11 اقدام برای تامین مالی پروژه‌های نفتی با سرمایه‌گذاری کنسرسیوم بانکی و پتروشیمی

بررسی‌ها نشان می‌دهد در طول 9 ماه فعالیت وزارت نفت دولت سیزدهم 11 تفاهم‌نامه و قرارداد با سرمایه‌گذاری بانک‌ها و هلدینگ‌های صنایع بزرگ به ارزش بیش از 15 میلیارد دلار به امضا رسیده است.

کد خبر: ۴۴۶۲۱۱

تاریخ: ۱۱ خرداد ۱۴۰۱ - ۱۲:۵۴

به گزارش ایران اکونومیست، بدون شک اساسی‌ترین الزام فعلی صنعت نفت ایران، جذب سرمایه‌گذاری و تامین مالی پروژه‌هاست. سرمایه‌گذاری همانند خونی در رگ صنعت نفت است که فقدان آن موجب رکورد و تلف شدن ظرفیت‌ها در این صنعت استراتژیک می‌شود.

اعمال تحریم‌های ظالمانه آمریکا باعث شد که صنعت نفت ایران از فرصت جذب سرمایه‌گذاری خارجی از کشورهای اروپایی تا حد زیادی محروم بماند، هر چند جذب سرمایه‌گذاری از کشورهایی نظیر چین و روسیه در زمان تحریم‌های اول و دوم انجام شده است که می‌تواند با گسترش تعاملات افزایش یابد.

به هر صورت حل چالش تامین مالی پروژه‌ها، نیازمند ایده‌های جدیدی با اتکا به توان داخلی است. حجم نقدینگی موجود در کشور هم‌اکنون حدود 4000 هزار میلیارد تومان است که می‌توان از این فرصت برای تامین مالی پروژه‌های نفت استفاده کرد.

*ایده جدید وزارت نفت برای تامین مالی پروژه‌های نفتی

پس از روی کار آمدن دولت سیزدهم، وزارت نفت ایده جدیدی برای جذب سرمایه‌گذاری در بالادست و پایین‌دست صنعت نفت را مطرح و پیگیری کرد که این ایده ناظر به تامین مالی ابرپروژه‌های نفتی با سرمایه‌گذاری کنسرسیوم بانکی و هلدینگ‌های صنایع بزرگ است.

جواد اوجی وزیر نفت درباره ایده جدید تامین مالی پروژه‌های نفتی این گونه توضیح می‌دهد: وزارت نفت معطل سرمایه‌گذار خارجی نمانده است و از توان و ظرفیت هلدینگ‌های بزرگ و کنسرسیوم بانک‌های کشور برای انجام پروژه‌های صنعت نفت استفاده می‌کند.

در حال حاضر تراز گازی کشور منفی است و در ماه‌های سرد سال به هلدینگ‌های صنایع بزرگ فولاد و پتروشیمی به میزان نیاز گاز تحویل داده نمی‌شود که این موضوع عدم‌النفع چند میلیارد دلاری در پی دارد. از طرفی بررسی صورت مالی این شرکت‌ها حاکی از حاشیه سودهای بالا و غیرمتعارف آنها است که می‌تواند برای توسعه میادین گازی و تامین گاز موردنیاز خود استفاده شود. این موضوع برای پالایشگاه‌ها و تامین خوراک نفت آنها نیز صدق می‌کند.

از طرفی نظام بانکی کشور نیز در سال‌های گذشته از رسالت اصلی خود منحرف شده است و به جای حمایت از تولید، با هدف کسب سود بیشتر به بنگاه‌داری روی آورده است. با ریلگذاری و بسترسازی مناسب دولت، پروژه‌های جذاب صنعت نفت می‌توان میزبان سرمایه‌گذاری بانک‌ها شد.

حال با گذشت حدود 9 ماه از روی کار آمدن دولت سیزدهم بد نیست نگاهی به کارنامه وزارت نفت برای جذب سرمایه از کنسرسیوم بانکی و صنایع بزرگ و معرفی طرح‌ها بیندازیم. البته هنوز برای قضاوت زود است، زیرا یک طرح برای رسیدن به مرحله اجرا و بهره‌برداری به چندین سال نیاز دارد تا عملکرد مورد قضاوت قرار گیرد.

