کشمکش بر سر مهمترین مساله ارزی در بودجه

ایران اکونومیست- سخنان ضد و نقیض اعضای کمیسیون تلفیق مجلس شورای اسلامی در خصوص مهمترین بخش بودجه سال آینده سبب شده است موضوع ارز ترجیحی همچنان در کشمکش میان دولت و مجلس سرگردان باقی بماند.

کد خبر: ۴۰۵۵۷۷

تاریخ: ۰۷ اسفند ۱۴۰۰ - ۱۴:۵۵

در حالی که رییس کمیسیون تلفیق از تصویب تخصیص ارز ترجیحی یا همان ارز ۴۲۰۰ تومانی در سال اینده خبر داده و تاکید کرده است در این حوز کمیسیون تلفیق کنار مردم باقی مانده است اما میرتاج‌الدینی تاکید دارد که برنامه حذف ارز ترجیحی به صورت تدریجی اجرایی خواهد شد و زمان اجرای در اختیار دولت قرار خواهد داشت.
دولت سیزدهم با شعار از بین بردن رانت در صدد است تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی را متوقف کرده و به جای یارانه ارزی نسبت به پرداخت یارانه مستقیم ریالی اقدام نماید. این در حالی است که برخی نمایندگان معتقدند تخصیص یارانه ریالی به چاپ پول بیشتر و افزایش نقدینگی و در نهایت رشد تورم منجر می شود، اتفاقی که از نظر مخالفان حذف ارز ترجیحی می تواند زمینه را برای رشد بیشتر تورمی که رد شرایط کنونی در محدوده ۴۴ درصد قرار دارد، مهیا کند .

از سوی دیگر مخالفان ارز ترجیحی می‌گویند این یارانه ارزی تنها به گروهی خاص تعلق می‌گیرد و بی‌تردید تداوم این روند می‌تواند به تعمیق رانت برای گروه‌های خاص منجر شود. اصابت یارانه ارزی به هدف یعنی حفظ سفره خانوار ایرانی محل مناقشه میان موافقان و مخالفان این حوزه است .
برخی نمایندگان نیز با این استدالال که چاره‌ای جز حذف ارز ترجیحی وجود ندارد و با این شرایط ارزی لازم است فشار ارز در این بخش کاهش یابد، این مساله را مورد موافقت قرار داده‌اند. کشمکش دو رییس کل بانک مرکزی یعنی رییس کل کنونی و رییس کل اسبق بانک مرکزی نیز بر سر ماجرای ارز ترجیحی نشان می‌دهد تا چه میزان مضوع واجد اهمیت برای سیاستگذار ایرانی است.
در حالی که صالح‌آبادی مدعی است که بانک مرکزی ارز نیمایی خریداری کرده و به قیمت ۴۲۰۰ تومان فروخته است، همتی می‌گوید اسناد مرتبط با این مساله در بانک مرکزی موجود است و چنین اقدمی صحت ندارد. به گفته همتی تمامی اقدامات ارزی در این خصوص با تایید سران سه قوه صورت گرفته است.
کمیسیون تلفیق چه می‌گوید؟

رفت و برگشت مداوم موضع حذف ارز ترجیحی در کمیسیون تلفیق مجلس در حالی افاق می افتد که در شرایط کنونی مجلس در صحن علنی در حال بررسی مفاد بودجه است و وقتی حاجی بابایی، رییس کمیسیون تلفیق در صحن علنی در مخالفت با حذف ارز ترجیحی سخن گفت و شرایط را پس از این اقدام توصیف کرد با تذکر قالیباف مبنی بر اینکه حرف سیاسی نزنید روبرو شد .
موضوع ارز ترجیحی به حدی اهمیت دارد که مقامات امنیتی نیز در کنار مقامات اقتصادی و سیاسی در نشستی غیرعلنی این موضوع را مورد بررسی قرار دادند. حالا احسان ارکانی عضو کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۱ درباره سرانجام بند الحاقی یک تبصره ۱ لایحه بودجه سال آینده (ارز ترجیحی) که از صحن مجلس به کمیسیون تلفیق ارجاع شده است، به فارس گفت: کمیسیون در جلسه اخیر، مصوبه قبلی خود را مجددا تکرار کرد و رقم ۹ میلیارد دلار ارز ترجیحی برای تامین دارو، گندم و نهاده‌های دامی و کشاورزی را برای سال آینده در نظر گرفت.

