انصراف شرکت های نفتی از اقلیم کردستان؛ تمکین به رای دادگاه عراق یا تاثیر حملات راکتی؟

شرکت نفتی «دانه گاز» امارات کار خود را در میدان گازی «کورمور» از توابع استان سلیمانیه متوقف کرد و همزمان دومین شرکت نفتی بین المللی نفتی نیز دیروز (دوشنبه) اعلام از فعالیت در اقلیم کردستان عراق انصراف داده است.

کد خبر: ۴۶۳۴۶۱

تاریخ: ۰۷ تير ۱۴۰۱ - ۰۸:۵۵

به گزارش ایران اکونومیست، دفتر خاورمیانه ای شرکت بین المللی نفتی «شلومبرگر» (آمریکایی – فرانسوی) با انتشار نامه ای خطاب به وزیر نفت عراق، انصراف خود را از فعالیت در منطقه کردستان عراق اعلام کرد.
این شرکت بین المللی که در میادین نفتی جنوب عراق از جمله استان بصره نیز فعالیت دارد، در نامه خود تاکید کرده که در عمل به حکم قضایی اخیر دادگاه مرکزی بغداد، کار خود را در اقلیم کردستان عراق متوقف کرده است.
این شرکت اعلام کرد تا زمانی که موافقت قانونی در زمینه فعالیت (نفتی) بین دولت مرکزی و اقلیم کردستان وجود نداشته باشد، شرکت شلومبرگر هیچگونه مناقصه‌ای در بخش نفت و گاز انجام نخواهد داد.
براساس نامه مزبور که در رسانه ها منتشر شده است، «شرکت شلومبرگر از این پس در هیچ یک از مناقصه های بخش نفت و گاز در اقلیم کردستان عراق شرکت نمی کند و تمام تلاش خود را برای حل مسائل معلق مانده در مورد قراردادهای جاری با کردستان عراق انجام می دهد.»
شرکت شلومبرگر دومین شرکت نفتی بین المللی بعد از «بیکرهیوز» است که طی هفته جاری از فعالیت در میادین نفت و گاز اقلیم کردستان عراق اعلام انصراف کرده اند.
از سوی دیگر، رسانه های عراق اعلام کردند که شرکت «دانه گاز» مهمترین شرکت اماراتی سرمایه گذار در بخش گاز اقلیم کردستان عراق، فعالیت خود را در میدان گازی «کورمور» در منطقه «چمچمال» از توابع استان سلیمانیه به حال تعلیق در آورد.