*احداث خط لوله 948 کیلومتری تابش با سرمایه‌گذاری بانک ملت

نخستین اقدام وزارت نفت به امضای تفاهم‌نامه احداث خط لوله تابش برای انتقال فرآورده‌های نفتی کشور از رفسنجان تا مشهد مقدس در تاریخ 25 دی‌ماه سال گذشته منجر شد. این تفاهم‌نامه بین شرکت شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران و «بانک ملت» امضا شد.

احجام این پروژه به صورت احداث 896 کیلومتر خط لوله 22 اینچ و 52 کیلومتر خط لوله 18 اینچ مجموعا با تناژ 150 هزار تن و احداث 2 تلمبه‌خانه و 3 پایانه تعریف شده است.

مسیر احداث این خط لوله انتقال فرآورده‌های نفتی از رفسنجان تا مشهد است و از سه استان کرمان، خراسان جنوبی و خراسان رضوی به طول 948 کیلومتر عبور می‎‌کند.

میزان سرمایه‌گذاری موردنیاز برای این پروژه بر اساس برآوردهای اولیه 372 میلیون یورو خواهد بود، زمان شروع پروژه سال 1401 و مدت زمان اجرا چهار سال پیش‌بینی شده است. این خط لوله امکان انتقال فرآورده با ظرفیت 150 هزار بشکه در روز را دارا است.

*تسهیلات بانکی 17 هزار میلیارد تومانی بانکی برای نوسازی نفتکش جاده‌پیما

تفاهم‌نامه نوسازی و تقویت ناوگان سوخت‌رسان جاده‌ای دومین تفاهم‌نامه‌ای بود که در تاریخ 23 بهمن سال گذشته میان شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران و بانک ملت به امضا رسید.با اجرایی شدن این تفاهم‌نامه بانک ملت متعهد می‌شود برای نوسازی 500 کشنده تا 17 هزار و 500 میلیارد تومان تسهیلات پرداخت کند.

هم‌اکنون حدود 65 درصد فرآورده موردنیاز بخش نیروگاهی با نفتکش ارسال و حمل می‌شود و حدود 12 هزار نفتکش در زنجیره توزیع فرآورده فعالیت می‌کنند که نوسازی این ناوگان، نقش مهمی در تسهیل و به‌روزرسانی فرآیندهای این عملیات، افزایش ضریب ایمنی و استانداردهای زیست‌محیطی ایفا خواهد کرد.

*8 قرارداد جمع‌آوری گاز مشعل شرق کارون با سرمایه‌گذاری 470 میلیون یورویی

قرارداد 8 طرح جمع‌آوری گازهای مشعل شرق کارون به ارزش 470 میلیون یورو در تاریخ 12 اسفندماه سال گذشته و با سرمایه‌گذاری هلدینگ پتروشیمی امضا شد.

طرح‌های جمع‌آوری گازهای مشعل با هدف جلوگیری از گازسوزی، رعایت ملاحظات زیست محیطی، ایجاد ارزش افزوده از گازهای سوزانده‌شده در شرق رودخانه کارون و تأمین خوراک پایدار شرکت‌های پتروشیمی تعریف شده است.

محسن خجسته‌مهر مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران با بیان اینکه پنج طرح اصلی جمع‌آوری گازهای مشعل در کشور داریم که ارزش این پنج طرح حدود ۷ میلیارد یورو است، گفت: طرحی که امروز انعقاد قرارداد آن انجام می‌شود حدود یک میلیارد یورو است که امروز حدود ۵۰۰ میلیون یورو دیگر در دولت سیزدهم امضا می‌شود.

*امضای تفاهم‌نامه بانک تجارت برای تامین مالی خط لوله 400 کیلومتری پارس

تفاهم‌نامه تأمین منابع مالی خط لوله جدید و راهبردی «پارس» 15 اسفندماه سال گذشته با حضور وزیران نفت و اقتصاد بین شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران و بانک تجارت امضا شد.

خط لوله جدید انتقال فرآورده‌های نفتی پارس به طول 400کیلومتر با قطر 14 اینچ در مسیر شهرستان‌های مهرآران و فسا ساخته می‌شود و سپس به شیراز می‌رسد، در طول مسیر این خط لوله 2 تلمبه‌خانه، یک پایانه و یک انبار نفت جدید به ظرفیت 80 میلیون لیتر در فسا ساخته خواهد شد.

