جنگ زمین‌ها و زبان‌ها؛ وقتی پای درگیری به فرهنگ کشیده می‌شود

جنگ اوکراین وارد پنجمین ماه خود شده است؛ هر روز در کنار اخبار مربوط به درگیری‌ها خبرهایی از تبعات این درگیری در بخش‌های مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و حتی محیط زیستی منتشر می‌شود اما درگیری میان دو کشور با اشتراک های فرهنگی و زبانی، این زمینه را هم بی‌تاثیر نداشته است.

کد خبر: ۴۶۱۴۸۸

تاریخ: ۰۴ تير ۱۴۰۱ - ۱۱:۰۳

به گزارش روز شنبه ایران اکونومیست، چهار ماه است که جنگ اوکراین و روسیه با تبعات گسترده‌اش و رویارویی کشورهای شرق و غرب با یکدیگر در موضع‌گیری در برابر این درگیری، جهان را دستخوش تحولاتی کم سابقه و فراتر از دیگر درگیری‌ها و مناقشه‌های سیاسی معمول کرده است.

امروز فرای یک رویارویی نظامی، جنگی دیگر در زمین زبان و ادبیات دو کشوری درگرفته است که اشتراک های زبانی، فرهنگی و تاریخی انکارناشدنی دارند و حتی روزگاری یکپارچه بوده‌اند؛ روسی‌زدایی از زبان اوکراینی و اوکراینی‌زدایی از زبان روسی.

تلویزیون «ت.اف ۱» فرانسه در گزارشی با اشاره به این مناقشه با عنوان «جنگ نشانه‌ها» نوشت: امروز جنگ دیگری فراتر از بمباران‌ها در اوکراین در جریان است. از آغاز جنگ هر دو اردوگاه درگیر، تلاش کرده اند تا نفوذ خود را در ذهنیت غیرنظامیانی گسترش دهند که شاهد اقدام های روسی‌زدایی کی‌یف از یک سو و اوکراینی‌زدایی کرملین از سوی دیگر هستند.

در تازه‌ترین مورد، رسانه‌ها از تصویب قانونی در «رادا» مجلس اوکراین و در تاریخ ۱۹ ژوئن (۲۹ خرداد) خبر دادند که هدف آن محدود کردن زبان روسی در این کشور است. این مصوبه باید به امضای ولودیمیر زلنسکی رئیس جمهوری این کشور برسد تا بر مبنای آن از اول ژانویه ۲۰۲۳ (۱۱ دی‌ماه) فروش کتاب‌های چاپ روسیه از تاریخ ۱۹۹۱ (از تاریخ فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی) و نوشته‌های نویسندگان معاصر فدراسیون روسیه ممنوع شود. بر پایه این قانون فروش ترجمه کتاب‌های روسی هم در کتابفروشی‌ها ممنوع و علاوه بر آن واردات کتاب از روسیه و بلاروس نیز غیرممکن خواهد شد.

تغییر نام صدها خیابان

اوکراین همچنین درصدد حذف هر ارجاعی به نام و فرهنگ روسیه است. در منطقه خارکیف، نام سه خیابان به دلیل ارجاعشان به روسیه، تغییر کرده است. این در حالی است که مجسمه الکساندر نوسکی قهرمان قرون وسطایی روسیه، فرو ریخته است. در مجموع در خارکیف ۲۰۰ جای‌نام (توپونیم) با ارجاع به روسیه وجود دارد که در تیررس تغییرات شهرداری است.

همین وضعیت هم در پایتخت وجود دارد: به گفته شهردار کی‌یف، ۶۰ بنای تاریخی، نقش برجسته و علائم مرتبط با اتحاد جماهیر شوروی و روسیه به زودی برچیده می شوند و نام بیش از ۴۶۰ خیابان نیز تغییر خواهد کرد.

به گزارش شبکه تلویزیونی ت. اف.۱ فرانسه، در خاک اوکراین و در مناطق تحت کنترل روسیه نیز اتفاق مشابهی در جریان است به طوری که در هنیچسک که نام شهر و بندری در خرسون است، شهردار در تاریخ ۹ مارس (۱۸ اسفند) ناپدید شد و یک فعال هوادار روسیه با سابقه ۸ سال زندگی در منطقه کریمه جای او را گرفت. از آن روز تاکنون زمان به وقت مسکو در خرسون می‌گذرد. وزیر دفاع روسیه به تازگی اعلام کرده است که یک میلیون ساکن این مناطق به شکل رایگان به شبکه‌های تلویزیون روسیه دسترسی دارند.

این گزارش حاکی است: با ورود نیروهای روسیه به مناطقی از اوکراین، سیاست های روسی در خاک این کشور در حال اجراست. روبل، واحد پولی روسیه در این مناطق معرفی شده و گذرنامه روسی نیز در حال توزیع است. حتی جشن ۹ مه ( ۱۹ اردیبهشت) که به عنوان تاریخ پایان جنگ جهانی دوم در روسیه برگزار می شود امسال در این مناطق اوکراینی برپا شد.

به گفته خبرگزاری رسمی روسیه (تاس) به نقل از یکی از مقام های جدید هوادار روسیه در خرسون، این منطقه می تواند با برگزاری همه‌پرسی تا پیش از پایان سال جاری میلادی (دی ماه) به خاک روسیه بپیوندد.

ولادیمیر پوتین روز  ۲۱ فوریه ۲۰۲۲ (دوم اسفند ۱۴۰۰) با انتقاد از بی‌توجهی غرب به نگرانی‌های امنیتی مسکو، استقلال جمهوری‌های خلق دونتسک و لوگانسک را در منطقه دونباس به رسمیت شناخت.

پوتین سه روز پس از آن، پنجشنبه ۲۴ فوریه (۵ اسفند ۱۴۰۰) نیز عملیاتی نظامی که آن را «عملیات ویژه» خواند، علیه اوکراین آغاز کرد و به این ترتیب روابط پرتنش مسکو - کی‌یف به رویارویی نظامی تغییر وضعیت داد.

جنگ در اوکراین با همه تبعات گسترده‌اش که جهان را متاثر ساخته همچنان ادامه دارد  و دیروز وارد پنجمین ماه خود شد.