کدام اثر عاشورایی آغاسی به موزه ملک اهدا شد؟

حسین قوللر آغاسی که از بنیان‌گذاران مکتب نقاشی قهوه‌خانه‌ای به شمار می‌رود، پرده نقاشی با موضوع عاشورا را به سفارش ماشاءالله فروتن خلق کرده بود که از سوی خانواده فروتن به کتابخانه و موزه ملی ملک اهدا شد.

کد خبر: ۴۸۴۶۵۹

تاریخ: ۰۹ مرداد ۱۴۰۱ - ۰۸:۱۲

به گزارش خبرنگار هنرهای تجسمی ایران اکونومیست، این نقاشی اثر حسین قولر آغاسی یکی از اولین هنرمندان قهوه‌خانه‌ای است که به سفارش ماشاءالله فروتن خلق شد و در حال حاضر با شماره ۲۳۹ در کتابخانه و موزه ملی ملک نگهداری می شود.

«پرده واقعه عاشورا» اثر حسین قوللر آغاسی به شیوه رنگ روغن روی بوم با اندازه‌ ۱۸۸* ۱۴۸ اجرا شده است. خانواده مرحوم ماشاءالله بای قزوینی (فروتن) این اثر تاریخی را به کتابخانه و موزه ملی ملک اهدا کرده‌اند.

آغاسی یکی از بنیان‌گذار مکتب نقاشی قهوه‌خانه‌ای است که آثار گرانبهایی با موضوع عاشورا خلق کرده است. وی برای کشیدن این نقاشی ها چندین هفته به صورت شبانه روز در قهوه خانه ها اقامت داشت و داستان هایی را که از زبان نقال در قهوه خانهها می شنید را بر روی پرده نقاشی ترسیم می کرد.

مکتب نقاشی قهوه خانه ای در دوران قاجار و مصادف با آغاز مشروطیت به اوج خود رسید. در اواخر دوران قاجار و اوایل دوران پهلوی، زمانی که مردم از نفوذ نیروهای روسیه و بریتانیا بر ایران خسته شده بودند، ظهور یافت. این مکتب نقاشی در آن دوره برای حفظ وحدت ملی و جلوگیری از نفوذ بیش از حد هنر بیگانه بر فرهنگ و هنر ایرانی و نیاز به مضامین حماسی شاهنامه فردوسی در جامعه گسترش یافت.

در نقاشی‌های قوللرآغاسی جنبه های اخلاقی خیر و شر در طرح‌های متأثر از حادثه عاشورا بسیار پررنگ است. وی تصویرگر مرثیه‌ها و دلاوری‌ها و حماسه‌هاست.

حسین غوللر آغاسی

واقعه کربلا و حماسه جوانمردی و دلاوری امام حسین علیه‌السلام و یاران‌شان یکی از موضوع‌های اصلی این سبک از نقاشی شد. نقاشی قهوه‌خانه‌ای در عصر حکومت قاجارها با استقبالی بسیار از سوی مردمی روبه‌رو شد که تکایا و حسینه‌ها مکان اصلی رفت‌وآمدشان بود و با نگاه به این نقاشی‌ها در ماتم عزای امام علیه‌السلام دل می سپردند.

آغاسی اسلوب ها و سلایق شخصی خود را در نقاشی به کار می برد و هدفش صراحت و سادگی بیان برای اثر گذاری بیشتر بر مخاطب عام بود، وی اغلب در پرده نقاشی، نام اشخاص را در کنار تصویرشان می نوشت و همچنین شخصیت اصلی را بزرگتر از اشخاص فرعی موضوع نقاشی نشان می داد و روی جنبه های شخصیتی کاراکتر های نقاشی، از جهت مثبت و یا منفی بودن آن شخص تاکید بیشتری می نمود.

زن به عنوان عنصری پویا در نقاشی های آغاسی با پوشش اسلامی - ایرانی در ترکیب آثار حضور و جایگاه بالایی دارد در آثار او زنان بیشتر در قالب های حماسی مورد توجه قرار گرفته اند.

روایتگری تصویری هیچگاه آغاسی  را از خیال پردازی و سمبل‌سازی باز نمی داشت. نقاش قهوه خانه‌ای شگردهای برجسته‌نمایی و ژرف‌نمایی صحنه های نقاشی را با اسلوبی آزاد و بدون کپی برداری از مدل واقعی به تصویر می کشید و تمایل هنرمند نقاش قهوه خانه‌ای در باز نمایی صحنه های نبرد و نمایش خصوصیات ظاهری و درونی انسان ها، همواره تحت تاثیر جانبداری او از نیروهای خیر است.

در نقاشی قهوه خانه‌ای در مقایسه با مکتب های چون نگارگری از نظام زیبایی شناختی معینی برخوردار نیست  و همچنین در این سبک از نقاشی ایرانی، از قواعد و اصول نقاشی همچون پرسپکتیو، حجم و واقعگرایی کمتر استفاده می شود.

حسین فرزند علی‌رضا قوللرآغاسی، یکی از هنرمندان و استادان نقش‌پرداز بر روی کاشی و قلمدان و نقاش به نام دربار قاجار به‌شمار می‌رفت؛ نقاشی هفت خوان رستم بر سردر ارگ کریم‌خان زند در شیراز یکی از اثرهای بجا مانده از او است.

حسین قوللرآغاسی فن و هنر نقش‌اندازی روی کاشی و روغن‌کاری بر دیوار را از نه سالگی نزد پدر آموخت و کارگاه کاشی‌پزی پدرش در خیابان باب همایون را تا پس از درگذشت وی می‌گرداند. محمد مدبر، دوست و همشاگردیش در این دوره کوتاه در نقش‌اندازی روی کاشی و گرداندن کارگاه یاری می‌داد. حسبن قوللرآغاسی و محمد مدبر صاحبان سبک و پیشکسوت نقاشی قهوه‌خانه‌ای شناخته می‌شوند.

حسین قوللر آغاسی زاده ۱۲۶۹ و یکی از دو بنیان‌گذار نقاشی قهوه‌خانه‌ای بود. او در پرده‌های خویش از حماسه‌های ملی و مذهبی چون لیلی و مجنون، یوسف و زلیخا، بهرام گور و موضوعات عامه پسند بهره برده‌است. وی در سال ۱۳۴۵ دار فانی را وداع گفت.

دوستداران فرهنگ و هنر می‌توانند برای بازدید این اثر را به نشانی میدان امام خمینی (ره)، سردر باغ ملی، خیابان ملل متحد (میدان مشق) مراجعه کنند.