نشانه‌های احیای برجام

ایران اکونومیست- نشانه‌های احیای برجام را می‌توان از آخرین مواضع طرف‌های برجامی و افزایش تحرکات دیپلماتیک بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی به خوبی رصد کرد.

کد خبر: ۴۰۳۰۶۴

تاریخ: ۱۰ بهمن ۱۴۰۰ - ۱۶:۴۹

برخی از این نشانه‌ها؛ «از بازگشت هیات‌های مذاکره‌کننده به پایتخت‌ها برای انجام مشورت‌های سیاسی پس از یک ماه مذاکرات بی‌وقفه و طولانی تا آزادسازی دلارهای ایران در عراق و مذاکرات ایران و کره جنوبی بر سر دارایی‌های بلوکه‌شده و سفر قریب‌الوقوع امیر قطر به واشنگتن و دیدار با رئیس‌جمهوری آمریکا.» است.

این روزنامه در ادامه نوشت:‌ «افزایش این فعل و انفعالات همراه با ارزیابی مثبت تیم‌های حاضر در مذاکرات وین پس از اعلام تنفس چندروزه نشان می‌دهد برجام در روند احیا قرار گرفته و مذاکره‌کنندگان با از سرگیری مجدد این گفت‌وگوها می‌توانند تا یک ماه آینده زمینه را برای رسیدن به توافق فراهم کنند.

در این میان بروز برخی نشانه‌ها و ظهور سیگنال‌های مصالحه‌جویانه نیز نشان می‌دهد رفتار سایر بازیگران هم متاثر از این رویداد مهم با اثرگذاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در حال تغییر است. بر این مبنا دولت کره جنوبی که تاکنون از پرداخت بدهی‌های خود به‌ بهانه تحریم‌ها طفره می‌رفت، روز شانزدهم دی ماه با حضور ناگهانی در هتل کوبورگ وین با علی باقری‌ کنی، مذاکره‌کننده ارشد ایران، به گفت‌وگو نشست.

متاثر از این اتفاق، سئول از محل دارایی‌های مسدودشده ایران، ۱۸ میلیون دلار برای بازگشت حق عضویت ایران در سازمان ملل پرداخت کرد. روز شنبه ۲۹ ژانویه (۹ بهمن) هم مقامات کره اعلام کردند در حال برنامه‌ریزی با تهران برای برگزاری نشست کاری به‌منظور بحث درباره اموال مسدودشده ایران در بانک‌های کره‌ جنوبی هستند.

این روند از مدت‌ها پیش از سوی بازیگران شورای همکاری خلیج فارس در دستور کار قرار گرفته است. از مذاکرات دوجانبه ایران و عربستان و ایران و امارات در فرمت‌های مختلف تا حضور برخی هیات‌ها از جمله عربستان و کویت و اخیرا پاکستان در وین برای اطلاع از فرآیند گفت‌وگوها و قرارگرفتن در متن مذاکراتی که با مساله امنیت و ثبات آنها پیوند وثیقی دارد.

در واقع این مساله چنان حائز اهمیت است که حتی دولت امارات عربی متحده پس از حملات موشکی و پهپادی گروه‌های یمنی به دوبی و ابوظبی و تحمل خسارت‌های مادی و اعتباری، از تبدیل این مساله به یک جنجال رسانه‌ای علیه ایران خودداری کرد و به نقل از نماینده خود در سازمان ملل اعلام کرد امارات متعهد به داشتن روابط خوب با تهران است.

مضاف بر این یک رویداد دیگر به این تحرکات دیپلماتیک و بروز رفتارهای واقع‌بینانه برای احیای برجام پس از یک دوره تنش و تصاعد بحران در خلیج فارس سرعت بیشتری خواهد بخشید؛ این رویداد سفر امیر قطر به واشنگتن و دیدار با جو بایدن، رئیس‌جمهوری آمریکا است که در نوع خود سفری مهم است؛ چرا که این سفر، نخستین دیدار یک مقام عربی خلیج‌ فارس با مقامات دولت دموکرات بایدن پس از یک سال از روی کار آمدن در ژانویه ۲۰۲۱ به شمار می‌رود که با افزایش نقش دوحه در تغییر راهبرد ایالات متحده برای خاورمیانه مرتبط است.

مساله‌ای که با خروج آمریکا از افغانستان و نقش قطری‌ها در پساخروج آغاز شده است و می‌تواند با مذاکرات برجام تحکیم پیدا کند. در این میان آن چه سفر تمیم بن حمد به واشنگتن را با مذاکرات احیای برجام مرتبط می‌کند، برخی نشانه‌های بروز کرده قبل از این سفر است که با سفر وزیر خارجه قطر به تهران و دعوت از رئیس‌جمهوری ایران برای حضور در پنجمین نشست سران کشورهای صادرکننده گاز مصادف شد.

از این زاویه ارتباط دو متغیر برجام و گاز به عنوان دستورکارهای اصلی سفر امیر قطر در آمریکا بیشتر روشن می‌شود. به این معنی که آمریکایی‌ها در تلاش هستند با توجه به شبح بحران بر سر اوکراین و قطع احتمالی صادرات گاز روسیه به اروپا، ارزیابی دقیق‌تری از توان قطر برای ارسال گاز به اروپا در شرایط بحران داشته باشند.

همچنین این موضوع در ارتباط با بخشی از مساله تضمین‌ها در مذاکرات احیای برجام است که وعده سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های انرژی ایران با تضمین‌های قطر می‌تواند به عنوان اهرمی برای سرعت‌بخشیدن به روند احیای توافق هسته‌ای مورد توجه تیم بایدن قرار گرفته باشد.

از این‌ رو تشدید فعل و انفعالات و تحرکات دیپلماتیک و بروز و ظهور نشانه‌ها و سیگنال‌ها در هفته‌های اخیر که سرعت قابل توجهی پیدا کرده، نشانگر بازگشت واقع‌بینی به ادراک و رفتار بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی برای احیای توافق و استفاده از ظرفیت‌های ثبات‌زای آن برای مدیریت تنش‌ها است.»

دنیای اقتصاد