مهمترین محورهای سخنان ظریف در مجلس

فعلا که قرعه کار به نام من دیوانه زدند

وزیر امور خارجه با حضور در صحن علنی مجلس به تشریح توافقنامه ژنو پرداخت و گفت:مجموعه توافق "مجموعه‌ای متوازن" است. لغو تحریم‌ پتروشیمی ۶ میلیارد دلار برای کشور سود دارد

کد خبر: ۴۶۶۲۳

تاریخ: ۰۶ آذر ۱۳۹۲ - ۱۰:۱۳

به گزارش ایران اکونومیست، محمدجواد ظریف وزیر امورخارجه، صبح امروز طی سخنانی در صحن علنی مجلس در تشریح دستاوردهای موافقت‌نامه هسته‌ای ایران با 1+5 ضمن تشکر از نمایندگان و هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: از بحث‌هایی که امروز و روزهای قبل مطرح کردید، بسیار سپاسگذار هستم و از اینکه تعدادی از نمایندگان در فرودگاه به استقبال من و همکارانم آمدند نیز تشکر می‌کنم.

وی ادامه داد: وظیفه‌ای که به عهده بنده و همکارانم از سوی شورای عالی امنیت ملی و ریاست جمهوری واگذار شده بود، حتما وظیفه آسانی نبود. همه ما از ابتدا بر این امر واقف بودیم که وارد شدن به مذاکره حتما با دشواری‌های اساسی روبرو خواهد بود. چرا که مذاکره کردن به معنی ورود به حوزه‌‌ای است که نمی‌توان همه خواسته‌های خود را از مذاکره به دست آورد.

وزیر امورخارجه افزود: در مذاکره دو طرف وجود دارد. هر طرفی باید بتواند از مذاکره رضایت کامل و نسبی داشته باشد و طبیعی است که وقتی شما نتوانید تمام خواسته‌های خودتان را از این طریق به دست آورید، در مقابل نقد و نگرانی قرار می‌گیرید و حتی به شما حملاتی می‌شود. تمام کسانی که در مذاکره حضور داشتند، به صورت واقعی یا در بازی زرگری فعلا همه مورد نقد هستند و این موضوع در مذاکره طبیعی است. یعنی به همان میزانی که شما در مذاکره چیزی بدست می‌آورید، باید بر نکاتی نیز توافق کنید.

ظریف گفت: مهم این است که با چشم باز، توجه به عواقب تصمیمات و با ملاحظه همه جوانب و با توجه به مجموعه نگرانی‌ها، توانمندی‌ها و خواسته‌هایی که مقامات بالاتر نسبت به آن دارند و توقعات مردم وارد این معرکه شوید. واقعا هم معرکه است و خوش‌وبش نیست. لبخند و شوخی دیپلماتیک پوششی برای بحث‌های بسیار تلخ، تند و چالشی است و شما ابتدا و آخر جلسه لبخند می‌زنید، ولی تمام جلسه را به بحث و اختلاف‌نظر می‌گذرانید.

وی با بیان اینکه اخم و لبخند جزئی از ابزار مذاکره است، افزود: این ابزارها برای این است که از منافع کشور حفظ و حراست کنید. ما ادعایی نداریم که امکان این نبود که از این بهتر انجام شود، ولی فعلا قرعه فال به نام من دیوانه زدند و ما نیز با افتخار این قرعه فال را پذیرفتیم نه با توهم اینکه نتیجه کار ما به شکلی باشد که نقدی بر آن نباشد.ما از نقد استقبال می‌کنیم، ولی در نقد با انصاف و منافع ملی در نظر گرفته شود.

وزیر امورخارجه اظهار داشت: شاید انصاف ضرورتی نداشته باشد، چرا که من از کسانی که در جلسه نبودند توقع بیجا ندارم و توقع ندارم بدانند در این ده‌ها ساعت با 6 کشور قوی که به ابزار حیوانی سلاح هسته‌ای مسلح هستند و حتی 2 تا از کشورها می‌توانند ده‌ها بار کل دنیا و خودشان را نابود کنند و امنیت خود را در این می‌بینند که طرف مقابل از سلاح هسته‌ای استفاده کند، آنها نیز می‌توانند از آن استفاده کنند و هر دو آنها نابود شوند. یعنی براساس اصطلاح انگلیسی، نابودی متقابل ضمانت شده. آنها امنیت را در دیوانگی خود می‌جویند، این‌چنین افرادی طرف شما هستند.

