناصر و ابزارهای ارتباطی و شبکه‌ها اجتماعی مجازی را از طریق فیل‌تر مورد آزمون قرار گرفته و نتیجه مطلوب حاصل نشده است باید روش و رویکرد تازه‌ای را در برخورد با بخش نامطلوب این پدیده پیش گرفت.

دکتر امان الله قرایی مقدم جامعه‌شناس و استاد دانشگاه ضمن بیان این مطلب در گفتگو با فراروگفت: ابزارهای ارتباطی و شبکه‌ها اجتماعی مجازی می‌تواند مفید و سازنده باشد در عین آنکه می‌تواند مخرب و آسیب زا هم باشند.

وی افزود: با این حال به جای برخوردهای چکشی و ضربتی همچون فیلتر، باید این نکته مورد توجه قرار گیرد که چگونه باید جامعه را به سمتی هدایت کرد که بخش مفید و سازنده از این ابزارهای ارتباطی و شبکه‌های اجتماعی مجازی را مورد استفاده قرار دهند.

قرایی مقدم با تاکید بر اینکه فیلتر نه اولین بلکه به عنوان آخرین راهکار باید مورد توجه قرار گیرد گفت: در دستور کار قرار دادن آخرین راهکار برای برخورد با ناهنجاری‌هایی که ابزارهای ارتباطی و شبکه‌ها اجتماعی مجازی می‌توانند با خود به دنبال داشته باشند، به عنوان نخستین راهکار، یقینا سلب آزادی‌های حقوق مردم است.

این استاد دانشگاه افزود: مردم در جامعه دو حقوق اجتماعی اساسی دارند یکی آزادی شخصی و دیگری آزادی اجتماعی، که فیلتر کردن ابزارهای ارتباطی و شبکه‌ها اجتماعی مجازی سلب آزادی‌های اجتماعی آن‌ها محسوب می‌شود.

وی تصریح کرد: البته بر پایه این حقوق، افرادی که از آزادی اجتماعی بهره‌مند می‌شوند در برابر رفتار‌ها و اقداماتی که خلاف هنجارهای اجتماعی است مسوول هستند و باید پاسخگو باشند. بر این اساس بهتر است که با تقویت اعتماد عمومی فیل‌تر کردن را به خود مردم واگذار کرد تا آن‌ها با اختیار خود از ابزارهای ارتباطی و شبکه‌های اجتماعی مجازی به طور مناسب استفاده کنند.

قرایی مقدم تاکید کرد: تحقیقات نشان می‌دهد که هرگاه فیلترینگ، دولتی و از سوی حکومت بوده است، نه تنها میزان بازدید از سایت‌های فیلتر شده کاهش پیدا نکرده بلکه گا‌ها افزایش هم یافته است چرا که به عقیده روانشاسان اجتماعی، چون انسان ذاتا کنجکاو است، وقتی با پدیده فیلترینگ مواجه می‌شود به جای آنکه آن فیلتر زمینه بازدارنگی او را فراهم کند او را تحریک می‌کند تا به هر شکل ممکن از سایت فیلتر شده بازدید کند و یا فیل‌تر را به اشکال مخالف دور بزند.

وی ادامه داد: به عقیده جامعه‌شناسان ارتباطات، ایجاد سد در جامعه برای آنکه پدیده‌های ارتباطی، از قبیل، رسانه، ماهواره، اینترنت، ابزارهای ارتباطی و شبکه‌های اجتماعی مجازی در اختیار مردم قرار نگیرد مذموم است چرا هر نوع اطلاعاتی باید در اختیار انسان قرار گیرد چون انسان آزاد، دانا و اندیشه ورز است و انسان اندیشه ورز خود می‌تواند تصمیم بگیرد و انتخاب کند.

این جامعه‌شناس تصریح کرد: اینکه انسان انتخاب خوبی نمی‌کند ایراد از او نیست، ایراد از جامعه‌ای است که او در آن رشد یافته است و نمی‌تواند در آن انتخاب درستی داشته باشد، بنابراین زیرساخت‌های اجتماعی ایراد دارد.

وی با تاکید بر اینکه برای تغییرات اجتماعی دو دیدگاه وجود دارد گفت: یک دیدگاه معتقد است که تغییرات اجتماعی، برون زا است یک دیدگاه هم معتقد است که تغییرات اجتماعی درون زا است. مدافعان دیدگاه دوم تاکید می‌کنند در صورتی که جامعه به لحاظ اجتماعی تقویت شده باشد، اعمال تغییرات برون زا یا امکان پذیر نیست و یا تاثیری اندکی دارد.

قرایی مقدم افزود: بر اساس اعلام مسوولان کشوری، در حال حاضر ۷۱ درصد مردم شبکه‌های ماهواره‌ای نگاه می‌کنند، این سوال مطرح می‌شود که چرا مردم به جای آنکه به رسانه‌های داخلی توجه کنند جذب رسانه‌های خارجی و شبکه‌های ماهواره‌ای شده‌اند مگر غیر از این است که سرمایه بزرگ اجتماعی در یک کشور یعنی اعتماد عمومی سلب شده است.

وی تصریح کرد: وقتی فرهنگ و سنن ایرانی نادیده گرفته می‌شود، تاریخ ایران محدود به ۱۰۰ سال می‌شود، کوروش بزرگ و سایر شاهانی که در این کشور تاریخ ساز بوده‌اند از کتب درسی حذف می‌شوند، تخت جمشید و سایر میراث بزرگ تاریخی تخریب می‌شود و یا وقتی رسانه ملی تلاش می‌کند اطلاعات به صورت کانالیزه شده در اختیار مردم قرار گیرد چطور می‌توان انتظار داشت که اعتماد عمومی در جامعه سلب نشود.

این جامعه‌شناس در خاتمه گفت: تنها تقویت اعتمادعمومی و آماده سازی زیر ساخت‌های اجتماعی و آگاهی رسانی همه جانبه است که می‌تواند جامعه را در برابر ناهنجاری‌هایی که ابزارهای ارتباطی و شبکه‌های اجتماعی مجازی احتمالا در پی دارد را بیمه کند.