اخلاق فناوری در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

یک استاد دانشگاه در تحقیقی به بررسی اخلاق فناوری در سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت پرداخت.

کد خبر: ۴۸۹۱۹۰

تاریخ: ۱۸ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۰:۱۵

به گزارش ایران اکونومیست، سید مرتضی طباطبائی در یادداشتی به تبیین جایگاه اخلاق فناوری در سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت پرداخت و گفت: «امروزه تکنولوژی ابزاری برای آسایش و رفاه جهانی بوده و سراسر زندگی انسان را فراگرفته است. نکته مهم در این زمینه بی توجهی به ارتباط بین حقیقت انسان، سعادت و کمال نهایی او با ذات و ابعاد تکنولوژی است.

این غفلت موجب شد نه تنها تکنولوژی مستخدم انسان نباشد بلکه با سرعت و قدرت حیرت‌آور، متعرضانه انسان را در تملک خویش درآورد. این تعرض به نحوی است که امروزه انسان به هیچ وجه توان گسستن تکنولوژی از حوزه زیست خود را ندارد.

در زمینه فناوری و تکنولوژی در مبانی جامعه شناختی سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت بر این مهم تاکید شده است که تحولات اجتماعی تحت تأثیر اراده انسان‌ها و عوامل معنوی، فرهنگی، جمعیتی و انسانی، جغرافیایی، سیاسی، اقتصادی، امنیتی، دانشی و فناورانه مبتنی بر سنت های الهی پدید می‌آید.

در مبانی عملی سند الگو نیز به التزام به مرجعیت دین اسلام ناب محمدی، در عین بهره‌گیری از خرد، تجربه و دستاوردهای متقن علمی وفناورانه بشری تاکید شده است.

در افق  50 ساله سند الگو نیز ایران اسلامی در تراز بین‌المللی شناخته می شود و در میان پنج کشور پیشرو جهان در تولیـد اندیشـه و دانـش و فناوری جای می‌گیرد به همین دلیل پرداختن به اخلاق خصوصا اخلاق فناوری از جایگاه ویژه ای در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت برخوردار است.

در این راستا، پژوهشی تحت عنوان " اصول اخلاقی کاربری تکنولوژی مدرن: الگویی تلفیقی بر اساس مکاتب وظیفه‌گرا، پیامدگرا و فضیلت‌گرا"،  انجام شده که کاربری صحیح تکنولوژی را مورد بررسی قرار داده است.

با این توضیح که  تکنولوژی مدرن، به رغم همه رهاوردهای نیکویش برای انسان، پیامدهای منفی گوناگونی را نیز برای او و نیز برای محیط‌زیست رقم زده است و برای اصلاح این وضعیت، علاوه بر تلاش مهندسان و تولیدکنندگان تکنولوژی مدرن، به همت و مراقبت هر چه بیشتر کاربران در استفاده صحیح از این فراورده بشری نیاز است. یافته‌های این پژوهش، نشان می‌دهد که از آنجا که تکنولوژی مدرن، ابزاری است که در جهت هر چه قدرتمند شدن و پیچیده‌تر شدن به پیش می‌رود و کاربردش نیز آسان‌تر می‌شود، کاربران باید در سه مرحله اساسی کاربریِ تکنولوژی یعنی: تهیه، به‌ کارگیری و دست شستن از تکنولوژی، با مراقبت‌های کامل فضیلت‌گرایانه در حوزه روابط شخصی،  ملاحظات فضیلت‌گرایانه مشروط به وظیفه‌گرایی، در حوزۀ تعاملات انسانی و ملاحظات فضیلت‌گرایانه وظیفه‌محورِ مشروط به پیامدگرایی در حوزه فعالیت‌های زیست‌محیطی، در جهت کاستن هر چه بیشتر از آفات و آسیب‌های تکنولوژی مدرن و استفاده هر چه سودمندتر و اخلاقی‌تر از آن قدم بردارند.»