روزنامه شبه دولتی «الصباح» روز یکشنبه اعلام کرد که اقلیم کردستان عراق از ۲۰۰۵ تاکنون ۵۷ قرارداد با شرکت های بین المللی در حوزه نفت و گاز امضا کرده است.
به نوشته این روزنامه، بعد از اینکه وزارت نفت عراق تصمیم گرفت، شرکت های نفتی فعال در اقلیم کردستان را در فهرست سیاه قرار دهد و از ادامه قرارداد با آنها خودداری کند، اختلافات بین بغداد و اربیل شدیدتر شده است.
براساس این گزارش، شرکت نفتی آمریکایی بیکرهیوز روز یکشنبه، نخستین شرکتی بود که تصمیم گرفت در برابر حکم قضایی دادگاه مرکزی عراق تمکین کند و از فعالیت در میادین نفت و گاز در اقلیم کردستان عراق انصراف دهد.
«نبیل المرسومی» کارشناس اقتصادی عراقی به این روزنامه گفته است که پیش بینی می کند شرکت نفتی آمریکایی «هالیبرتون» نیز به حکم دادگاه مرکزی عراق گردن نهد و از سرمایه گذاری در کردستان عراق اعلام انصراف کند.
در همین راستا «سوران عمر» عضو کمیسیون اقتصاد و صنعت پارلمان عراق در بیانیه ای اعلام کرد: با توجه به عدم حل اختلافات بغداد - اربیل بر سر مسایل باقی‌ مانده در پرونده نفتی، شاهد خروج شرکت‌ های بین المللی از اقلیم کردستان عراق خواهیم بود و احتمالا این شرکت‌ ها ترجیح دهند منافع خود را به جنوب کشور منتقل کنند.
به گفته وی، «انتظار می‌ رود که شاهد خروج شرکت‌ های بین ‌المللی از اقلیم کردستان باشیم که پروژه‌های بزرگی در جنوب عراق دارند؛ شرکت هایی که منافعی در عراق دارند و مشارکت خود با دولت مرکزی بغداد بر مشکلات و اختلافات میان اربیل - بغداد ترجیح می‌دهند.»
وی در رابطه با تأثیرات اقتصادی خروج شرکت‌ های نفتی بین ‌المللی از کردستان عراق بر اقتصاد اقلیم تاکید کرد: «خروج شرکت‌های خارجی که در اقلیم کردستان فعالیت می‌کنند، تأثیر زیادی روی اقتصاد اربیل خواهد گذاشت، به‌ ویژه که ۹۰ درصد درآمدهای اقلیم از محل صادرات نفت است.»
دادگاه مرکزی عراق در فوریه سال جاری با صدور حکمی، قانون نفت و گاز منطقه کردستان عراق را مغایر قانون اساسی این کشور دانست و بر اساس حکم این دادگاه، منطقه کردستان عراق ملزم به تحویل نفت به دولت مرکزی این کشور است.
اربیل با حکم قضایی دادگاه مخالفت کرده و گفته است که آن را به رسمیت نمی شناسد.
اما تمکین این شرکت ها به رای دادگاه عراق برای کنار کشیدن از همکاری و سرمایه گذاری و فعالیت در زمینه نفت و گاز اقلیم کردستان عراق تمام ماجرا نیست.
به نظر می رسد یکی از دلایل تعلیق فعالیت این شرکت ها هر چند اعلام نشده، مرتبط با حملاتی باشد که هنوز ماهیت عوامل آن مشخص نیست؛ حملاتی راکتی که برخی طرف های عراقی آن را مرتبط با خارج از عراق و دستگاه های امنیتی بیگانه و برخی دیگر، ریشه این حملات را در اختلافات داخلی احزاب کرد اقلیم کردستان عراق دانستند.