ظرفیت انتقال خط لوله پارس 73 هزار بشکه در روز (حدود 12 میلیون لیتر فرآورده در روز) خواهد بود و عملیات اجرایی چهارساله آن از سال 1401 آغاز خواهد شد.

خط لوله جدید پارس در مسیر شهرهای مهرآران - فسا و شیراز با هدف تأمین کسری و توزیع بهینه سوخت موردنیاز استان فارس احداث می‌شود. استفاده از خط لوله به‌عنوان جایگزین حمل‌ونقل جاده‌ای موجب می‌شود که هزینه‌ها به یک نهم کاهش یابد.

*کنسرسیوم 4 میلیارد دلاری بانک‌ها برای تامین مالی پروژه‌های پتروپالایشی

یکی از طرح‌های جدی وزارت نفت در حوزه زنجیره ارزش، احداث پتروپالایشگاه 300 هزار بشکه‌ای شهید سلیمانی است. به گفته جواد اوجی وزیر نفت بخشی از تامین مالی این پروژه با سرمایه‌‌گذاری بانک‌ها انجام می‌شود. وزیر نفت دی ماه سال گذشته از شکل‌گیری کنسرسیومی 4 میلیارد دلاری با هدف حمایت از پروژه‌های پتروپالایشگاهی خبر داد.

میزان سرمایه‌گذاری پروژه شهید سلیمانی حدود 9.5 میلیارد دلار برآورد شده است که از منابع داخلی شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی و شرکت ملی نفت، مشارکت شرکت‌های پالایش نفت موجود، صندوق توسعه ملی، تسهیلات کنسرسیوم بانکی و فروش اوراق اسلامی تامین خواهد شد.

ایران اکونومیست در گزارشی با عنوان «صفر تا صد طرح پتروپالایشگاه شهید سلیمانی/ اقدام‌ دولت سیزدهم برای جلوگیری از بحران کمبود بنزین» به بررسی جزئیات طرح شهید سلیمانی پرداخته است.

*احداث مخزنگاه شهید نادر مهدوی با سرمایه‌گذاری بانک ملی

در سال جاری در نخستین اقدام تفاهم‌نامه تامین مالی احداث مخزنگاه شهید مهدوی در تاریخ 6 اردیبهشت‌ماه بین شرکت ملی پالایش و پخش و بانک ملی ایران منعقد شد. مخزنگاه شهید نادر مهدوی با توجه به برنامه احداث ‌پتروپالایشگاه شهیدسلیمانی و مهر خلیج‌فارس در استان هرمزگان احداث می‌شود.

در این طرح در 18 مخزن احداث می‌شود که عبارت است از:

هشت مخزن 40 میلیون لیتری سقف شناور بنزین با ظرفیت 320 میلیون لیتر

دو مخزن 20 میلیون لیتری سقف شناور بنزین با ظرفیت 40 میلیون لیتر

چهار مخزن 40 میلیون لیتری سقف ثابت گازوئیل با ظرفیت 160 میلیون لیتر

چهار مخزن 20 میلیون لیتری سقف ثابت گازوییل با ظرفیت 80 میلیون لیتر

محل احداث مخزنگاه شهید مهدوی در بندرعباس استان هرمزگان است، سال اجرا 1401 بوده و در یک بازه زمانی سه ساله اجرا می‌شود.

* 4 تفاهم‌نامه 2.8 میلیارد دلاری با هلدینگ‌های پتروشیمی برای توسعه میادین نفتی و گازی

در بیست و ششمین نمایشگاه نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی که در ماه گذشته برگزار شد نیز اقدامات خوبی توسط شرکت ملی نفت برای جذب سرمایه‌گذاری هلدینگ‌های پتروشیمی در پروژه‌های بالادستی انجام شد که از جمله آن می‌توان به امضای 4 تفاهم‌نامه به ارزش 2.8 میلیارد دلار اشاره کرد.

