نگاهی به «همایش طراحی و توسعه خدمات کتابخانه‌های عمومی»

علی کاشفی خوانساری در نوشتاری به «همایش بین‌المللی طراحی و توسعه خدمات کتابخانه‌های عمومی» پرداخته است.

کد خبر: ۴۴۵۴۱۸

تاریخ: ۱۰ خرداد ۱۴۰۱ - ۱۱:۴۶

به گزارش ایران اکونومیست، این نویسنده ادبیات کودک و نوجوان و منتقد ادبی در یادداشتی با عنوان «یک رویداد ارزشمند کتاب‌محور» نوشته است: «در چرخه کتابخوانی عناصر و اجزای فراوانی دخیل هستند و ترویج کتابخوانی بدون توجه به تک‌تک این عناصر ممکن نخواهد بود. در کشور ما نیز نهادها، سازمان‌ها، اصناف و اشخاص گوناگونی در این چرخه به فعالیت می‌پردازند و موفقیت در امر ملی کتابخوانی از سویی منوط به بهبود عملکرد تک تک این اجزا و از سوی دیگر به تعامل و هم‌افزایی میان این اجزای گوناگون برمی‌گردد.

همزمان با نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، «همایش بین‌المللی طراحی و توسعه خدمات کتابخانه‌های عمومی» در شهر شیراز برگزار شد و در این همایش دوروزه بیش از ۴۰ سخنرانی توسط سخنرانان ایرانی و غیرایرانی ارائه شد. همچنین برگزیدگان جایزه ملی خدمات برون‌کتابخانه‌ای معرفی شدند. برگزارکنندگان این همایش انجمن ارتقای کتابخانه‌های عمومی ایران و انجمن جامعه‌شناسی ایران بودند که با حمایت و همراهی نهاد کتابخانه‌های عمومی همایش را در محل مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فناوری اطلاعات که نهادی بین‌المللی مستقر در ایران است برپا کردند.

به گمانم اخبار این همایش در میان انبوه اخبار نمایشگاه کتاب گم شد و کمتر یادداشت و تحلیلی درباره آن انتشار یافت. برپایی این همایش از چند منظر اتفاق و دستاوردی مهم بود که در این یادداشت کوتاه به برخی موارد آن اشاره می‌کنم.

این همایش را شاید بتوان بین‌المللی‌ترین همایش برپا شده در ایران نامید چرا که همایش دیگری با این میزان مشارکت کمی و کیفی سخنرانان غیرایرانی  و نهادهای جهانی سراغ نداریم. در این همایش ۲۴ سخنران غیرایرانی از بیست و چند کشور به سخنرانی و ارائه مقاله پرداختند و چنین تعدادی از سخنران خارجی و چنین سهمی در میان کل سخنرانان در سایر همایش‌های فرهنگی در ایران مسبوق نیست.

جدا از جنبه کمی، جایگاه برخی از این سخنرانان نیز خاص و متمایز بود. در این همایش معتبرترین نهادهای جهانی مرتبط با موضوع کتابخانه و کتابداری مشارکت داشتند. چرا که رئیس ایفلا، رئیس انجمن بین‌المللی علوم و فناوری اطلاعات، رئیس انجمن کتابخانه‌های عمومی آمریکا و رئیس انجمن کتابداری آمریکا و ... به سخنرانی و پاسخ به سوالات حاضران پرداختند. بنده به یاد نمی‌آورم در همایش فرهنگی ایرانی دیگری، روسای معتبرترین نهادهای بین‌المللی یک حوزه در این سطح بالا مشارکت داشته باشند. به یاد داشته باشیم به طور کلی در زمینه کتابخانه‌ها و کتابداری به جز اجلاس سالیانه ایفلا، کمتر همایش بزرگ دیگری در این سطح در سایر کشورها نیز برپا شده است. همچنین تعداد مخاطبان غیر ایرانی این همایش که به صورت آنلاین مباحث و پنل‌ها را از کشورهای مختلف دنبال می‌کردند قابل توجه بود.

جایزه ملی خدمات کتابخانه‌ای کتابخانه‌های عمومی هم ایده‌ای نو و ارزشمند بود و طی آن کتابداران کتابخانه‌های تحت پوشش نهاد کتابخانه‌ها در جایگاه مروجانی بیرون از کتابخانه و محل کار خود مورد داوری قرار گرفتند و نفرات برتر معرفی شدند. البته جا داشت علاوه بر فعالیت در سطح روستا و شهر و بازار، نوآوری‌ها و برنامه‌های کتابداران در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی نیز در مقام بلاگر کتاب و تسهیلگر مورد توجه قرار می‌گرفت. همچنین پسندیده بود در این جایزه عملکرد کتابداران سایر کتابخانه‌های عمومی نیز فراتر از کتابخانه‌های نهاد به بررسی و قضاوت گذاشته می‌شد.

جا داشت در چنین همایشی سایر کتابخانه‌های کشور و سایر نهادهای مرتبط با کتاب اعم از نهادهای دولتی و بخش عمومی، اتحادیه‌ها، اصناف، انجمن‌ها و نهادهای مدنی مرتبط همراهی بیشتری داشتند و برای مثال کانون پرورش فکری کودکان، کتابخانه‌های دانشگاهی، کتابخانه‌های بزرگ خصوصی و غیر خصوصی، کتابخانه‌های شهرداری‌ها و ... هم در ارائه سخنرانی‌ها و استفاده از آن مشارکت کرده و منتفع می‌شدند و یا دیدگاه‌ها، پیشنهادها و انتقادات سایر عناصر چرخه کتاب از کتابخانه‌های عمومی مطرح می‌شد. به‌هرحال امیدوارم این همایش هرساله با کیفیت و کمیت مطلوب‌تر تکرار شود.

برنامه‌های بین‌المللی از این دست می‌تواند برکات چندگانه‌ای برای فرهنگ و کتابخوانی ما به همراه داشته باشد. از سویی دانش و بینش خانواده بزرگ کتابیاران ایران را در مواجهه با دستاوردهای روزآمد و جهانی ارتقا دهد و از سوی دیگر شناخت جامعه جهانی و مجامع فرامرزی را از وضعیت فرهنگی ایران و تلاش‌های گوناگون ما بیشتر کند. مهمترین دستاورد هم شاید این باشد که همه ما باور کنیم ترویج کتابخوانی دغدغه و مسئله‌ای جهانی است که با مشارکت، تعامل و هم‌افزایی محقق خواهد شد.

امیدوارم تعاملات بین‌المللی فرهنگی از این دست در کشور ما بیشتر و بیشتر شود و همراهی و اطلاع‌رسانی مناسب‌تری در این برنامه‌ها صورت گیرد.»

علی کاشفی خوانساری