ظریف ادامه داد: دوستانی که در جلسه نبودند، نمی‌توانند در این قسمت با انصاف کامل قضاوت کنند و نتیجه کار را می‌بینند و بررسی می‌کنند. بنابراین توجه به منافع ملی ضرورت دارد که این موضوع مدنظر نمایندگان باشد که یک قسمت کوچکی از مذاکره در اتاق مذاکره می گذرد و قسمت عمده آن، آن است که بعد از مذاکره اتفاق می‌افتد که اصطلاحا به آن طرح خبری می گویند. لحظه‌ای که ما در مذاکره بودیم، کاخ سفید صفحه واقعیات داد تا چرخشی که دوست دارد به آن بدهد. افرادی که در این زمینه صحبت می‌کنند، هیچکدام از موضع ملی تنازل نمی‌کنند. بنابراین من از نمایندگان درخواست دارم که دستاوردها را با دید منافع ملی نقد کنند.

وی با بیان اینکه بنده چند متن به صورت فایل در اختیار نمایندگان قرار خواهم داد که شامل متن اصلی توافق، ترجمه دقیق متن انگلیسی و متن کلمه‌به‌کلمه می‌شود و در آن جدول‌هایی وجود دارد، گفت: ما متن را به کلیات، شفاف‌سازی مواضع، حفظ وضعیت موجود و اقدامات اطمینان‌ساز و گام نهایی تقسیم‌بندی کرده‌ام.

وزیر امورخارجه افزود: در کلیات چند نکته را استخراج کردم. در کلیات که ابتدای متن آمده است، در خصوص توافق پیرامون یک راه‌حل جامع شامل اقدامات اولیه و گام نهایی که منجر به رفع نگرانی‌ها می‌شود آورده شده که همه این مجموعه‌ها منسجم است و اگر یک قسمت آن اجرایی نشود، هیچ فایده‌ای نخواهد داشت و این کلیات نه تعهد این طرف و نه تعهد آن طرف است.

ظریف افزود: یک نکته مشترک دیگر ایجاد یک کمیسیون مشترک است. آژانس انرژی اتمی وجود دارد که می‌تواند اقدامات ایران را راستی‌آزمایی کند، ولی ابزاری وجود ندارد که آیا طرف مقابل اقداماتی را که متعهد شده در این 6 ماه انجام خواهد داد یا خیر؟ لذا کمیسیونی مشترکی از ایران و 1+5 تشکیل خواهد شد، تا اگر نگرانی در این خصوص این موارد وجود داشت، به آن رسیدگی شود و اگر با آژانس نیز اختلافی نیز وجود داشت، بازهم این کمیسیون رسیدگی خواهد کرد.

وی اظهار داشت: نکته دیگری که در کلیات وجود دارد، این است که این گام دوره 6 ماهه اول دارد و براساس توافق طرفین نیز قابل تمدید است. همچنین طرفین در این توافقنامه گفته‌اند که فضای سازنده در طول مذاکرات حفظ خواهند کرد.

وزیر امورخارجه ادامه داد: لایه دوم در خصوص شفاف‌سازی مواضع است؛ در این قسمت ایران تضمین صلح‌آمیز باقی بودن برنامه‌ هسته‌ای و عدم پیگیری سلاح هسته‌ای را اعلام کرده است که در این قسمت ایران شفاف‌سازی کرده است. پیشنهاد ما این بود که در متن صراحتا به فتوای مقام معظم رهبری اشاره شود، ولی آنها گفتند که این متن توافق طرفین و موضع شما است لذا در متن از کلمه تاکید مجدد استفاده شده، یعنی اینکه این موضوع را ما یک‌بار گفته‌ایم و الان دوباره آن را تاکید می‌کنیم که در بالاترین سطح نظام عنوان شده که استفاده از سلاح هسته‌ای حرام شرعی است.

ظریف گفت: در قسمت شفاف‌سازی مواضع، کاری که طرف مقابل انجام می‌دهد بهره‌گیری کامل ایران از حق انرژی هسته‌ای است. ماده 4 NPT تاکید داشته که هیچ چیز در این معاهده نمی‌تواند اعضای معاهده را از حق ذاتی و غیرقابل انتزاع یعنی حقی که به صاحب حق چسبیده و نمی‌توان آن را جدا کرد، برای تولید استفاه و توسعه انرژی هسته‌ای برای مصارف صلح‌آمیز هسته‌ای بازدارد.این حق را چه بشناسند و چه نشناسند، وجود دارد و آنچه مهم است احترام به حق است. ضمنا این حق نه در NPT و نه در جای دیگر جزئیاتش گفته نشده است و آمریکایی‌ها حرف بی‌خود می‌زنند.