این تفاهم‌نامه‌ها عبارت اند از:

تفاهم‌نامه بین شرکت ملی نفت ایران و شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس به ارزش 300 میلیون یورو برای انجام مطالعه توسعه مخزن گازی مارون خامی و جمع‌آوری گازهای مشعل واحدهای فرآورش دارخوین و غرب کارون

تفاهم‌نامه بین شرکت ملی نفت ایران و کنسرسیوم شرکت‌های پتروشیمی باختر و پتروفرهنگ و پارس پتروزاگرس به ارزش 900 میلیون دلار برای انجام مطالعه توسعه میادین گازی گردان، خارتنگ و پازن

تفاهم‌نامه بین شرکت ملی نفت ایران و کنسرسیوم صندوق بازنشستگی نفت و شرکت مهندسی و ساختمان نفت OIEC به ارزش 1.1 میلیارد دلار برای انجام مطالعه توسعه مخزن گازی قلعه نار و میدان نفتی آذر

تفاهم‌نامه بین شرکت ملی نفت ایران و شرکت پالایش پارسیان سپهر به ارزش 500 میلیون دلار برای انجام مطالعه افزایش ضریب استحصال اتان از 9 پالایشگاه پارس جنوبی

در صورتی که این مطالعات در نهایت منجر به عقد قرارداد و اجرای پروژه‌ها شود، ضمن افزایش ظرفیت تولید نفت خام و گاز کشور به میزان 37 هزار بشکه در روز نفت خام، 54 میلیون مترمکعب در روز گاز غنی و 50 هزار بشکه در روز میعانات گازی، روزانه 105 میلیون فوت مکعب گازهای مشعل جمع‌آوری و سالیانه یک میلیون تن افزایش استحصال اتان از پالایشگاه‎های پارس جنوبی صورت می‌گیرد.

*قرارداد 7.5 میلیارد دلاری توسعه میدان آزادگان جنوبی امضا می‌شود

فاز دوم توسعه میدان مشترک آزادگان نیز از جمله ابرپروژه‌های مهم وزارت نفت است که با سرمایه‌گذاری کنسرسیوم بانک‌ها انجام می‌شود.

محسن خجسته‌مهر مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در بیست و ششمین نمایشگاه بین‌المللی نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی درباره جزئیات این قرارداد گفت: فاز دوم میدان آزادگان شمالی و طرح در حال اجرای میدان آزادگان جنوبی و فاز دوم میدان آزادگان جنوبی طی قراردادی با مجموعه شرکت‌های اکتشاف و تولید و سرمایه‌گذاران در قالب کنسرسیوم به ارزش 7.5 میلیارد دلار پیش‌بینی شده است که در چند ماه آینده امضا می‌شود.

وی ادامه داد: برای توسعه این میدان‌ها یک شرکت صاحب‌صلاحیت تشکیل خواهد شد و بقیه ذیل این شرکت سهام‌دار خواهند بود، بنابراین قراردادی انحصاری نیست و قصد نداریم میدان به این بزرگی بین یک یا دو شرکت تقسیم شود، بلکه میان همه شرکت‌های توانمند تقسیم می‌شود.

برنامه‌ریزی وزارت نفت برای استفاده از ظرفیت تامین مالی کنسرسیوم بانکی موجب شد که بانک‌ها تمرکز خود را برای حضور در پروژه‌های نفتی بیش از گذشته قرار دهند. در این راستا مدیرعامل شرکت هلدینگ گسترش انرژی پاسارگاد خبر از تفاهم‌نامه 12 میلیار دلاری میان چهار بانک پاسارگاد، ملت، تجارت و اقتصاد نوین برای سرمایه‌گذاری در صنعت نفت جهت توسعه میدان آزادگان و احداث یک پالایشگاه با ظرفیت پالایش روزانه 300 هزار بشکه‌ داده است.

در مجموع بررسی‌های ایران اکونومیست نشان می‌دهد در طول نه ماه فعالیت وزارت نفت دولت سیزدهم 11 تفاهم‌نامه و قرارداد به ارزش بیش از 15 میلیارد دلار به امضا رسیده است.

آنچه واضح بوده این است که پیگیری ایده تامین مالی پروژه‌های نفتی با سرمایه‌گذاری بانک‌ها و هلدینگ‌های صنایع بزرگ یک گام رو به جلو در شرایط محدودیت‌های تحریمی است که با رعایت ملاحظات و اجرای صحیح می‌تواند گره‌های بزرگی از تامین مالی صنعت نفت را باز کند.