ذبح چوگان!

ورزش چوگان که یک رشته باستانی ایرانی و توسعه آن مورد تاکید رهبر معظم انقلاب اسلامی است این روزها حال و روز خوبی ندارد و طی چند ماه گذشته با چالش‌های عدیده‌ای مواجه بوده است.

کد خبر: ۴۱۶۲۱۶

تاریخ: ۲۴ فروردين ۱۴۰۱ - ۰۳:۲۰

به گزارش ایران اکونومیست، بر پایه شواهد و مدارک متعددی که وجود دارد، چوگان کهن‌ترین بازی ورزشی جهان به شمار می‌آید و ۶۰۰ سال پیش از میلاد مسیح این بازی‌ها بین ایرانیان و تورانیان انجام شده است؛ براساس اسناد و مدارک تاریخی در ایران این ورزش قدمتی بیش از ۳۰۰۰ سال دارد و جزئی از هویت ایرانیان به شمار می‌رود. چوگان یادآور خاطرات شیرین مردم بوده و به همین سبب نقش و نگارهای این بازی پرشور در بسیاری از آثار فرهنگی، هنری و صنایع دستی ایرانیان دیده شده است.

با این وجود اما طی یکسال گذشته وضعیت چوگان در کشور بسیار مبهم است و مشخص نیست که چه نگاهی به این رشته ورزشی وجود دارد؛ در گفتار از ورزش چوگان حمایت می‌شود اما در عمل شاهد برخورد و چالش بین شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی با فدراسیون و مجموعه چوگان هستیم.

ادعاهای فدراسیون چوگان

۲۸ آبان‌ماه سال گذشته بود که ابراهیم نوزایی، رییس فدراسیون چوگان اعلام کرد مجموعه چوگان و سوارکاری شهدا (قصر فیروزه) به صورت قرارداد BOT در اختیار فدراسیون چوگان قرار داشته و حدود ۱۲ سال از زمان این قرارداد می‌گذرد و مسوولان شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی کشور اعلام کرده‌اند که تاریخ این قرارداد به پایان رسیده است اما به لحاظ قانونی باید بدانیم که در قرارداد مربوطه، بندهایی وجود داشته که شرکت توسعه و نگهداری باید به آن عمل می‌کرد. وی با اشاره به این که در صورت عمل نکردن شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی کشور به بندهای قرارداد مربوطه، بر اساس الحاقیه، این قرارداد به قوت خود باقی است، بیان کرد که بنابراین به لحاظ قانونی ادامه فعالیت فدراسیون چوگان در مجموعه چوگان و سوارکاری شهدا (قصر فیروزه) بلامانع است.

چندی پیش پلمب مجموعه چوگان و سوارکاری شهدا (قصر فیروزه) از سوی شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی کشور در دستور کار قرار گرفت و با نصب بنر اعلام شد که فدراسیون چوگان مسوولیتی در این مجموعه ندارد و از انعقاد قرارداد با آن خودداری شود. در عین حال طبق ادعای رییس فدراسیون چوگان اعلام کردند که فدراسیون چوگان باید تخلیه شود و این مجموعه متعلق به شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی کشور است، هم‌چنین از ورود مدیریت و اعضای باشگاه و نیز کارمندان فدراسیون چوگان نیز به مجموعه چوگان و سوارکاری شهدا (قصر فیروزه) ممانعت به عمل آمده بود.

درخواست بی‌نتیجه از ۲ وزیر

فدراسیون چوگان طی دو مرتبه از مسعود سلطانی‌فر و حمید سجادی درخواست کرده تا مجموعه چوگان و سوارکاری شهدا (قصر فیروزه) به صورت پایلوت در اختیار این فدراسیون قرار گیرد با این وجود هر دو درخواست بی‌نتیجه مانده است. نوزایی با اشاره به اینکه تصور می‌کنیم با توجه مساحت ۶۰ هکتاری مجموعه چوگان و سوارکاری شهدا (قصر فیروزه)، مسوولان شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی به دنبال درآمدزایی از این مجموعه هستند، عنوان کرد: در دولت قبل نیز چنین نگاهی نسبت به مجموعه چوگان و سوارکاری شهدا (قصر فیروزه) وجود داشت اما پس از جلساتی که با وزیر ورزش و جوانان سابق برگزار کردیم، متوجه شدند که نباید به چوگان نگاه درآمدزا داشته باشند و تصور می‌کردیم که در دوره جدید بیش از گذشته از این ورزش ملی و کهن کشور حمایت شود اما متاسفانه چنین فضایی وجود ندارد و استنباط ما این است که شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی صرفا به دنبال درآمدزایی از این مجموعه است.

نوزایی با اشاره به این‌که مقام معظم رهبری نیز به رشته چوگان نگاه ویژه‌ای داشته و بر احیا و توسعه آن تاکید کرده‌اند، گفت: مجموعه چوگان و سوارکاری شهدا (قصر فیروزه) یک مکان تاریخی و فرهنگی است که باید با کاربری چوگان حفظ شود و از آن صیانت کنیم چرا که بحث تاریخ و فرهنگ ایرانیان مطرح است و این مجموعه باید به عنوان زیرساخت پایلوت چوگان مدنظر قرار گیرد و نمی‌توان کاربری دیگری برای آن لحاظ کرد چرا که ثبت ملی و میراث فرهنگی شده است و نمی‌توان برای آن کاربری دیگری در نظر گرفته شود. در رابطه با تعیین تکلیف این مجموعه ۲ بار با وزیر ورزش و جوانان صحبت کردیم و به شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی دستور داده شد اما عملا از سوی این شرکت اقدامی صورت نگرفت و مجموعه چوگان و سوارکاری شهدا (قصر فیروزه) روی هوا است! متاسفانه این شرکت تحت عنوان تصرف در اموال دولتی به قوه قضاییه شکایت کرده و معتقد هستند به دلیل اینکه قرارداد به اتمام رسیده و قرارداد جدیدی منعقد نشده به منزله تصرف است.

