راز فعالیت‌های خورشیدی چیست؟

خورشید، این ستاره درخشان مرکز منظومه شمسی حتی پس از چند سده مشاهده و تحقیق، همچنان دانشمندان را شگفت‌زده می‌کند؛ اکنون دانشمندان در حال بررسی «چرخه خورشیدی ۲۵» هستند.

کد خبر: ۴۲۸۰۹۰

تاریخ: ۱۵ ارديبهشت ۱۴۰۱ - ۱۵:۴۷

به گزارش ایران اکونومیست به نقل از پایگاه خبری اسپیس (space)، به تازگی خبرهایی مرتبط با شعله‌ها و توفان‌های خورشیدی منتشر شده است؛ در واقع آنچه ستاره‌شناسان «چرخه خورشیدی۲۵» می‌نامند، اکنون شروع شده است.

فعالیت خورشیدی که کارشناسان فضایی آن را با تعداد لکه‌های خورشیدی (sunspots) قابل مشاهده مورد سنجش قرار می‌دهند، در چرخه‌ای که حدود ۱۱ سال به طول می‌انجامد، کم یا زیاد می‌شود هر چند که یک چرخه می‌تواند به کوتاهی ۹ سال یا به بلندی ۱۳ سال باشد.

چرخه جدید (فعالیت) خورشید حدود دو سال سابقه دارد و پیش‌بینی می‌شود که حدود سال ۲۰۲۵ به اوج خود برسد. هر چند انتظار می‌رود که چرخه ۲۵ از چرخه قبلی قوی‌تر باشد اما در عین حال پیش‌بینی می‌شود که ضعیف‌تر از میانگین باشد. «مارک میش» (Mark Miesch) کارشناس نظارت بر پدیده‌های جوی در فضا در دانشگاه کلرادو گفت: پیش‌بینی‌های کمی وجود دارد حاکی از اینکه چرخه ۲۵ (سیکل ۲۵) ممکن است نیرومند باشد اما باید منتظر بمانیم و ببینیم.

با نگاه به گذشته، شدت چرخه‌ ۲۵ ممکن است بالاتر از حد انتظار به نظر برسد. این فعالیت ظاهرا زیاد، تا حدی به این علت است که چرخه مزبور حدود شش ماه زودتر از پیش‌بینی دانشمندان شروع شده است. اما به گفته «میش»، این تفاوت طبیعی است و چرخه یادشده تاکنون همچنان در محدوده بسیاری از پیش‌بینی‌ها است.

شاید جالب باشد که بدانیم اوج چرخه‌ ۲۵ احتمالا تقریبا همزمان با خورشیدگرفتگی کامل آوریل ۲۰۲۴ خواهد بود که از مناطقی در آمریکای شمالی قابل مشاهده است. فعالیت بیشتر خورشید موجب تشدید و پویایی بیشتر در پوشش گازی پیرامون خورشید (corona) می‌شود. این پوشش گازی در واقع اتمسفر اطراف خورشید است و تنها زمانی قادر به دیدن آن هستیم که ماه قرص اصلی خورشید را بپوشاند.

ستاره‌شناسان با بررسی فعالیت خورشید امیدوارند که به دانش بیشتری درباره روندهای بلندمدتی که احتمالا عامل محرک این چرخه‌های فعالیت هستند، دست یابند. هر چند دانشمندان سابقه طولانی از چرخه‌های خورشیدی را تا اواسط سده هجدهم ثبت کرده‌اند اما ستاره‌شناسان هنوز آگاهی زیادی درباره چگونگی تغییر و تحول چرخه‌های خورشید در طولانی‌مدت ندارند.

به عنوان مثال، در طول چهار چرخه خورشیدی گذشته که سابقه آنها به دهه ۱۹۷۰ می‌رسد، هر چرخه‌ای یک نقطه اوج ضعیف‌تر نسبت به چرخه قبل از خود داشته است و به گفته کارشناسان، داشتن روندی که بیش از چهار چرخه خورشیدی تداوم داشته باشد، امر متداولی نیست. چنانچه مشخص شود که چرخه خورشیدی ۲۵ از چرخه قبل از خود قوی‌تر است، آن روند ضعیف‌ شدن به پایان خواهد رسید و این مساله از ایده موسوم به چرخه «گلایسبرگ» حمایت خواهد کرد. این فرضیه (تئوری) می‌گوید که نقطه اوج چرخه‌ها به شکل موجی که هر سده تکرار می‌شود، قوی‌تر و سپس ضعیف‌تر می‌شوند. در حقیقت،‌ چرخه‌های ضعیف امروز ظاهرا مشابه چرخه‌های ضعیف اوایل سده بیستم و اوایل سده نوزدهم هستند در حالی که چرخه‌های اواسط سده بیستم نیز بطور خاص نیرومند بودند. با این حال دانشمندان هنوز به اتفاق‌نظری در این خصوص نرسیده‌اند.

در همین ارتباط، سامانه نظارت بر خورشید سازمان «ناسا» (SDO) روز شنبه ۲۷ فروردین تصاویری از شعله‌های خورشیدی ثبت کرده است.

شعله‌های خورشیدی انفجارهای بسیار قدرتمند انرژی هستند که می‌توانند بر ارتباطات رادیویی، شبکه‌های برق و سیگنال‌های راهبری تاثیر بگذارند و همچنین خطراتی را متوجه فضاپیماها و فضانوردان کنند.