«سلام فرمانده» اثری ماندگار است؟

اولین جشنواره ملی و بین‌المللی سرود فجر با پیام مقام معظم رهبری به کار خود پایان داد و این درحالی است که همچنان این سوال وجود دارد که چرا مانند اوایل انقلاب شاهد خلق آثار ماندگاری در این حوزه نیستیم و اینکه باتوجه به پیام رهبری درحال حاضر چه نقاط ضعفی در این حوزه داریم؟

کد خبر: ۴۷۳۶۳۱

تاریخ: ۲۳ تير ۱۴۰۱ - ۱۶:۱۴

به گزارش ایران اکونومیست، مقام معظم رهبری همزمان با اولین جشنواره سرود فجر، پیامی را ارسال کردند که این پیام بر روی ترکیب درست شعر، صدا و آهنگ تأکید داشت و این موارد به عنوان راز ماندگاری سرودها عنوان شده است ؛ اما باتوجه به این پیام کجای کار می‌لنگد ؟ در کدام بخش‌ها نیاز به تقویت وجود دارد؟
برای دست یافتن به پاسخ سوالاتی که پیش‌تر مطرح شد، به گفت‌وگو با حمیدرضا حسینی، مسئول سرود و موسیقی مراکز استان‌های صدا و سیما پرداختیم تا نظر او را درباره این مسائل جویا شویم.
او در پاسخ به این پرسش که نقاط ضعف ما در چه مواردی هستند؟ گفت: « هر سه این موارد مهم هستند و هر سه مورد نیاز به توجه ویژه دارد . البته در بخش صدا چون استعدادها متنوع‌تر هستند و اقشار مختلفی هم در آن حضور دارند ، از نوجوانان تا جوانان بزرگسالان مشکل کمتر است و ظرفیتها بیشتر.
متأسفانه در بخش سرود طی سال‌های اخیر نوعی نگاه شکلی‌ و سطحی ایجاد شده است و برخی تصور کرده اند صرف اینکه گروهی جمع شوند وشروع به همخوانی کنند ، سرود خوبی شکل خواهد گرفت . این نگاه ظاهری باعث شده تا دو بخش دیگر که مهم هم هستند ، مغفول واقع شوند . اول کلام ، زبان و پیام که در نوشتار ( شعروترانه) بروز و ظهور می یابد و دوم ، موسیقی که شامل نغمه است و هویت موسیقی ایرانی را پشتیبانی می کند که شامل استفاده از نغمه ها ، سازها و ضرباهنگی است که مربوط به فرهنگ و هنر ایرانی و اسلامی ماست . این هر دو از اهمیت ویژه ای برخورداند .»

حسینی ادامه داد: « ما در حوزه اجرا و صدا که اصطلاحا خوانندگی می گوییم ، ظرفیت‌های فوق العاده زیادی داریم . چه کسانی که به صورت حرفه‌ای این کار را انجام می‌دهند و چه کسانی که می‌روند به دنبال استعدادهای جدید و آن‌ها را کشف می‌کنند و پرورش می‌دهند . انواع زبانها از فارسی و عربی تا ده ها گویش مختلف فرصت بی نظیری برای همزبانی و همدلی فراهم ساخته اند . در حوزه شعر و موسیقی باید واقعا کار جدی‌تر و با دقت و همت بیشتری انجام شود . حتما از کسانی که خبره هستند و تخصص و تجربه‌ی لازم را دارند ، باید کمک گرفت تا اولا یک الگو سازی اتفاق بیافتد و در قالب‌های مختلف حماسی ، احساسی ، انقلابی ، اسلامی ، انگیزشی و تبیینی الگو داشته باشیم و بعد مانند سرودهای اوایل انقلاب که نسل‌های بعدی آمدند و آن را ادامه دادند ، متناسب با عصر حاضر و مخاطب امروز ما بتوانیم سرود را به اعتلایی که انتظار می رود ، برسانیم.»

