فامیل سالاری جای شایسته‌سالاری را می‌گیرد؟

هیات دولت براساس بند ۸ پیمان‌نامه‌‌ای قسم خوردند که مبنای واگذاری مناصب را شایستگی، راستگویی و درستکاری قرار دهند و نزدیکان سببی و نسبی خود را در انتصابات از هیچ امتیاز و تقدمی برخوردار نکنند. این قسم تا کنون چقدر عملیاتی شده است؟

کد خبر: ۴۵۰۲۵

تاریخ: ۱۸ آبان ۱۳۹۲ - ۲۱:۵۱

به گزارش ایران اکونومیست,هر کدام از دولت‌ها در نظام جمهوری اسلامی، پیمان‌نامه و میثاق‌نامه مخصوص خود را دارند و اعضای هیات دولت در روز اول تشکیل کابینه قسم می‌خورند که به مفاداین میثاق‌نامه تا پایان آخرین روز کاری خود در هیات دولت وفادار باشند.

این میثاق‌نامه‌ها البته ضمانت اجرایی‌ای جز قسم اعضای هیات دولت ندارد و با وجود اینکه این قسم به کلام الله مجید است‌، باز هم دیده می‌شود اعضای دولت گاهی اوقات این میثاق‌نامه‌ها را به درستی اجرا نمی‌کنند‌. مفاد این پیمان‌نامه‌ها همیشه برای مردم شیرین است‌، قسم به خدمتگزاری بی‌قید و شرط‌، مبارزه با فساد اداری و اقتصادی، آلوده نشدن به بوروکراسی اداری و مهمترین بند که معمولا فراموش می‌شود‌، شایسته سالاری و انجام انتصاب‌های مختلف در دولت با توجه به این اصل و همچنین اصول قانونمداری و دینمداری است.

در میثاق نامه دولت نهم و دهم درباره این اصل در بند ۴ صحبت شده بود و اعضای هیات دولت در زمان ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد قسم می‌خوردند که در گزینش همکاران، شایسته‌سالاری و معیار تقوا، مجاهدت در راه خدا، شجاعت، مردم‌داری، کاردانی و کارآمدی، ساده‌زیستی، روحیه خدمت‌گزاری و عشق به مردم را بر هر معیار دیگری ترجیح داده و از هر نوع رابطه‌بازی‌، گروه‌گرایی و جناح‌بازی به شدت خودداری کنند.

البته در این اصل اشاره‌ای به انتصاب خویشاوندان در مناصب مهم دولتی نشده بود و فقط به رابطه بازی اشاره شده بود. می‌توان گفت در مواردی کم‌، این اصل در طول دوران ۸ سال ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد کمابیش اجرایی شد‌.

اینکه اعضای هیات دولت و یا دیگر اعضای منتسب به دولت این میثاق‌نامه را زیر پا بگذارند یک مساله است و اینکه رئیس‌جمهور شخصا آن را زیر پا بگذارد، مساله‌ای مهمتر و بدتر است . با این حال محمود احمدی‌نژاد در وهله اول برادر خود را به عنوان رئیس اداره بازرسی نهاد ریاست‌جمهوری به همراه خود به هیات دولت برد و بعد از آن داماد وی، مهدی خورشیدی بود که به عنوان رئیس گروه مشاوران جوان و بعد رئیس موسسه استاندارد، به مناصب مهم دولتی رسید. البته احمدی‌نژاد در دور دوم فعالیت خود برادرش را از بخش بازرسی نهاد ریاست‌جمهوری کنار گذاشت اما داماد وی و همچنین داماد خواهرش حمیدرضا افراشته همچنان در مناصب دولتی باقی ماندند‌.