وی ادامه داد: استنادات این حرف وجود دارد و من این استنادات را به شما خواهم گفت. به محض اینکه آقای کری آن حرفها را زد، من این استنادات را در تویتر گذاشتم. 200 تا 300 مورد این استنادات را تائید کردم و گفتم که حرف شما درست است و اخیرا که نگاه نکردم که ببنیم چند نفر این حرف را تائید کردند. در NPT هیچ جا گفته نشده که شما حق نیروگاه یا حق رآکتور دارید، بلکه گفته شده است که حق بهره‌برداری از انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای دارید و جزئیات هیچ چیز نیست. اما در 2 کنفرانس بازنگری NPT در سال‌های 1990 و 2010 به صراحت گفته شده که کشورها باید تصمیم‌گیری و انتخابشان در مورد چرخه سوخت مورد احترام قرار بگیرد.

وزیر امور خارجه تصریح کرد: بنابراین مرجع تفسیر NPT کنفرانس بازنگری است و تصمیم‌گیری کنفرانس بازنگری با اجماع است. لذا 2 بار در کنفرانس بازنگری سال 1990 و 2010 و یکبار در اجلاس اول ویژه مجمع عمومی در مورد خلع سلاح در سال 1978 این انتخاب کشورها به رسمیت شناخته شده و مورد تاکید قرار گرفته است.

وزیر امورخارجه اظهار داشت: آنچه در متن آمده است، بهره‌برداری کامل ایران از حقوق خود طبق معاهده است و در جمله بعدی آمده است که برنامه غنی‌سازی ایران قسمتی از هرگونه راه‌حل است؛ یعنی برنامه‌ای که تمام تلاششان این بوده که این برنامه به صفر برسد، ولی بعنوان قسمتی از راه‌حل مورد تاکید در توافق قرار گرفته است.

ظریف در خصوص جزئیات توافقنامه‌های بعدی گفت: راجع به جزئیات چارچوب ما باید 6 ماه مذاکره کنیم؛ در خصوص اقداماتی که 1+5 انجام می‌دهد نیز اعلام می کنند که تمام تحریم های سازمان ملل بدون شرط و دوجانبه و چندجانبه مرتبط با برنامه‌ هسته‌ای باید رفع شود و من این را در لایه مربوط به شفاف‌سازی مواضع عنوان کردم.

وی ادامه داد: لایه بعدی حفظ وضعیت موجود است؛ یعنی اینکه طرفین توافق می‌کنند که در 6 ماه آینده اقداماتی که انجام می‌دهند شرایط را شدیدتر از شرایط کنونی نکند و طرف مقابل نیز تلاش‌های خود را برای کاهش صدور نفت ایران متوقف خواهد کرد تا از این بدتر نشود و قطعنامه جدید تحریم هسته‌ای صادر نمی‌کنند. چه در شورای امنیت، چه توسط اتحادیه اروپا و چه توسط آمریکا و طرف مقابل قبول می‌کند که ما برنامه 5 درصد خود را ادامه دهیم؛ حق تحقیق و توسعه ما را نیز به رسمیت می‌شناسد.

وزیر امورخارجه گفت: در مقابل ما نیز در فردو و نطنز از پیشرفت بیشتر خودداری می‌کنیم. در مذاکرات آلماآتی قرار بوده در فردو به نحوی لوله‌کشی‌های فردو را تغییر دهیم که برای بازگرداندن به وضع موجود 9 ماه فرصت لازم است، ولی در شرایط کنونی بازگشت یک ساعت زمان می‌برد. فردو و نطنز ادامه خواهند داد و به جای اینکه 20 درصد تولید کند 5 درصد تولید می‌کند و آنها تحریم‌ها را افزایش نمی‌دهند و ما نیز ظرفیت را در فردو و نطنز افزایش نخواهیم داد.