مسئول هماهنگی سرود و موسیقی مراکز استان‌های صدا و سیما همچنین در پاسخ به این سوال که آیا امروزه نمونه‌ای داریم که مانند سرودهای اوایل انقلاب ماندگار شده باشد ؟ اظهار کرد: « امسال که سرود سلام فرمانده پخش شد ، موجی در جامعه ایجاد کرد و تا فراتر از مرزها گسترده شد . هرچند سرود امروز به لحاظ نشانه‌شناسی با آنچه که در اوایل انقلاب اتفاق می افتاد تفاوتهایی دارد. اگر بخواهیم سرود ماندگاری بسازیم ، باید اول بدانیم عناصر و ویژگی‌های آن چیست؟ »
« به اتکای تجارب و تحلیل های بسیار در امر نقد و بررسی آثارموسیقایی از شعر و موسیقی و سرود عرض می کنم : آثار ارزشمند متعددی تولید و عرضه شده است . هم در پایتخت و بیشتر از آن در شهرستانها . اما برای زمزمه پذیر شدن سرودها لازمست توزیع و انتشار درخوری صورت پذیرد . مثلا تهیه نسخه تصویری مناسب برای پخش سرود از تلویزیون یا نمایش در رسانه های مجازی . یا فراهم ساختن عرصه ای برای اجرای زنده و مستقیم برای مردم در اماکن و مناسبت های مختلف . اتفاقا اجرای رودرروی سرودخوانان برای مردم ، انگیزش و انتقال حس را چند برابر افزایش می دهد و پیام را بی واسطه منتقل می سازد . نمونه های سرودهای دینی که در اعیاد و ولادت ها اجرا می شود بخوبی گویای این مطلب است .
او ادامه داد: «در طی این سال‌ها برخی سرودهای تاثیرگذار از سوی بزرگان تحسین شده‌اند ، اما متأسفانه فضایی که نیاز هست تا همه سرودها بخوبی به گوش مردم برسد، فراهم نشده است. رسانه‌های مختلفی در این عرصه کار می‌کنند و ضمن اینکه نوع رسانه‌ها نیز متعدد و متکثر شده‌اند. در شبکه های استانی رویکرد خوبی نسبت به سرود ایجاد شده که باعث شده هر سال صدها سرود برای شبکه های استانی صدا ، شبکه های استانی سیما و همچنین شبکه سراسری شما تولید و پخش شود . اما برای همه سرودهای خوب ، فرصت و فضایی درخوری لازم است تا در رسانه های مختلف شنیده شوند . مثل سلام فرمانده که هم پوشش رسانه ای یافت و هم فضای مناسبی برای اجراهای مردمی و ورود به متن و بطن جامعه پیدا کرد.»

حسینی همچنین بیان کرد: « خوشبختانه شخصیت‌هایی که در اوایل انقلاب سرود اجرا می‌کردند ، سبک کاری و آموزه های ارزشمندی به ما هدیه داده اند و شاگردان خوبی تربیت کرده اند . لذا آنچنان نیست که این چشمه خشکیده باشد ؛ ولی اولا باید به کیفیت و محتوای سرودها دقت کنیم و قوت ببخشیم . دوم ببینیم فضای رسانه‌ای برای انتشار سرود چگونه است ؟ یعنی آیا چیزی که ساخته‌ایم به گوش مردم می‌رسد ؟ بالاخره امروزه مردم در معرض انواع صدا قرار دارند . نیاز هست در زمینه تولید سرود از اساتید فن استفاده شود ، هم مشورتی هم اجرایی . حتی ذائقه یابی نیز اهمیت دارد . مخاطب هدف مشخص شود .  باید یک نقشه اجرا برای تولید و انتشار ترسیم شود و هر سرودی در هرجایی که قرار است، منتشر شود ، تا اثر مقبول در شبکه‌های رادیویی - تلویزیونی - فضای مجازی و حتی در اجراهای گروهی بصورت زنده باحضور مردم ارایه شود.»

او اضافه کرد: «قطعا با پیامی که حضرت آقا صادر فرمودند ، هنرمندان بیشتری را به سمت سرود با ویژگی‌هایی که ایشان تصریح فرمودند ، خواهند رفت. در حوزه سرود یکی از مفاهیم مورد نیاز ما ، حماسه است. حماسه‌ای که ما را در دوران دفاع مقدس برای دفاع از میهن و پاسداشت ارزش ها و آرمانها مصمم ساخت . این سرودها امروز هم می‌توانند در موضوعات مختلف به ما کمک کنند. در این دورانی که انواع و اقسام صداها حتی از بلندگوهای خارجی به سمت مردم ایران روانه میشود، به نظرم این پیام حضرت آقا الهام بخش و راهگشاست.»

مسئول هماهنگی سرود و موسیقی مراکز استان‌های صدا و سیما با اشاره به نهادهای مختلفی که در حوزه سرود تاثیرگذار هستند، در آخر اظهار کرد: «الان همه استان‌ها و حتی شهرستانهای کمتر برخوردار آثار خوبی اجرا می کنند . آثاری که هم طراوت و تازگی دارند و هم تنوع و جذابیت . بسیاری از آنها خودجوش و بدون دریافت بودجه ای دست بکار شده اند . ما تلاش می کنیم با حمایت صداوسیمای مراکز استانها ، امکاناتی برای ضبط و پخش آثار گروه های مستعد فراهم سازیم . علاوه بر این در امر استعدادیابی ، آموزش ، مشاوره با اساتید شورا، بررسی کارشناسی ، جهت دهی و اعتلای سرود با تمامی شهرستان ها از طریق صداوسیمای مرکز استان در ارتباط هستیم.
امسال سرودهای متنوع و متعددی با موضوعات روز جمهوری اسلامی (12فروردین) – سالروز شکست آمریکا در صحرای طبس – ماه مبارک رمضان – روز آزادسازی خرمشهر و روز مقاومت (دزفول) – ایام ا... نیمه خرداد – دهه مبارک کرامت – شهید چمران – واقعه گوهرشاد و موضوع حجاب از استانها دریافت شده که حاصل همکاری گروه های شهرستانی با صداوسیمای استانهاست و قطعاتی که در شورای شعر،موسیقی و نماهنگ تایید شدند از شبکه های استانی و سراسری به پخش رسیدند . همین امروز مشغول بررسی و ارایه 6  قطعه سرود جدید برای عیدغدیر هستیم که از چهارگوشه ایران عزیز اجرا وارسال شده اند و آثار مصوب به مردم عزیز تقدیم خواهد شد»