*ابهام در حملات به میادین نفتی و گازی در شمال عراق
تقریبا تمام طیف های تعیین کننده صحنه سیاسی، امنیتی و میدانی عراق، حملات اخیر به میادین نفت و گاز اقلیم کردستان عراق را محکوم کردند و خواستار مجازات عاملان آن شدند.
«سید جعفر الحسینی» سخنگوی گروه مقاومت کتائب حزب الله در توئیتی روز یکشنبه یکسری گروه های مسلح مرتبط با ترکیه را در پس حملات و بمباران میادین گازی و نفتی شمال عراق دانست.
وی در حالی از وجود چنین گروه های مسلح مرتبط با کشور ترکیه نام برده که از افشای هویت واقعی آنها، خودداری کرده است.
الحسینی تاکید کرده است: حسب گزارش های بخش امنیت و اطلاعات، گروه هایی سرکش مستقر در منطقه «طوزخورماتو» (۸۸ کیلومتری جنوب کرکوک) که مرتبط با سازمان اطلاعات ترکیه هستند، در پشت پرده بمباران میادین نفتی و گازی کردستان عراق قرار دارند.
وی گفته است که از الحشد الشعبی می خواهد که عوامل مرتبط با این حملات را تحت پیگرد قرار داده و آنها را تحویل دستگاه قضایی بدهد تا به مجازات عادلانه برسند.
این نخستین بار است که یک گروه مقاومت برجسته عراقی از وجود گروه های مسلح وابسته به کشور ترکیه در عمق اراضی عراق خبر می دهد.
این در حالی است که برخی رسانه های عربی و خارجی و بعضی رسانه های بومی مخالف یا منتقد گروه های مقاومت اسلامی در عراق، در طول یک هفته گذشته کوشیدند، حملات به میادین گازی و نفتی در کردستان عراق را به گروه های مقاومت عراقی منتسب کنند.
در کنار این تبادل اتهام ها، برخی ناظران ادعا می کنند اختلافات داخلی کردها عامل اصلی راکت باران میدان های انرژی در سلیمانیه است.
پایگاه «المعلومه» روز یکشنبه به نقل از «صادق عبدالله» کارشناس امنیتی محلی نوشت که درگیری در میان کردها پشت بمباران اخیر میدان‌های گازی در استان سلیمانیه قرار دارد.
نمی توان چنین اتهام هایی را فعلا و تا پایان تحقیقات جامع در این باره تایید کرد اما به نظر می رسد انداختن توپ در میدان اختلاف جریان های کرد زمینه هایی دارد که برخی ناظران را به این نتیجه گیری و تحلیل می کشاند.
موضع اتحادیه میهنی کردستان عراق در این باره قابل تامل است، بویژه آنجا که رقیب حزب دموکرات در صحنه سیاسی این کشور اعلام کرده اقلیم کردستان نباید تجربه بارزانی‌ها در هدر دادن نفت را این بار درباره گاز تکرار کند، زیرا اقلیم، خود، بیش از آنکه بخواهد گاز را به اروپا صادر کند، نیازمند آن است.
«فائق یزیدی» یکی از سران اتحادیه میهنی کردستان عراق نیز در گفت وگو با بغداد الیوم تاکید کرده که «به جای وارد کردن گاز از ایران و سایر کشورها، چرا حکومت اقلیم کردستان، گاز و نفت را به بغداد (دولت مرکزی عراق) نمی‌دهد؟»
او می‌گوید: اقلیم کردستان به گاز خود نیازمندتر از آن است که آن را به اروپا صادر کند. بیشتر گاز اقلیم کردستان در سلیمانیه است و اتحادیه میهنی اجازه نخواهد داد که گاز هدر رود، آنگونه که حزب دموکرات (مسعود بارزانی) بر سر پرونده نفت آورد؛ گویا ثروت شخصی آنان بود.
با همه این گمانه های اثبات نشده درباره عاملان حمله به چاه های نفت و گاز اقلیم کردستان، تقریبا هیچ گروه و جریان شاخصی در عراق نیست که این حملات را محکوم نکند و ابهام در این باره همچنان ادامه دارد.
«برهم صالح» رییس جمهوری عراق نیز در توئیتی گفت که تعرض به میادین نفتی و گازی در «کورمور» و دیگر میادین در منطقه، ثبات و تخریب اقتصاد در کل عراق را هدف قرار داده است.
وی اضافه کرد که هیچ گزینه ای جز برخورد شدید با این تلاش های مجرمانه نداریم و بر همه جریان های سیاسی است که در حمایت از دستگاه های امنیتی، متحد شده و برای راسخ کردن مرجعیت نظام سیاسی و حاکمیت قانون تلاش کنند.
رسانه های کردزبان شمال عراق نیز اعلام کردند که یک یگان بزرگ از نیروهای پیشمرگ کرد با سلاح های سنگین برای حفاظت از میدان گازی «کورمور» راهی بخش «قادر کرم» از توابع «چمچمال» (واقع در منطقه تحت نفوذ حزب اتحادیه میهنی کردستان عراق) شد.
خبرگزاری «روداو» (نزدیک به حزب دمکرات کردستان عراق) افزوده است که یگان یادشده، متشکل از نیروهای مبارزه با تروریسم و نیروهای کماندوی پیشمرگه از سلیمانیه به میدان کورمور اعزام شده اند.
میدان کورمور در طول یک هفته گذشته سه بار در معرض حملات موشکی قرار گرفت بدون اینکه این حملات خسارات مادی قابل ذکر یا تلفات انسانی به دنبال داشته باشد.
پیشتر «قباد طالبانی» معاون نخست وزیر دولت اقلیم کردستان عراق نیز درباره حملات به میدان گازی کورمور گفته بود که تحقیقات درباره این حملات شروع شده اما تاکنون نتایجی نداشته است.
میدان کورمور تا پیش از توقف اخیر در فعالیت در اختیار شرکت اماراتی «دانه گاز» بود.
دولت محلی اقلیم کردستان عراق در ۲۰۰۷ با دو شرکت اماراتی دانه گاز و «الهلال» قرار داد مطالعات، استخراج و بازاریابی گاز کردستان عراق را امضا کرد و در ۲۰۰۸ موفق به تولید گاز از میدان کورمور شد.