ظریف افزود: ما می‌توانستیم بگوییم ایران ظرفیت خود را افزایش نمی‌دهد، ولی اصرار داشتیم که جزئیات آن را بگوییم. چرا که وقتی که ظرفیت را افزایش ندهیم، بعدا به ما می‌گویند که شما در نطنز 3/5 درصد را تولید می‌کنید و این افزایش ظرفیت است و چون 7 تن امروز تولید می‌کنید، اگر این 7 تن به 7/5 یا 8 تن رسید، پس ظرفیت را افزایش داده‌اید. لذا ما قبول نداریم، پس ما گفتیم که افزایش ندادن ظرفیت یعنی چه؟

وی خاطرنشان کرد: ما در اراک کار ساخت و ساز و اقداماتی که به برنامه هسته‌ای باز می‌گردد، داریم و قرار است این ظرفیت افزایش داده نشود و معنی آن در اراک یعنی اینکه سوخت جدید تولید نشود، دستگاه نصب نشود و این ساخت و ساز ادامه پیدا نکند چون ما فعلا در این مرحله هستیم.

به گزارش تسنیم،‌ وزیر امور خارجه کشورمان با بیان اینکه طبق تفاهم وضعیت کنونی تحقیق و توسعه غنی‌سازی حفظ می‌شود، اظهار داشت: تحقیق و توسعه به صورت کلی ادامه پیدا می‌کند، یعنی هرچه تحقیق و توسعه تحت نظارت آژانس داریم را انجام می‌دهیم. ما اعلام کردیم که هیچ چیز را در مورد کاستن از ظرفیت علمی نمی‌پذیریم. این موضوع به صورت صریح بیان شده است، لذا تحقیق و توسعه در حوزه‌ای که مورد نظارت آژانس است،‌ ادامه پیدا می‌کند و در غنی‌سازی نیز این روند با شرایط کنونی انجام می‌شود.

وی اضافه کرد: در این شش ماه از تاسیس محل‌های جدید غنی‌سازی امتناع می‌کنیم. واقع این است که دولت در این شش ماه برنامه‌ای در این زمینه نداشته است. ما در این زمینه سوال کردیم اگر بخواهم بگویم "روغن چراغ ریخته" شاید برای مذاکرات سخت باشد.

به گفته وزیر امور خارجه، در این تفاهم‌نامه عدم بازفراوری یا ساخت تاسیسات باز فراوری اشاره شده است، البته جمهوری اسلامی برنامه‌ای برای بازفراوری ندارد، چون این کار بدان معنا است که بخواهیم پلوتونیوم از پسماند استخراج کنیم که اصولا ما چنین برنامه‌ای نداریم و هیچ‌گاه نیز دنبالش نبودیم؛ این نیز به معنای حفظ وضعیت موجود است. طرف مقابل کارهایی می‌کند تا وضعیت موجود را حفظ کند و ما هم در مقابل کارهای دیگری انجام می‌دهیم.

ظریف به کاهش‌های طرف ایرانی اشاره کرد و گفت: ما در کاهش فقط یک کار انجام می‌دهیم، یعنی 20 درصد را تولید نمی‌کنیم. در فردو و نطنز 20 درصد را تولید می‌کردیم، ولی با این تفاوت در که طرح قبلی آلماآتی قرار بود ما به شکلی مسیر لوله‌کشی‌ها را عوض کنیم که برگرداندن آن 9 ماه طول می‌کشید، اما ما اکنون آنچه را پذیرفتیم که ظرف یک ساعت به محض اینکه تصمیم بگیریم به وضعیت قبل برگردیم می‌توانیم این کار را انجام دهیم.

«اگر تصمیم بگیریم برگردیم، فقط اتصال دو آبشار که در حالت عادی 5 درصد تولید می‌کند و در صورت اتصال 20 درصد تولید می‌کند، این اتصال بین دو آبشار از بین رفته است. طبق اطلاع کسب شده حداکثر ظرف یک روز این اتصال باز شده و یا بسته می‌شود».

وزیر امور خارجه به موضوع دیگری اشاره کرد و تصریح کرد: ایران نیمی از اورانیوم 20 درصد را به اکسید تبدیل می‌کند که اکنون نیز آن را انجام می‌دهد. از آغاز غنی‌سازی تا امروز حدود 480 کیلو اورانیوم 20 درصدی تولید شده و تاکنون نزدیک بیش از نیمی از آن به اکسید تبدیل شده است. 200 کیلویی که باقی مانده است، قرار است 100 کیلوی آن به اکسید تبدیل شود که برنامه‌ بوده است و 100 کیلوی دیگر هم قبلا بحث این بود که به خارج بفرستیم. قبلا بحث بود که کل آن را به خارج بفرستیم، اما الان بحث این است که این 100 کیلو را به 3.5 درصد تبدیل کنیم که من این را به کاهش تعبیر می‌کنم.