امکان تغییر کاربری مجموعه قصر فیروزه وجود ندارد

مجموعه چوگان و سوارکاری شهدا (قصر فیروزه) به عنوان اثر ملی در فهرست آثار ملی غیرمنقول ایران ثبت شده است، و کاربری این مجموعه چوگان است و در این زمینه مکاتبه‌ای از سوی فدراسیون چوگان با وزارت میراث‌ فرهنگی و گردشگری صورت گرفته و آن‌ها نیز به شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی نامه نگاری کرده‌اند که حق تغییر کاربری یا ساخت و ساز در این این مجموعه وجود ندارد و هر اقدامی در این راستا خلاف قانون است.

نگاه وزارت ورزش؛ از شعار تا عمل!

حمید سجادی، ‌ وزیر ورزش و جوانان در نشست مسئولان ورزش ایران با هیات عراقی با اشاره به اینکه توسعه ورزشی قهرمانی این دو کشور دوست و همسایه باعث تقویت روابط دو کشور می شود، بیان کرد: آرزوی من این است ایران برای توسعه زیر ساخت های ورزش عراق مفید واقع شود و من چند پیشنهاد دارم، خاستگاه چوگان در ایران است و امیدوارم این رشته ورزشی را در دو کشور تقویت کنیم.

وزیر ورزش و جوانان همچنین در جشن واگذاری سهام سرخابی ها به مردم اعلام کرد: امیدوارم زمینه تشکیل تیم‌های بانوان استقلال و پرسپولیس مهیا شود، همچنین اگر این دو باشگاه تصمیم گرفتند در چوگان هم تیم‌های آبی و قرمز داشته باشیم. درست است در ورزش کشور حدود ۱۰۰ سال ورزش نوین امروزی را داریم اما وقتی به تاریخ برمی گردیم ما چند هزار سال پیش هم ورزش داشتیم، ۴۰۰۰ سال پیش کشتی پهلوانی داشتیم که شکل آن فرق می کرد. یکی دیگر از این رشته‌ها چوگان است که به عنوان خادم ورزش خواسته‌ام را می گویم و این به مسئولان دو باشگاه برمی گردد، وقتی چوگان با ۳۵۰۰ سال سبقه را داریم،  در مسابقات باشگاهی آن در کشور ۴ یا ۵ تیم باشگاهی بیشتر نداریم. امیدوارم اگر این دو باشگاه تصمیم گرفتند، در چوگان هم تیم‌های آبی و قرمز داشته باشیم.

اظهارات وزیر ورزش و جوانان طی مدت اخیر حاکی از نگاه مثبت حمید سجادی به چوگان است و حمایت مستقیم خود را از این رشته ورزشی اعلام کرده است؛ اتفاقی که تاکنون در عمل محقق نشده و باید منتظر ماند و دید که رویکرد واقعی و عملی وزارت ورزش و جوانان در برخورد با چوگان چیست؟

«سند تحول دولت مردمی» چه می‌گوید؟

بر اساس «سند تحول دولت مردمی» اولویت‌دهی واگذاری مدیریت اماکن ورزشی به فدراسیون‌ها و هیات‌های ورزشی، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و نهادهای مردمی به عنوان یک تکلیف برای وزارت ورزش و جوانان تعیین شده است که به عنوان برنامه میان‌مدت باید از سوی وزارت ورزش و جوانان و دفتر بازرسی ویژه ریاست جمهوری مدنظر قرار گیرد».

باز هم ممانعت و بلاتکلیفی!

به تازگی اما در شرایطی که همچنان وضعیت مجموعه چوگان و سوارکاری شهدا (قصرفیروزه) مبهم است و فدراسیون چوگان از وزارت ورزش و جوانان درخواست کرده است در این رابطه تعیین تکلیف کند، چوگان‌بازان تهرانی ۲۲ فروردین‌ماه در بدو ورود به این مجموعه با ممانعت از ورود به منظور تمرین و سرکشی به اسب‌های خود مواجه شدند و قرار بر این شد تا رییس فدراسیون چوگان مجددا به وزارت ورزش و جوانان برود و در گفت‌وگو با وزیر ورزش و جوانان نسبت به حل این مسئله چالش‌ برانگیز که مدت‌ها است فضای ورزش چوگان کشور را ملتهب مواجه کرده است، حل کند. در نهایت باید منتظر ماند و دید که مجموعه چوگان و سوارکاری شهدا (قصر فیروزه) به چه سرنوشتی دچار خواهد شد و آیا این مجموعه در اختیار فدراسیون چوگان قرار می‌گیرد یا شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی مدیریت تام این مجموعه را بر عهده خواهد گرفت؛ نتیجه‌ای که وزارت ورزش و جوانان در رقم خوردن آن تاثیر بسزایی دارد.