ابعاد لغو یک معافیت در واردات تولیدی

طبق تاکید گمرک ایران، معافیت ماشین‌آلات و تجهیزات تولید از پرداخت حقوق ورودی، تحت هر عنوانی لغو شده است، ولی آنهایی که در سال گذشته ترخیص شده‌اند، تحت شرایط تعیین شده از این معافیت برخوردار خواهد بود؛ این لغو ظاهرا معادلات تولیدگنندگان را بر هم زده است.

کد خبر: ۴۸۱۶۳۵

تاریخ: ۰۴ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۶:۳۵

به گزارش ایران اکونومیست، طبق بند (غ) ماده ۱۱۹ قانون امور گمرکی، ماشین‌آلات و تجهیزات تولیدی، صنعتی، معدنی و کشاورزی از پرداخت حقوق ورودی معاف است، اما در بودجه سال جاری این معافیت لغو شد؛ به طوری که در بند (ص) تبصره ۶ قانون بودجه ۱۴۰۱ ، وزارت اقتصاد موظف شد حقوق ورودی کلیه ماشین‌آلات و تجهیزات تولیدی، صنعتی، معدنی و کشاورزی را وصول کند. در همین راستا در اردیبهشت ماه سال جاری، گمرک ایران لغو معافیت را به گمرک‌های اجرایی ابلاغ و در دستور کار قرار گرفت.

مدتی بعد در خرداد ماه، قانون "جهش تولید دانش بنیان" از سوی رئیس جمهوری ابلاغ شد که در بخشی از آن موضوع لغو این معافیت به منظور حمایت از صنعت ماشین‌سازی کشور مورد توجه قرار داشت.

شرط معافیت ماشین آلات

بر همین اساس،‌ اخیرا گمرک ایران در بخشنامه‌ای به گمرک‌های اجرایی در رابطه با اجرای قانون لغو معافیت ماشین‌آلات و تجهیزات تولیدی با توجه به قانون جهش تولید دانش‌بنیان مواردی را مورد تأکید قرار داده است که طبق آن معافیت ماشین‌آلات و تجهیزات تنها زمانی قابل پذیرش است که در سال ۱۴۰۰ از گمرک ترخیص شده باشند با تاکید بر این که رعایت مهلت ماده ۱۳۵ قانون امور گمرکی و تبصره ۳ ذیل آن قابل اجرا باشد.

این در حالی است که طبق ماده ۱۳۵ قانون امور گمرکی، هر گاه بعد از ترخیص کالا از گمرک مشخص شود وجوهی که وصول آن برعهده گمرک است بیشتر یا کمتر از آنچه مقرر بوده دریافت شده یا اساسا دریافت نشده و یا اشتباهی دریافت شده است، گمرک و صاحب کالا می‌توانند ظرف شش ماه از تاریخ امضاء پروانه یا پته گمرکی کالای مورد نظر، کسر دریافتی و یا اضافه پرداختی را از یکدیگر مطالبه و دریافت کنند. رد اضافه پرداختی‌ها از محل درآمد جاری خواهد بود. همچنین بر اساس تبصره ۳ ذیل آن،‌چنانچه پس از ترخیص کالا ظرف شش ماه از تاریخ امضاء پروانه یا پته گمرکی، حکم معافیت به گمرک تسلیم شود با رعایت مقررات، مبلغ پرداختی مربوطه قابل استرداد است.

اما در بخش دیگر این بخشنامه گمرک تاکید شده که الزام قانون شمول حقوق ورودی به واردات ماشین‌آلات و تجهیزات به مفهوم لغو کلیه معافیت‌های ماشین‌آلات و تجهیزات است. بر این اساس گمرک‌های اجرایی باید از پذیرش معافیت ماشین‌آلات و تجهیزات تحت سایر عناوین خودداری کنند.

درآمد کجا می‌رود؟

به موجب تبصره ذیل ماده ۳ قانون جهش تولید دانش‌بنیان دولت موظف است با رعایت اصل ۵۳ قانون اساسی پس از تامین هزینه‌های اجرای این قانون از محل منابع حاصل از اجرای آن، منافع حاصله مازاد را در قالب بودجه سنواتی به عنوان افزایش سرمایه به نهاد عمومی غیردولتی صندوق نوآوری و شکوفایی اختصاص دهند.

تفکیک حقوق ورودی وصولی ناشی از لغو معافیت ماشین‌آلات و تجهیزات وارداتی ضروری است تا از این طریق حقوق ورودی وصولی ماشین‌آلات و تجهیزاتی که قبلا به موجب قوانین مربوطه معاف است پرداخت حقوق ورودی بوده‌اند قابل شناسایی و احصا باشد.

تولید کنندگان گله کردند؛ لغو معافیت معادله را بر هم زد

این معافیت در حالی لغو شد که در دو سال اخیر  با تاکیدی که بر حمایت از تولید وجود داشت ، وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) و گمرک ایران در مورد معافیت ماشین‌آلات و تجهیزات خطوط تولید از پرداخت حقوق‌ ورودی توافقاتی داشته و اجرای آن در چارچوبی با ضوابط مشخص  قرار گرفت. جریان این توافق از سال ۱۳۹۸ آغاز و در نهایت در اردیبهشت ۱۳۹۹ انجام و در تیرماه همان سال جهت اجرا ابلاغ شد.

طبق بخشنامه‌ای که در سال ۱۳۹۹ از سوی گمرک ایران ابلاغ شد امتیازهایی برای واحد های تولیدی و واردکنندگان ماشین آلات و تجهیزات مربوطه در نظر گرفته شد که از جمله موارد معاف شده از پرداخت حقوق ورودی، این بود که ماشین‌آلات خط تولید در مراحل بهره‌برداری و پس از آن معاف‌اند. ماشین‌آلات کمکی خط تولید که اکثرا حالت انحصاری داشته و به همراه ماشین‌آلات خط تولید به تعداد متعارف وارد می‌شوند، نیز معاف اعلام شد. همچنین تجهیزات اصلی و جانبی خط تولید، انواع قالب، ابزارآلات مخصوص و ملزومات سرمایه‌ای خط تولید مشمول  این معافیت شد و تنها اجزاء و قطعات یدکی و مواد مصرفی مشمول معافیت نبود.

چندی پیش و بعد از اجرای قانون سال جاری و لغو ممنوعیت، تولیدکننندگان گله‌هایی در این رابطه داشتند و خالقی-عضو هیئت مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت ایران- گفته بود که حذف معافیت گمرکی ماشین آلات، محاسبات تولید کنندگان را برهم زده، است؛ به گونه‌ای که  برخی تولیدکنندگان قبل از تصمیم به حذف معافیت گمرکی تجهیزات خود را خریداری کرده بودند و حالا باید یک نقدینگی جداگانه برای این هزینه تامین کنند.

به هر ترتیب لغو معافیت حقوق ورودی ماشین آلات و تجهیزات تولید موجب افزایش هزینه واردات این اقلام و در نهایت هزینه تولید خواهد شد، آنهم در شرایطی که برای امسال مبنای محاسبه حقوق ورودی از ۴۲۰۰ تومان به نرخ ETS (نرخ حاشیه بازار) افزایش پیدا کرده است.