ظریف با بیان اینکه کاهش دیگری در این تفاهم‌نامه محدودیت تولید سانتریفیوژ جدید است، تصریح کرد: البته قرار نیست که ما سانتریفیوژ جدیدی را نصب کنیم، بلکه قرار است توانمندی حفظ شود و افزایش پیدا نکند. ایران تولید سانتریفیوژ جدید را محدود به تعدادی می‌کند که برای جایگزینی سانتریفیوژهای خراب شده نیاز دارد. در حالت عادی وقتی کشوری نمی‌خواهد سانتریفیوژ اضافی نصب کند،‌ تولید سانتریفیوژش محدود می‌شود.

وی با تاکید بر اینکه از نظر فنی ما تولید سانتریفیوژ نسل یک را به مصلحت نمی‌دانیم، زیرا نسل یک باید به نسل‌های بعدی پیشرفته‌تر تبدیل شود، تصریح کرد: اینها تماما اقدامات شفافیت‌ساز است. ما می‌توانستیم تنها یک جمله بگوییم که ایران اقدامات شفافیت‌ساز را با آژانس انجام خواهد داد. آنها هم چنین چیزی را دوست داشتند، اما ما موارد را ریز کردیم و با دوستان صحبت کردیم که چه اقدامات شفافیت‌سازی را می‌توانید انجام دهید که الان هم کم و بیش همان اقدامات انجام می‌شود.

«همین کارهای که اینجا نوشتیم اکثریت آن الان انجام می‌شود؛ مثلا 20 درصدی که ما توافق کردیم که نصف آن را به اکسید تبدیل کنیم را قبلا انجام داده‌ایم ما از همان روز اول 20 درصد را به اکسید تبدیل کرده‌ایم و جلو رفته‌ایم فقط ما به ازای آن امتیازی نگرفته‌ایم همه این کارها قبلا انجام شده است».

وزیر امورخارجه با بیان اینکه تعهد ایران مبنی بر دسترسی کارشناسان آژانس به نطنز و فردو و اینکه بدانند ما چیزی را جابه‌جا نکرده‌ایم‌، اظهار داشت: این کار اکنون هفته‌ای دو یا سه بار انجام می‌شود. ما این اقدامات شفافیت‌ساز را به ریز نوشته‌ایم تا در آینده طرف مقابل نگوید که برای اقدامات شفاف‌ساز باید کارهای دیگری انجام دهیم. قرار است در ازای این کارها اتحادیه اروپا و آمریکا تحریم‌های بیمه و خدمات حمل و نقل مرتبط با معاملات نفتی تعلیق کند. امروز اگر کشوری بتواند نفت ایران را بخرد، پالایشگاهی که این نفت را تصفیه می‌کند را بیمه نمی‌کند. البته دیروز شنیدم که اتحادیه اروپا این قسمت از تعهد‌ش را انجام داده و ممنوعیت بیمه را برداشته است.

ظریف افزود: پالایشگاه و کشتی حامل نفت ایران را بیمه نمی‌کنند که این کار تعلیق می‌شود و این تعهد آنها است.

وی با اشاره به بندی از توافقنامه هسته‌ای در مورد تعلیق تحریم آمریکا و اتحادیه اروپا در مورد صادرات پتروشیمی و خدمات مرتبط، گفت: به طور متوسط در این پنج شش ماه، شش میلیارد دلار از این محل درآمد برای دولت و بخش خصوصی کسب می‌شود که یک میلیارد آن مربوط به بخش دولتی و پنج میلیارد مربوط به بخش خصوصی است. همچنین دیگر برای آوردن این پول به ایران مجبور نیستیم 8 تا 30 درصد پول بدهیم، بلکه باید این پول را به صورت رسمی با یک درصد منتقل کرد و این دومین تعهد آنهاست.

وزیر امور خارجه کشورمان با اشاره به تعلیق تحریم‌های آمریکا و اتحادیه اروپا در مورد فلزات گران‌بها، خاطرنشان کرد: من به خود آنها گفته‌ام که این تحریم‌ها تماما غیرقانونی و نامشروع بوده است. آنچه در توافقنامه آمده به این معنا نیست ما تحریم‌ها را قبول داشتیم. حتی فابیوس (وزیر امور خارجه فرانسه) در جلسه اول به من گفت تو که می‌گویی این تحریم‌ها غیرقانونی است، چرا پای میز مذاکره آمدی؟ ما صریحا به آنها گفتیم که ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت و تحریم‌ها غیرقانونی است و محملی برای توجیه ندارد.