حمیدرضا افراشته در سال ۸۴ به نهاد ریاست‌جمهوری رفت و در گروه مشاوران جوان این نهاد، معاونت استان‌ها را بر عهده گرفت. او در نهاد ریاست‌جمهوری و در سمت معاون امور استان‌ها فعالیت‌های بسیاری داشت و به اکثر شهر‌ها برای افتتاح یا سخنرانی پروژه‌ها سفر می‌کرد. او چندی بعد نیز از طرف مشایی و با توجه به "حسن سوابق و تجربیاتش" به عنوان دبیر همایش بین‌المللی جوانان منصوب شد.

همین دو انتصاب دولتی، در آن زمان سر و صدای زیادی به پا کرده بود و هر از گاهی رسانه‌ها با اشاره به تجربیات قبلی مهدی خورشیدی داماد احمدی‌نژاد به رئیس‌جمهور انتقاد می‌کردند که چگونه او را به عنوان رئیس موسسه استاندارد منصوب کرده است‌. اما بعد از رفتن خورشیدی از موسسه استاندارد او به سمت ریاست بیمارستان فیروز‌آبادی منصوب شد و پس از مدتی نیز در میان تعجب هواداران رئیس‌جمهور سر از مجمع تشخیص مصلحت نظام درآورد.

در دولت یازدهم اما وضع به گونه دیگری بود‌. با وجود اینکه در میثاق‌نامه دولت نهم مطلبی تحت عنوان انتصاب منسوبان و نزدیکان در پست‌های اداری و دولتی نبود‌، در میثاق‌نامه دولت یازدهم صریحا به این مطلب اشاره شده بود.

بر‌اساس بند ۸ ‌این پیمان‌نامه‌، اعضای هیات دولت قسم می‌خورند که مبنای واگذاری مناصب را شایستگی، راستگویی و درستکاری قرار دهند و نزدیکان سببی و نسبی خود را در انتصابات از هیچ امتیاز و تقدمی برخوردار نکنند. با این حال لیست اطرافیان و نزدیکان رئیس‌جمهور که به مناصب دولتی رسیده‌اند‌، لیستی بلند بالاتر از لیست همرهان احمدی‌نژاد است.

آخرین خبر‌های منتشر شده در این زمینه‌، غیر از حسین فریدون برادر رئیس‌جمهور که حتی در مذاکرات هسته‌ای با کشورهای عضو ۱+۵ نیز در کنار محمد‌جواد ظریف دیده شد‌، به عنوان دستیار ویژه رئیس جمهور در امور اجرایی منصوب شد‌، عبدالحسین فریدون برادرزاده رئیس‌جمهور نیز مشاور وزیر و مدیر‌کل دفتر وزارتی وزارت علوم و سرپرست مرکز جذب اعضای هیئت‌علمی شده است‌. چندی بعد اسماعیل سماوی خواهر‌زاده رئیس‌جمهور نیز به سمت مشاور رئیس دفتر رئیس‌جمهور، رئیس مرکز ارتباطات مردمی‌ نهاد ریاست‌جمهوری و سرپرست گروه مشاوران جوان ریاست‌جمهوری منصوب شد و علی‌اصغر مونسان خواهرزاده رئیس‌جمهور از طرف ترکان مشاور و نزدکیترین یار روحانی به عنوان مدیرعامل منطقه آزاد کیش انتخاب شد‌. علی‌اصغر پیوندی پسرعمه رئیس‌جمهور نیز جدیدا به عنوان‌ سرپرست دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی انتخاب شده است.

نکته جالب در این ماجرا، سکوت رسانه‌ای است که در هنگام انتصاب‌های قبلی به اوج خود می‌رسید‌. در زمانی که مهدی خورشیدی به عنوان رئیس موسسه استاندارد انتخاب شد‌، انتقادهای صورت گرفته به این رفتار رئیس‌جمهور و اطرافیانش به حدی رسید که بعد از یک هفته‌، وی از این سمت برکنار و رئیس قبلی موسسه استاندارد به محل کار خود بازگشت اما در مورد انتصاب‌های نزدیکان روحانی هنوز رسانه‌ها به رویه سکوت خود ادامه می‌دهند.