بودجه

وی تصریح کرد: این تصمیم در شرایطی گرفته شد که دولت در لایحه بودجه ۱۴۰۱ هیچ رقمی را برای ارز ترجیحی پیش‌بینی نکرده و هیچ برنامه مکتوب و مدونی هم در خصوص جبران آثار تورمی حذف ارز ترجیحی به کمیسیون ارائه نداده است، لذا چون اعضای کمیسیون حذف این ارز را به معنای فشار مضاعف بر مردم می‌دانند و تورم انتظاری ۲۰ تا ۲۵ درصدی نیز در نتیجه حذف ارز ترجیحی به وجود خواهد آمد، مصوبه قبلی را مجددا تکرار کردند.
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی عنوان کرد: مشکل ما در این رابطه این است که اساسا دولت معتقد است کل ارز ترجیحی باید از لایحه بودجه حذف شده و صفر شود، اما کمیسیون تلفیق راهکار بینابینی را انتخاب کرد که هم به منابع ارزی دولت فشار وارد نشود و هم سفره مردم با هرج و مرج در قیمت کالاهای اساسی و ۴ الی ۵ برابر شدن آنها، کوچک‌تر نشود.
ارکانی گفت: هر موقع دولت دید که ۹ میلیارد دلار اختصاص‌یافته برای ارز ترجیحی کالاهای اساسی رو به اتمام است، می‌تواند لایحه متمم بودجه به مجلس ارائه دهد و هر چقدر نیاز دارد درخواست کند تا مجلس تصمیم‌گیری کند، اما اینکه در خصوص ارز ترجیحی و راهکار جبران حذف آن در موضع سکوت مطلق باشد، به صلاح نیست.
در عین حال میرتاج‌الدینی، دیگر عضو کمیسیون تلفیق می‌گوید: پیش‌بینی بنده این است که به سمت حذف ارز ترجیحی و یارانه مستقیم خواهیم رفت اما اینکه این حذف از چه زمانی رخ دهد، در اختیار دولت است.
میرتاج الدینی رئیس کمیته هدفمندی یارانه‌های کمیسیون تلفیق بودجه سال ۱۴۰۱ در برنامه دست‌خط در خصوص وضعیت ارز ۴۲۰۰ تومانی گفت: دولت این ارز را در لایحه حذف کرده و در مقابل آن یارانه را در نظر گرفته است.
وی با اشاره به اینکه حذف ارز ترجیحی به معنای حذف یارانه نیست، گفت: ارز ترجیحی یک یارانه پنهان است و به کالاهای اساسی، دارو و گندم پرداخت می‌شود. دولت در مورد دارو و گندم گفته است که یارانه را به صورت ریالی اما برای تمام مردم حفظ خواهد کرد. یارانه کالاهای اساسی و نهاده‌های دامی نیز دیگر به واردکننده تعلق نمی‌گیرد و در مقابل آن یارانه به حلقه آخر که همان مردم هستند تعلق خواهد گرفت.
میرتاج‌الدینی در ادامه گفت: در تبصره ۱۴ نیز برای این موارد ۱۷۶ هزار میلیارد تومان یارانه در نظر گرفته شده است. ما در تلفیق این رقم را افزایش دادیم و به ۲۵۰ هزار میلیارد تومان رساندیم. در واقع اگر مجلس حذف ارز ترجیحی را تصویب کند در مقابل آن ۵۰ هزار میلیارد تومان پول در اختیار دولت قرار خواهد گرفت.
برنامه دولت چیست؟

گفته می شود یارانه‌های جدید به‌صورت یارانه نقدی نیست، بلکه به‌صورت کارت اعتباری یارانه کالایی می‌دهند که بانک مرکزی زیرساختی را برای فروشگاه‌هایی که کارتخوان مخصوص دارند و با کد بانک مرکزی کار می‌کنند، فراهم خواهد کرد. این پول فقط برای خرید کالا است. درباره کالا هم صحبت این است که فقط کالای اساسی یا انتخاب مردم برای کالاها آزاد باشد و بانک مرکزی می‌گوید برای همه کالاها تنظیم شده و کالای خاصی نیست.
آنچه مسلم است اینکه دولت اصراری فراوان برای حذف ارز ترجیحی دارد و باید دید در روزهای آتی زورآزمایی موافقان و مخالفان در صحن علنی مجلس مشخص خواهد شد.

خبرآنلاین